Türk Dili Ve Edebiyatı 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 270 Cevapları

Yukarda bir işi olmaması, hırsın boşluğunu anlamasını gösterir. İhtiyarın sözleri ve gence yol vermesiyle birlikte vazgeçiş bir yaşam değerlendirmesine dönüşür.

1. Anlatıcının vazgeçmeden önce öğrendiğini hatırla: yukarı çıkan ihtiyar orada ölüme yaklaşmış yatıyor.
2. İhtiyarın 'Bu kadar koşuşma oğlum, değmez' sözünü bu olayla birlikte düşün.
3. 'Ne işim var benim yukarda?' sorusunun mecaz anlamını bul: yükselme hırsının anlamı sorgulanıyor.
4. Sonuca var: anlatıcı telaşın boşluğunu fark edip olgunlukla vazgeçiyor.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Anlatıcı, ihtiyarın sonunu görünce kendi sonunu düşünüyor ve yaşlandığını kabul ediyor. (Yukarıdaki olay ve gence ilk kez yol vermesiyle desteklenirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Çıkarımın, ihtiyarın sözü ile yukarıda yaşanan olay arasında bağ kuruyor mu?

Sayfa 265'teki Ferit Edgü'nün 'Merdiven' adlı küçürek hikâyesinde merdivenleri hızla çıkıp inen anlatıcının yaşlı adamla karşılaşması üzerinden ömür ve telaş teması işlenmektedir.

1. İstenen: metnin ele aldığı ana durumu (konu) bulmak.
2. Olay: bir memur merdivenlerde çıkıp inerken önce bir ihtiyara, sonra bir delikanlıya yol veriyor.
3. Merdiven ve yaşlı-genç karşılaşması üzerinden hayatın koşuşturması ve yaşlanma anlatılıyor.
4. Bunları birleştirerek konuyu tek cümleyle yaz: telaş içinde zamanın fark edilmeden geçmesi ve gençlikten yaşlılığa geçiş.

Kendini kontrol et: Yazdığın konu, ihtiyarın 'Bu kadar koşuşma oğlum, değmez' sözüyle uyumlu mu?

Küçürek hikâyede dış olaydan çok kahramanın iç dünyasındaki gerilim öne çıkar.

1. İstenen: metindeki çatışmayı belirlemek.
2. Anlatıcı önce hızla yukarı çıkmak istiyor; ihtiyarın 'değmez' sözü ve yukarıdaki olaydan sonra duraksıyor.
3. Sonunda 'Ne işim var benim yukarıda?' diyerek çıkmaktan vazgeçiyor; bu, kendi içindeki gerilimdir.
4. Bu gerilimi 'yükselme hırsı ile bunun anlamsızlığı arasındaki iç çatışma' biçiminde yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Gençlik ile yaşlılık, hırs ile kabulleniş arasındaki çatışma (Yaşlı ve genç kişilerin tavırlarıyla örneklendirilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın çatışmada karşı karşıya gelen iki istek ya da bakış açıkça görülüyor mu?

Açık ileti, metinde doğrudan söylenen ya da kolayca anlaşılan mesajdır; ihtiyarın sözleri bunu gösterir.

1. İstenen: metinde açıkça söylenen iletileri bulmak.
2. İhtiyarın 'Bu kadar koşuşma oğlum, değmez' sözü doğrudan bir öğüttür.
3. Kişilerin birbirine yol vermesi ve 'Bahtiyar ol oğlum' demesi açıkça görülen davranışlardır.
4. Bu söz ve davranışlardan çıkan açık iletileri kısa cümlelerle yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Büyüklere saygı gösterilmeli; telaşla yaşamak gereksizdir. (İhtiyarın sözlerine ve yol verme davranışına dayandırılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her ileti metinde doğrudan geçen bir söze ya da davranışa dayanıyor mu?

Örtük iletiler metinde doğrudan söylenmez; merdiven sembolü ve kişilerin memur olarak anılmasından çıkarılır.

1. İstenen: metinde doğrudan söylenmeyen iletileri çıkarmak.
2. Merdivende çıkma ve inme, hayattaki yükseliş ve düşüşü simgeliyor.
3. Anlatıcının ilk kez kendinden genç birine yol vermesi, yerini gençlere bıraktığını düşündürüyor.
4. Bu simgelerden çıkan iletileri, metinde aynen geçmediklerini gözeterek yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ölüm herkes için kaçınılmazdır; hırsla geçen bir ömrün sonu da aynıdır. (Yukarıda ölüme yaklaşan ihtiyarla ilişkilendirilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın ileti metinde aynen geçmiyor ama metindeki bir simgeyle açıklanabiliyor mu?

Zihniyet, yazarın dünya ve insana bakış biçimidir; kısa ve yoğun anlatımda felsefi bir duruş görülür.

1. İstenen: yazarın hayata ve insana bakış biçimini (zihniyet) belirlemek.
2. Metinde kişiler adla değil 'memur', 'ihtiyar', 'delikanlı' diye anılıyor; insan sıradan bir döngünün parçası olarak görülüyor.
3. Anlatıcı sonunda 'Ne işim var benim yukarıda?' diyerek koşuşturmanın anlamını sorguluyor.
4. Bu ipuçlarıyla yazarın sorgulayıcı ve gözlemci bakışını tek cümlede yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hayatın anlamını ve insanın yalnızlığını sorgulayan varoluşçu bir bakış (Yazarın biyografisindeki varoluşçu etkiyle ve metindeki sorgulamayla desteklenirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın zihniyet, yazarın anlatım özelliğini değil, insana ve hayata bakışını mı anlatıyor?

Üslup, yazarın anlatım özelliğidir: sözcük tekrarları, kısa cümleler ve simgesel anlatım öne çıkar.

1. İstenen: yazarın anlatım özelliklerini (üslup) belirlemek.
2. Metne bakıyoruz: cümleler kısa, dil yalın; anlatıcı birinci kişi ('çıkıyorum', 'iniyorum').
3. 'Yol veriyorum', 'merdivenlerden', 'Bahtiyar ol oğlum' gibi tekrarlar ritim yaratıyor; merdiven bir simge olarak kullanılıyor.
4. Bu özellikleri birleştirerek üslubu 'kısa, yalın, tekrarlı ve şiirsel' diye özetle.

Kendini kontrol et: Yazdığın her üslup özelliği için metinden bir örnek gösterebiliyor musun?