Tarih 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 24 Cevapları

Savaş sırasında ve sonrasında üretilen yazılı ve maddi kanıtların bir kısmı zamanla yok olmuş olabilir.

1. Tablonun Malazgirt (1071) satırında 'Hangi kanıtlar kaybolmuş olabilir?' sütununu doldurmamız isteniyor.
2. Bir savaşta hangi kanıtların üretildiğini düşünürüz: yazılı belgeler, anılar ve maddi kalıntılar.
3. Kaynak E'ye göre kanıtların çoğu zamanla kaybolur; bu yüzden bu tür kanıtların bir kısmı bize ulaşmamış olabilir.
4. Örnek cevap: katılanların anı ve günlükleri, ordu kayıtları, yazışmalar, silah ve teçhizat kalıntıları.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Komutanlara gönderilen emirler, savaş haritaları ve krokiler (Savaş sırasında üretilen yazılı ve görsel belgeler örneklendiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım her öğe savaş sırasında üretilmiş bir belge, anlatı ya da nesne mi?

Yaklaşık dokuz asır önceki olayın kanıtları çürüme, yıkım ve ihmal nedeniyle günümüze ulaşmamış olabilir.

1. Malazgirt satırında 'Bazı eksik parçalar neden kaybolmuş olabilir?' sütunu isteniyor.
2. Olayın 1071'de, yaklaşık dokuz yüzyıl önce yaşandığını göz önüne alırız.
3. Uzun zamanda belgeler çürüyebilir, savaş, yangın ve afetlerde yok olabilir ya da korunmayabilir.
4. Örnek cevap: aradan geçen uzun zaman, savaşlar, yangınlar, doğal afetler ve belgelerin korunmaması.

Kendini kontrol et: Yazdığım her neden, bir belgenin ya da nesnenin nasıl yok olabileceğini açıklıyor mu?

Eksik kanıtlar boşluk bırakır; bu boşluklar tahminlerle doldurulur ve tarihçiler arasında yorum farkı doğar.

1. Malazgirt satırında 'Kaybolan parçalar neye sebep olmuş olabilir?' sütunu isteniyor.
2. Kaynak E, eksik kanıtların tarihçinin resminde boşluklar bıraktığını ve bunların çıkarımlarla doldurulduğunu söyler.
3. Bu durumda savaşın ayrıntıları ve kayıpları tam bilinemez, farklı yorumlar doğar.
4. Örnek cevap: ayrıntıların, kayıpların ve katılanların yaşadıklarının tam bilinememesi; farklı yorumların ortaya çıkması.

Kendini kontrol et: Yazdığım sonuç, savaş hakkında neyi bilemediğimizi ya da neden farklı yorumlar doğduğunu anlatıyor mu?

Savaşın başlangıcındaki karar süreçlerine ait bazı belgeler gizli olduğu veya savaşta zarar gördüğü için kaybolmuş olabilir.

1. Tablonun I. Dünya Savaşı'nın başlaması (1914) satırında kaybolmuş olabilecek kanıtlar isteniyor.
2. Kaynak G, savaşın bir suikastla başladığını gösterir; bu süreçte diplomatik ve askeri kararlar alınmıştır.
3. Bu kararlarla ilgili gizli belgeler ve tanık anlatımları kaybolmuş olabilir.
4. Örnek cevap: gizli yazışmalar, diplomatik görüşme tutanakları, askeri planlar, tanık anıları ve fotoğraflar.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Suikastla ilgili soruşturma ve mahkeme tutanakları (Cevap, savaşı başlatan suikast sürecine odaklanıyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım kanıtlar, savaşın başlama sürecinde üretilmiş ve kaybolması mümkün belgeler mi?

Geniş cephelerde süren savaş ve devletlerin sorumluluktan kaçınma isteği kanıtların yok olmasına yol açabilir.

1. I. Dünya Savaşı satırında eksik parçaların neden kaybolmuş olabileceği isteniyor.
2. Kaynak G'ye göre savaş dört yıl boyunca birçok cephede sürmüştür; bu geniş yıkım demektir.
3. Arşivler bombalanmış veya yakılmış, bazı belgeler de sorumluluktan kaçmak için gizlenmiş ya da yok edilmiş olabilir.
4. Örnek cevap: savaş yıkımı, arşivlerin bombalanması veya yakılması, belgelerin bilerek gizlenmesi ya da imhası.

Kendini kontrol et: Yazdığım nedenler, birçok cephede süren bir dünya savaşının koşullarına uyuyor mu?

Eksik kanıtlar nedenlerin tam belirlenmesini zorlaştırır ve tartışmaların sürmesine neden olur.

1. I. Dünya Savaşı satırında kaybolan parçaların sonuçları isteniyor.
2. Kaynak F'ye göre tarihçi olayların nedenlerini araştırır; kanıt eksikse nedenler tam belirlenemez.
3. Bu boşluk, savaşın nedenleri ve sorumlusu hakkında tartışmaların sürmesine yol açar.
4. Örnek cevap: nedenler ve sorumluluk konusunda farklı görüşlerin doğması, olayın tek açıklamasının yapılamaması.

Kendini kontrol et: Yazdığım sonuç, kanıt eksikliğinin tarihçilerin yorumlarını nasıl etkilediğini gösteriyor mu?

Kaynak F'ye göre tarih nedenlerin incelenmesidir; yalnızca geçmişi aktarmak değil, sebep-sonuç ilişkisini kurmak tarihsel bilgiyi üretir.

1. Kaynak F'yi okuruz: tarih incelemesinin nedenlerin incelenmesi olduğu, tarihçinin sürekli 'niçin' sorusunu sorduğu belirtilir.
2. Tarihçinin işinin yalnız geçmişi bugüne taşımak olmadığını, olaylar arasında bağlantı kurmak olduğunu fark ederiz.
3. Nedenler bilinince olayın niçin ve nasıl gerçekleştiği açıklanabilir; olay anlam kazanır.

Kendini kontrol et: Cevabımda 'niçin' sorusunun olaylar arasındaki bağlantıyı kurmaya nasıl yardım ettiğini açıkladım mı?

Suikast tetikleyici olmuş, fakat ittifaklar, sömürgecilik ve milliyetçilik gibi uzun vadeli nedenler de etkili olmuştur.

1. Soru, bir tarihî olayın tek bir nedene bağlanıp bağlanamayacağını tartışmamızı istiyor.
2. Kaynak G'deki örneği inceleriz: Saraybosna suikastı I. Dünya Savaşı'nı başlatan olay olarak verilmiştir.
3. Suikastın savaşı tetiklediğini, ancak ittifaklar, sömürge rekabeti ve milliyetçilik gibi uzun vadeli nedenlerin de bulunduğunu düşünürüz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Başka bir olayla örnekleme (ör. bir devletin yıkılışındaki iç ve dış nedenler) (Seçilen örnek birden çok nedeni açıkça gösteriyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Verdiğim örnekte hem tetikleyici hem de uzun vadeli en az bir neden gösterebildim mi?