Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 104
Türk Dili Ve Edebiyatı 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 104 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3-1Özining ölmez etining ölür cümlesinin çatısı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Ölmek nesne almaz; kime/neyi sorusuna cevap verilemez.
- Çekimli fiiller ölmez ve ölürdür; anlamı: senin canın ölmez, bedenin ölür.
- Fiile neyi? kimi? sorusunu sorarız: ölür neyi? sorusunun cevabı yoktur.
- Fiil nesne almaz.
- Nesne almayan fiiller geçişsizdir; bu yüzden ölmez ve ölür geçişsiz çatılıdır.
- Özining (canın) sözcüğünü nesne sanmak — cümlede özne görevindedir; ölen odur.
Kendini kontrol et: Fiile 'neyi, kimi?' sorusunu sorduğunda cümlede bir cevap bulabildin mi?
3-2Büyük ak çadırını kara yerin üzerine diktirmişti
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3-3Dedem Korkut kılıcını beline bağladı, çomağı omuzuna bıraktı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Neyi sorusuna kılıcını, çomağı cevap verir; nesne alan fiillerdir.
- Çekimli fiilleri buluruz: bağladı ve bıraktı.
- Neyi? sorusunu sorarız: neyi bağladı? kılıcını; neyi bıraktı? çomağı.
- Bu cevaplar belirtili nesnedir; fiiller nesne almıştır.
- Nesne alan fiiller geçişli olduğundan bağladı ve bıraktı geçişli çatılıdır.
- Beline ve omuzuna'yı nesne sanmak — nereye? sorusunun cevabıdır, dolaylı tümleçtir.
Kendini kontrol et: Neyi? sorusunun cevabı olan -ı/-i ekli ya da yalın bir nesne cümlede var mı?
3-4İnsan daldı sulara, aldı bir avuç toprak, çıkıp verdi
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Aldı ve verdi nesne alır; daldı nesne almaz. Ağırlık geçişli fiillerdedir.
- Çekimli fiilleri buluruz: daldı, aldı, verdi; çıkıp ve sunarak fiilimsidir.
- Neyi? sorusunu sorarız: aldı neyi? bir avuç toprak; verdi neyi? toprağı. Bu fiiller nesne alır.
- Daldı neyi? sorusuna cevap verilemez; sulara dolaylı tümleçtir.
- Sulara'yı nesne sayıp daldı'yı geçişli yazmak — sulara nereye? sorusunun cevabıdır.
- Verdi'nin nesnesi cümlede yazılmadı diye geçişsiz saymak — nesne önceki dizeden anlaşılır: toprağı verdi.
Kendini kontrol et: Her fiil için 'neyi?' sorusunu ayrı ayrı sorup cevabını buldun mu?
3-5Çinliyi Turfan'a sürdürdü, Aksu'ya dek püskürttü
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sürdürdü (sür-dür-) ve püskürttü (püskür-t-) ettirgenlik eki almıştır.
3-6Kanturalı doğruldu, geldin, atına bindin
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Doğruldu, geldin ve bindin neyi sorusuna cevap vermez; nesne almaz (ata bin- dolaylı tümleç).
- Çekimli fiilleri buluruz: doğruldun, geldin, bindin; kalkıp fiilimsidir.
- Her birine neyi? kimi? sorusunu sorarız; cevap alınamaz.
- Yerinden ve atına nereden? nereye? sorularının cevabıdır; nesne değil dolaylı tümleçtir.
- Nesne almadıkları için doğruldun, geldin ve bindin geçişsiz çatılıdır.
- Atına'yı nesne sanıp bindin'i geçişli saymak — -a ekli atına nereye? sorusunun cevabıdır.
- Kalkıp'ı da tabloya almak — -ıp ekli zarf-fiildir, çekimli yüklem değildir.
Kendini kontrol et: Fiillere 'neyi, kimi?' diye sorduğunda -ı ekli ya da yalın bir cevap çıkıyor mu?
4Parçadaki noktalama işaretlerinin kullanım amaçlarını açıklama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Parçada nokta cümleleri bitirir; virgüller sıralı cümle ve ögeleri ayırır; iki noktadan sonra kadının düşüncesi gelir, tırnak bunu aktarır; üç nokta sözün sürdüğünü gösterir.
- Parçadaki işaretleri tek tek belirleriz: nokta, virgül, iki nokta, tırnak işareti ve üç nokta.
- Her cümlenin sonundaki noktanın yargının bittiğini gösterdiğini yazarız.
- Virgüllerin 'anlatır, kadın da' örneğindeki gibi sıralı cümleleri birbirinden ayırdığını gösteririz.
- 'Şu sonuca vardı' sözünden sonraki iki noktanın, ardından gelecek açıklamayı haber verdiğini belirtiriz.
- Tırnağın kadının düşüncesini aynen aktardığını, üç noktanın düşüncenin sürdüğü izlenimini verdiğini açıklarız.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Üç nokta, söylenmek istenip söylenmeyenleri okura bırakmak için kullanılmıştır. (Düşüncenin yarım bırakıldığı yorumuyla açıklanırsa geçerlidir.)
- Tırnak içindeki sözleri konuşma sanmak — kadın bunları içinden düşünür; tırnak düşünceyi aktarır.
- Yalnız işaretlerin adını sıralamak — her işaretin parçadaki görevi bir örnekle açıklanmalıdır.
Kendini kontrol et: Parçadaki her işaret türü için bir örnek gösterip görevini yazdın mı?