Tarih 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 207 Cevapları

Metin ve Kaynak AF-AJ'de siyasi (kuruluş, Kerbela, yıkılış) ve askerî (fetihler, kuşatmalar) gelişmeler yer alıyor.

1. Sayfa 206'daki metni ve Kaynak AF, AG, AĞ, AH, AI, Aİ, AJ'yi sırayla oku.
2. Her kaynaktaki ana olayı not et: kuruluş, Kerbela, İstanbul kuşatmaları, İspanya'nın fethi, Ömer b. Abdülaziz'in uygulamaları.
3. Metindeki Türkistan, Anadolu ve Kuzey Afrika fetihlerini listeye ekle.
4. Kaynak AJ'den mevali sorunu, isyanlar ve Emevilerin yıkılışını ekleyerek listeyi tamamla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Siyasi gelişmeler (kuruluş, Kerbela, yıkılış) ve askerî gelişmeler (fetihler, kuşatmalar) iki grup hâlinde yazılabilir. (Gruplar içinde metin ve kaynaklardaki olaylar doğru yer alırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Listende her kaynaktan en az bir gelişme var mı ve hepsi 661-750 arasına mı ait?

Kaynaklarda ve haritada olaylar bu yerlerde geçiyor.

1. Her gelişmenin hangi şehir ya da bölgede geçtiğini metin ve kaynaklarda ara.
2. Kuruluş ve başkent için Şam'ı; Kerbela olayı için Medine, Mekke, Kûfe ve Kerbela'yı yaz.
3. Fetihler için İstanbul, Anadolu, Kuzey Afrika (Kayravan), İspanya, Güney Fransa (Puvatya) ve Türkistan'ı (Buhara, Semerkant) ekle.
4. Harita 3.7'de bu yerlerin konumlarını kontrol et; yıkılış sonrası ağırlığın Suriye'den Irak'a kaydığını not et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Yerler olaylarla eşleştirilerek yazılabilir: Kerbela — Kerbela olayı, Cebelitarık — İspanya'ya geçiş, Kadıköy — İstanbul akınları. (Her yer kaynaktaki doğru olayla eşleştirilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her yeri Harita 3.7'de bulup ilgili olayla eşleştirebiliyor musun?

Tarihler metin ve kaynaklarda açıkça verilmiştir.

1. Metin ve kaynaklardaki yılları bul ve her yılın hangi olaya ait olduğunu yaz.
2. Kuruluş 661, Kerbela olayı 680; İstanbul kuşatmaları 674'te başlayan yedi yıllık kuşatma ve 715-717 kuşatmasıdır.
3. İspanya'nın fethi 711, Puvatya yenilgisi 732, Emevilerin yıkılışı 750 olarak sıralanır.
4. Yılları eskiden yeniye dizip her birinin 661-750 arasında olduğunu kontrol et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: 663'ten itibaren Anadolu'ya akınlar, 668'de Kadıköy'e kadar ilerleme ve ertesi yıl İstanbul kuşatması da eklenebilir. (Kaynak AG'deki bu tarihler temel tarihlerle birlikte verilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Sıraladığın tarihlerin hepsi 661 ile 750 arasında mı ve olaylarla doğru eşleşiyor mu?

Kaynaklardaki olayların gelişiş biçimleri özetlenmiştir.

1. Her gelişmenin hangi yolla gerçekleştiğini kaynaklardaki fiillere bakarak bul: kurdu, kuşattı, yendi, isyan etti.
2. Kaynak AF: Yezid biatla halife oldu; Hüseyin Kûfe'ye giderken Kerbela'da kuşatılıp öldürüldü.
3. Kaynak AG, AĞ, AH: İstanbul karadan ve denizden kuşatıldı; surlar ve Grek ateşi kuşatmayı başarısız kıldı.
4. Kaynak Aİ ve AJ: Tarık b. Ziyad Vizigotları yendi; Şii, Hâricî isyanları ve Abbâsî davetiyle devlet yıkıldı.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ömer b. Abdülaziz lüks eşyaları beytülmâle koydurdu, köleleri azat etti ve mevaliyi Araplarla eşit saydı. (Kaynak AI'daki uygulamaların nasıl yapıldığı anlatılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her olay için 'nasıl oldu' sorusuna bir eylem veya yöntem bildiren cevap yazdın mı?

Kaynak AF, AG ve AJ'de olayların sebepleri belirtiliyor.

1. Kaynaklarda 'çünkü, nedeniyle, sebeplerinden biri' gibi neden bildiren ifadeleri ara.
2. Kaynak AG ve metin: Anadolu akınlarının asıl hedefi Doğu Roma'nın başkenti İstanbul'u almaktı.
3. Kaynak AF: Kerbela olayı, Hz. Hüseyin'in Yezid'e biat etmeyi kabul etmemesi üzerine yaşandı.
4. Kaynak AJ: Şii-Hâricî isyanları, kabile çatışmaları, Arapçılık ve mevalinin haklardan mahrum bırakılması yıkılışa yol açtı.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İstanbul kuşatmaları Grek ateşi ve güçlü surlar yüzünden başarısız oldu. (Başarısızlığın nedeni sorulduğu biçimde yorumlanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her nedeni 'çünkü' ile başlayan bir cümleyle ilgili olaya bağlayabiliyor musun?

Kaynaklarda adı geçen yönetici, komutan ve gruplar sıralanmıştır.

1. Metin ve kaynaklarda adı geçen kişi ve grupları tek tek işaretle.
2. Yöneticileri yaz: Muâviye, Yezid, Ömer b. Abdülaziz; muhalifleri yaz: Hz. Hüseyin, Abdullah b. Zübeyr.
3. Komutan ve görevlileri ekle: Tarık b. Ziyad, Ubeydullah b. Ziyad, Müslim b. Akîl; karşı taraftan Kral Rodrigo.
4. Grupları ekle: Şiiler, Hâricîler, mevali ve Abbâsîler.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Abdullah b. Zübeyr, Franklar ve Vizigotlar da listeye eklenebilir. (Kaynaklarda adı geçtikleri olayla birlikte yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Listendeki her kişi veya grubun hangi olayda etkili olduğunu bir cümleyle söyleyebiliyor musun?