Türk Dili Ve Edebiyatı 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 258 Cevapları

Monolog, karakterin tek başına ya da seyirciye karşı düşüncelerini dile getirmesidir. Sinan'ın cami yapım sürecini ve duygularını anlattığı bölümler monologdur.

1. Monoloğun tanımını hatırla: bir kişinin tek başına ya da seyirciye dönerek uzun konuşmasıdır.
2. Metinde karşılık beklemeden yapılan uzun konuşmaları bul: Sinan'ın yaşadıklarını anlattığı bölümler.
3. Birini seç: "Selimiye Camisi, benim ustalık eserim olacaktı..." diye başlayan konuşma.
4. Seçtiğin bölümü kutuya kısaltmadan, tırnak içinde yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: "Kanuni Sultan Süleyman'ın adını taşıyacak bir cami, elbette Ayasofya'yı aşmalıydı. Ama nasıl?..." (Sinan'ın tezgâhı başında tek başına konuştuğu bölüm olduğu için geçerlidir.) · Kendi Sesi: "Ey Ayasofya'nın değerli mimarları!..." (Sinan'ın iç sesiyle tek başına seslendiği bölüm olduğu için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim bölümde başka bir kişi araya girip cevap veriyor mu?

Yüklemi söylenmemiş, anlamdan çıkarılan bir cümledir; bu yüzden eksiltilidir. Tek yüklemli kabul edilir.

1. Cümlede yüklem yok; önceki cümleden 'Ayasofya'yı nasıl aşmalı?' anlamı çıkıyor. Yüklemi söylenmediği için eksiltili cümledir.
2. Akla gelen yüklem 'aşmalı' bir fiildir; bu yüzden fiil cümlesi sayılır.
3. Olumsuzluk yok, soru anlamı taşıyor; olumlu soru cümlesidir.
4. Tek yargı bulunduğu için basit cümle kabul edilir.

Kendini kontrol et: Önceki cümleyi okuyunca "Ama nasıl?" sorusunun eksik yüklemini tamamlayabiliyor muyum?

Devrik, eksiltili, kısa ve uzun cümleler sahnedeki heyecanı ve konuşma havasını yansıtır. Böylece metin hem etkileyici hem de yazara özgü bir üslup kazanır.

1. Tablodaki cümle türlerini gözden geçir: isim ve fiil, kurallı, devrik ve eksiltili, basit ve birleşik.
2. Bu çeşitliliğin anlatıma etkisini düşün: tekdüzeliği önler, anlatımı canlı ve akıcı yapar.
3. Devrik ve eksiltili cümlelerin etkisini belirle: duyguyu, heyecanı ve vurguyu artırır.
4. Üsluba katkısını yaz: konuşma diline yakın, doğal ve etkileyici bir üslup oluşur.

Kendini kontrol et: Cevabımda en az bir cümle türünün metne kazandırdığı etki örnekleniyor mu?

Diyalog, iki veya daha fazla kişinin karşılıklı konuşmasıdır. Ses ile Mimar Sinan arasındaki karşılıklı konuşma diyalog örneğidir.

1. Diyaloğun tanımını hatırla: iki ya da daha çok kişinin karşılıklı konuşmasıdır.
2. Metinde birbirine cevap veren konuşmaları bul: 8. Ses ile Mimar Sinan arasındaki konuşmalar.
3. Birini seç ve iki kişinin sözlerini sırasıyla, adlarıyla kutuya yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: 8. Ses: "Bak a mimarbaşı!... Güzel bir cami." / Mimar Sinan: "Baş üstüne hünkârım." (İki kişi karşılıklı konuştuğu için geçerlidir.) · 13. Ses: "Ey Justinyanos! Ben de seni yendim!.." / Mimar Sinan: "Böyle bağırmak, tarih önünde, hakkıydı..." (Sinan önceki söze cevap verdiği için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım örnekte ikinci kişi ilk kişiye cevap veriyor mu?

Monologlar Sinan'ın sanat anlayışını ve duygularını seyirciye aktarır. Diyaloglar padişahla ilişkisini, dönemin atmosferini ve olay akışını canlı biçimde sunar.

1. Seçtiğin monoloğun ne aktardığını belirle: Sinan'ın duyguları, kaygıları ve sanat anlayışı.
2. Seçtiğin diyaloğun ne gösterdiğini belirle: Sinan ile padişah arasındaki saygı ve güven ilişkisi.
3. İkisinin amacını karşılaştırarak yaz: monolog iç dünyayı, diyalog ilişkileri ve olay akışını gösterir.

Kendini kontrol et: Cevabım, seçtiğim örneklerin seyirciye ne kazandırdığını açıklıyor mu?

Tiyatro metni sahnede seyirciye hitap ettiği için akıcı, kısa cümleli bir dil tercih edilmiştir. Sonuç olarak karakterler gerçekçi görünür ve tarihî konu seyirci tarafından kolay izlenir.

1. Yazarın üslubunu belirle: sade, kısa cümleli, konuşma diline yakın, canlı bir anlatım.
2. Nedenini düşün: tiyatro sahnede izlenir, seyircinin konuşmaları hemen anlaması gerekir.
3. Sonucunu yaz: metin anlaşılır olur, tarihî konu kolay izlenir, kişiler inandırıcı görünür.

Kendini kontrol et: Cevabımda "neden" ve "sonuç" ayrı ayrı yer alıyor mu?

Yüklem 'bilmiyordu' fiildir, sondadır ve olumsuzdur. 'Haberin beklediğini' fiilimsi içerdiği için cümle birleşiktir.

1. Yüklemi buluyoruz: 'bilmiyordu'. Fiilden çekimlendiği için fiil cümlesidir.
2. Yüklem cümlenin sonunda; cümle kurallıdır.
3. Yüklemdeki '-me' (bil-mi-yordu) olumsuzluk ekidir; cümle olumsuzdur.
4. 'haberin beklediğini' fiilimsili bir yan cümle, nesne görevinde; bu yüzden cümle birleşiktir.

Kendini kontrol et: Yüklemden "-me" ekini çıkarınca "biliyordu" olumlu hâli oluşuyor mu?

İki yüklem ('geldi', 'başladım') 'ki' ile bağlanmıştır, bu yüzden birleşiktir. Yüklem sonda ve olumludur, fiil cümlesidir.

1. Yüklemler: 'geldi' ve 'başladım'. İkisi de fiil olduğundan cümle fiil cümlesidir.
2. Asıl yüklem 'başladım' cümlenin sonunda; cümle kuralıdır.
3. Yüklemlerde olumsuzluk eki yok; cümle olumludur.
4. 'Bir gün geldi ki' bölümü 'ki' bağlacıyla ana cümleye bağlanmış; bu yüzden ki'li birleşik cümledir.

Kendini kontrol et: Cümlede "ki" bağlacının bağladığı iki yüklemi gösterebiliyor muyum?

Ortak özneli iki yüklem 've' bağlacıyla bağlanmıştır; bu yapı birleşik değil bağlı sıralı cümledir.

1. Yüklemler: 'durmuş' ve 'bağırmış'. İkisi de fiil; cümle fiil cümlesidir.
2. Son yüklem 'bağırmış' cümlenin sonunda; cümle kurallıdır.
3. Yüklemlerde olumsuzluk yok; cümle olumludur.
4. İki yüklem ortak özne (Justinyanos) ile 've' bağlacıyla bağlanmış; bu yapı bağlı sıralı cümledir.

Kendini kontrol et: Cümlede kaç yüklem var ve bunları ne bağlıyor?

Yüklem 'güçlüdür' isim soyludur ve sondadır. Tek yüklem vardır, anlamı olumludur.

1. Yüklemi buluyoruz: 'güçlüdür'. İsim soylu bir kelimeye ek-fiil gelmiş; isim cümlesidir.
2. Yüklem sonda olduğundan cümle kurallıdır.
3. Olumsuzluk bildiren bir ek ya da 'değil' yok; cümle olumludur.
4. Tek yüklem ve tek yargı var; cümle basittir. Sonuç: isim, kurallı, olumlu, basit cümle.

Kendini kontrol et: Yüklemin kökü bir isim ya da sıfat mı, yoksa bir fiil mi?

Yüklem 'göreyim' cümlenin başında olduğu için devriktir. Tek yüklem vardır ve olumludur.

1. Cümlenin yüklemini buluyoruz: 'göreyim'. Fiilden çekimlendiği için fiil cümlesidir.
2. Yüklem cümlenin başında, sonda değil; bu yüzden cümle devriktir.
3. Yüklemde olumsuzluk eki yok; cümle olumludur.
4. Tek yüklem var ve yan cümle yok; cümle basittir. Sonuç: fiil, devrik, olumlu, basit cümle.

Kendini kontrol et: Cümleyi "Seni göreyim koca mimar" diye kurallı yazınca yüklem sona geçiyor mu?