Tarih 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 141 Cevapları

Olgu, belge veya buluntuyla doğrulanabilen bilgidir. Bu cümleler s.138-139'daki kaynaklarda yer alır ve kanıtlanabilir nitelikte olduğu için olgu sütununa yazılır.

1. Olgu, belge veya buluntuyla doğrulanabilen bilgidir; kaynaklarda tarih, sayı veya yer bildiren kesin cümleleri ararız.
2. Kaynak Ş'den Asya Hunlarında her yıl mayıs ortasında atalara kurban sunulduğu bilgisini olgu olarak seçeriz.
3. Kaynak T'den Eski Türk takviminin 12 yıllık hayvan devrine dayandığı bilgisini olgu olarak seçeriz.
4. Kaynak Ü'den Saymalı Taş'ta yaklaşık 100 bin kaya resmi tespit edildiği bilgisini olgu olarak seçeriz.
5. Seçtiğimiz üç cümleyi tablonun 'Olgular' sütunundaki boşluklara yazarız.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Eski Türk takviminde yıl 365 gün 5 küsur saat olarak kabul edilirdi. (Kaynak T'deki ölçüme dayalı bilgi olduğu için olgu sütununda geçerlidir.) · Saymalı Taş, deniz seviyesinden ortalama 3500 metre yükseklikte bulunur. (Kaynak Ü'deki ölçülebilir konum bilgisi olduğu için olgu sütununda geçerlidir.) · MÖ 1750'lerde atlı ve arabalı Hiksoslar Mısırlıları yenmiştir. (Kaynak Y'deki tarihli olay bilgisi olarak olgu sütununda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım cümle bir belge, buluntu veya ölçümle doğrulanabilir mi? Kişiden kişiye değişiyorsa olgu değildir.

Değerlendirme içeren, kanıtla kesin doğrulanamayan kaynak cümleleri görüştür.

1. İstenen: Hunlarla ilgili kaynaklarda yoruma dayalı görüş cümlelerini bulmak.
2. Kaynak AÇ'de çadırın insanlığın en pratik buluşlarından biri olduğu değerlendirmesi seçildi.
3. Kaynak V'de kaya resimlerinin tarih açısından çok şey ifade ettiği yorumu seçildi.
4. Kaynak Z'de Altın Elbiseli Adam buluntusunun derin anlamlar taşıdığı değerlendirmesi seçildi.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Türklerde kakmacılık, kuyumculuk ve dokumacılık ileri bir düzeye erişmişti. (Kaynak AC'deki 'ileri düzey' nitelemesi bir değerlendirme olduğu için görüş sütununda geçerlidir.) · Kaya resimlerindeki inançla ilgili kozmik arayışlar oldukça ilginçtir. (Kaynak V'deki 'ilginç' yargısı kişisel değerlendirme olduğu için görüş sütununda geçerlidir.) · Türklerin sanat motiflerine dair hatıra notları ziyadesiyle ilgi çekicidir. (Kaynak AA'daki bu ifade yazarın beğenisini yansıttığı için görüş sütununda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim cümleye başka biri 'Ben öyle düşünmüyorum.' diyebilir mi? Diyebiliyorsa cümle görüştür.

Kaynaklar Hun/Bozkır Türk kültürünü anlatır; sınıflandırma bu kaynaklara göre yapılır.

1. İstenen: Hunlarla ilgili kaynaklardaki bilgileri inanç, bilim ve sanat olarak ayırmak.
2. İnanç: Giriş metni, Kaynak S ve Ş'den Gök Tanrı, ata kültü, kurgan ve balbal, ölüm sonrası hayat inancı alındı.
3. Bilim: Kaynak T ve U'dan 12 Hayvanlı Türk Takvimi, Kaynak Y'den atın evcilleştirilmesi ve arabanın icadı alındı.
4. Sanat: Kaynak AA'dan hayvan üslubu; giriş metninden Pazırık halısı; Kaynak Ü-V'den kaya resimleri; Kaynak AC'den kuyumculuk, dokumacılık alındı.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İnanç: tabiat güçlerine inanç; güneş, ay, bazı dağ, nehir ve tepelerin kutsal sayılması. (Giriş metni ve Kaynak S'deki inanç bilgileri inanç sütununa yazılırsa geçerlidir.) · Bilim: yılın 365 gün 5 küsur saat hesaplanması ve takvimin Güneş yılına çevrilmesi. (Kaynak T'deki zaman hesabı bilgileri bilim sütununa yazılırsa geçerlidir.) · Sanat: tamga ve hayvan figürleriyle süslenen kemer tokaları, kılıç, kama ve miğferler. (Giriş metnindeki süsleme bilgileri sanat sütununa yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her bilgi için sor: Tanrı ve ölüm sonrasıyla mı, teknik buluş ve hesapla mı, yoksa süsleme ve estetikle mi ilgili?

Sayfada Pazırık halısı ve büyük tören arabası seçenek olarak verilmiş. Halı, buluntunun eski olması ve toplumun sanat anlayışını göstermesi nedeniyle seçilmiştir.