Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 185
Tarih 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 185 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Tablo-Divan (Tahmini Anlam)Divan kelimesi için kendi tahminini yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Tablo-Yabgu (Sözlük Anlamı)Yabgu kelimesinin sözlük anlamı
Çözüm Yolu
Göktürk ve diğer Türk devletlerinde han'ın altında bölgesel yönetimde görevli ya da ona vekil olan önemli unvandır.
- Önce tahminî anlamını kendi bilgine göre yaz.
- Sözlükte "yabgu" maddesini ara.
- Eski Türk devletlerinde hükümdardan sonra gelen yüksek rütbeli yönetici unvanı anlamını yaz.
- Yabguyu hükümdarın kendisi sanmak — yabgu, kağan veya handan sonra gelen bir unvandır.
Kendini kontrol et: Yazdığın anlamda yabgunun hükümdarın altında olduğu belirtiliyor mu?
1Tarih şeridine göre Eski Çağ'da kurulup Orta Çağ'da devam eden devletler
Çözüm Yolu
Şeritte sarı renkli bu üç devlet MÖ veya MS 226 gibi erken tarihlerde kurulmuş ve Orta Çağ boyunca varlığını sürdürmüştür.
- İstenen: Eski Çağ'da (MS 375 öncesi) kurulup Orta Çağ'da da yaşayan devletler.
- Tarih şeridinde her çubuğun başladığı yılı, yani kuruluş tarihini okuyoruz.
- Çin MÖ 221'de, Sâsânîler 226'da, Doğu Roma 330'da kurulmuş; üçü de 375'ten önce başlıyor.
- Bu üç çubuk Orta Çağ yıllarına uzanıyor; diğer devletler ise 552 ve sonrasında kurulmuş.
- Göktürkleri listeye eklemek — I. Göktürk Devleti 552'de, yani Orta Çağ'da kurulmuştur.
- Yalnız Çin'i yazmak — Sâsânî ve Doğu Roma da 375'ten önce kurulup Orta Çağ'a uzanır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin her devletin kuruluş yılı 375'ten önce, yıkılışı 375'ten sonra mı?
2Devletlerin tarih şeridinde farklı renklerle gösterilme nedenleri
Çözüm Yolu
Sarı Eski Çağ'dan gelenler, mavi Türk devletleri, yeşil İslam devletleri olarak gruplanmıştır. Renkler karşılaştırmayı kolaylaştırır.
- İstenen: Şeritteki devletlerin neden farklı renklerle gösterildiği.
- Renk gruplarına bakıyoruz: sarı çubuklar Çin, Sâsânî ve Doğu Roma; mavi çubuklar Göktürk ve Uygur devletleri.
- Yeşil çubuklar Hz. Muhammed dönemi, Dört Halife, Emevi ve Abbasi gibi İslam devletleri.
- Demek ki renkler, Eski Çağ'dan gelen devletleri, Türk devletlerini ve İslam devletlerini ayırıyor.
- Renklerin süreye göre verildiğini sanmak — aynı renkte hem kısa hem uzun ömürlü devletler var.
Kendini kontrol et: Her renk grubundaki devletlerin ortak bir özelliğini söyleyebiliyor musun?
Tablo-Divan (Sözlük Anlamı)Divan kelimesinin TDK sözlük anlamı
Çözüm Yolu
Devlet yönetiminde danışma ve yürütme kurulunu ifade eder; edebiyatta şiir derlemesi anlamına da gelir.
- Önce tahminî anlamını kendi bilgine göre yaz.
- TDK Türkçe Sözlük'te "divan" maddesini ara.
- Devlet yönetimiyle ilgili anlamı (kurul ve toplandığı yer) tabloya yaz.
- Edebiyattaki anlamını (şiirlerin toplandığı kitap) da ekle.
- Yalnız oturma eşyası anlamını yazmak — tarih dersinde devlet kurulu anlamı esastır.
Kendini kontrol et: Yazdığın anlam, Türk-İslam devletlerindeki yönetim kuruluyla ilgili mi?
Tablo-Hicret (Sözlük Anlamı)Hicret kelimesinin sözlük anlamı
Çözüm Yolu
Bir yerden başka yere yerleşmek amacıyla göç etme demektir. İslam tarihinde 622'deki Mekke'den Medine'ye göçü anlatır.
- Önce tahminî anlamını kendi bilgine göre yaz.
- Sözlükte "hicret" maddesini ara; genel anlamın "göç etmek" olduğunu gör.
- Tarihteki özel anlamını ekle: Hz. Muhammed'in 622'de Mekke'den Medine'ye göçü.
- Hicreti Mekke'nin fethiyle karıştırmak — hicret, Mekke'den Medine'ye göçtür.
Kendini kontrol et: Cevabında hem genel anlam hem de İslam tarihindeki özel anlam var mı?
Tablo-Hilafet (Sözlük Anlamı)Hilafet kelimesinin sözlük anlamı
Çözüm Yolu
Peygamberden sonra Müslümanların dinî ve siyasi başkanı olan halifenin görevi ve makamıdır.
- Önce tahminî anlamını kendi bilgine göre yaz.
- Sözlükte "hilafet" maddesini ara; "halifelik" anlamını bul.
- Halifenin Müslümanların dinî ve siyasi başkanı olduğunu ekle.
- Hilafeti "hilaf" (aykırılık) ile karıştırmak — burada halifelik makamı kastediliyor.
Kendini kontrol et: Yazdığın anlam halife sözcüğüyle bağlantılı mı?
Tablo-Kale (Sözlük Anlamı)Kale kelimesinin sözlük anlamı
Çözüm Yolu
Düşman saldırılarına karşı korunmak için yüksek duvarlarla çevrili ve genellikle yüksek yerlere yapılan askerî yapıdır.
- Önce tahminî anlamını kendi bilgine göre yaz.
- Sözlükte "kale" maddesini ara.
- Savunma amacıyla surlarla çevrili sağlam yapı anlamını tabloya yaz.
- Yalnız futboldaki kale anlamını yazmak — tarih bağlamında askerî savunma yapısı kastediliyor.
Kendini kontrol et: Yazdığın anlamda savunma amacı belirtiliyor mu?
Tablo-Mevali (Sözlük Anlamı)Mevali kelimesinin sözlük anlamı
Çözüm Yolu
İslam devletlerinde Arap olmayıp Müslüman olanlar veya bir Arap kabilesine bağlanan kişiler için kullanılan terimdir.
- Önce tahminî anlamını kendi bilgine göre yaz.
- Sözlükte "mevali" maddesini ara; "mevla" sözcüğünün çoğulu olduğunu gör.
- Tarihteki anlamını yaz: Müslüman olan Arap olmayan kişiler ve himaye altındakiler.
- Mevaliyi Mevlevi ile karıştırmak — Mevlevilik bir tarikattır, mevali ise Arap olmayan Müslümanlardır.
Kendini kontrol et: Yazdığın anlam Arap olmayan Müslümanlarla ilgili mi?
Tablo-Otokrasi (Sözlük Anlamı)Otokrasi kelimesinin sözlük anlamı
Çözüm Yolu
Devlet gücü tek bir hükümdarın elinde toplanır ve bu güç herhangi bir denetime tabi değildir.
- Önce tahminî anlamını kendi bilgine göre yaz.
- Sözlükte "otokrasi" maddesini ara.
- Tek kişinin sınırsız ve denetimsiz yetkiyle yönettiği yönetim biçimi anlamını yaz.
- Otokrasiyi oligarşi ile karıştırmak — oligarşide yönetim küçük bir grubun, otokraside tek kişinin elindedir.
Kendini kontrol et: Yazdığın tanımda yönetimin tek kişide toplandığı belirtiliyor mu?
Tablo-Veliaht (Sözlük Anlamı)Veliaht kelimesinin sözlük anlamı
Çözüm Yolu
Monarşilerde hükümdarın yerine geçmek üzere belirlenmiş kişidir.
- Önce tahminî anlamını kendi bilgine göre yaz.
- Sözlükte "veliaht" maddesini ara.
- Hükümdardan sonra tahta geçecek kişi anlamını tabloya yaz.
- Veliahtı "veli" yani vasi ile karıştırmak — veliaht tahtın varisidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın anlam hükümdarın yerine geçecek kişiyi mi anlatıyor?
Tablo-Veraset (Sözlük Anlamı)Veraset kelimesinin sözlük anlamı
Çözüm Yolu
Ölen birinin hak ve mallarının kanuna veya vasiyete göre yakınlarına kalması durumudur.
- Önce tahminî anlamını kendi bilgine göre yaz.
- Sözlükte "veraset" maddesini ara.
- Mirasçı olma, ölenin mal ve haklarının mirasçılara geçmesi anlamını yaz.
- Verasetle veliahtı aynı saymak — veraset miras yoluyla geçişi, veliaht ise tahta geçecek kişiyi anlatır.
Kendini kontrol et: Yazdığın anlamda mal veya hakların başkasına geçmesi var mı?