Fen Bilimleri 6.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 51 Cevapları

Kuvvetler aynı doğrultu ve yönde olduğunda etkileri toplanır, bu yüzden masa en büyük net kuvveti bu durumlarda alır.

1. Her durumda masaya kaç kişinin hangi yöne kuvvet uyguladığını belirle; herkes eşit kuvvet uyguluyor.
2. 2., 4. ve 5. durumda iki kişi aynı yöne kuvvet uygular; etkiler toplanır: 1 + 1 = 2 birim.
3. 1. durumda 1 birim, 6. durumda 2 − 1 = 1 birim, 3. durumda 1 − 1 = 0 birim etki olur.
4. En büyük etki 2., 4. ve 5. durumlardadır; çünkü aynı yönlü kuvvetler toplanır.

Kendini kontrol et: Seçtiğin durumların hepsinde iki kuvvet de aynı yöne mi bakıyor?

Eşit büyüklükte ve zıt yönlü kuvvetler birbirini dengeler, net kuvvet sıfır olur, masa durmaya devam eder.

1. 3. durumda iki arkadaşın masaya eşit büyüklükte ve zıt yönde kuvvet uyguladığını belirle.
2. Zıt yönlü kuvvetlerin farkını al: eşit oldukları için fark sıfırdır.
3. Bileşke sıfır olduğundan masa hareket etmez; diğer durumlarda ise bileşke sıfırdan farklıdır ve masa hareket eder.

Kendini kontrol et: 3. durumda doğuya ve batıya uygulanan kuvvetlerin farkı kaç birimdir?

4. ve 5. durumda kuvvetler batıya; 6. durumda batıya uygulanan iki kuvvet doğuya uygulanan tek kuvvetten büyüktür.

1. Her durumda batıya ve doğuya uygulanan kuvvetleri ayrı ayrı say.
2. 4. ve 5. durumda tüm kuvvetler batı yönündedir.
3. 6. durumda batıya 2, doğuya 1 kuvvet vardır; büyük taraf batı olduğundan masa batıya gider.

Kendini kontrol et: Seçtiğin her durumda batı yönündeki kuvvetler doğudakilerden fazla mı?

Eşit zıt kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır.

1. 3. durum görseline bakılır: arkadaşlar masanın karşılıklı uçlarından zıt yönde, eşit büyüklükte kuvvet uyguluyor.
2. Tabloya 1. kuvvet için Doğu, 2. kuvvet için Batı yazılır; ikisinin doğrultusu Doğu-Batıdır.
3. Zıt yönlü kuvvetlerde bileşke, büyüklükler farkıdır; kuvvetler eşit olduğundan fark sıfırdır.
4. Bileşke sıfır olduğu için kuvvetler birbirini dengeler ve masa hareket etmez.

Kendini kontrol et: Tablonda yönler farklı, doğrultular aynı mı yazıldı?

İki kişi masaya batı yönünde kuvvet uyguluyor.

1. 4. durum görseline bakılır: iki arkadaş masaya batı yönünde kuvvet uyguluyor.
2. Tabloya iki kuvvet için de yön olarak Batı, doğrultu olarak Doğu-Batı yazılır.
3. Aynı yönlü ve aynı doğrultulu kuvvetler toplanarak bileşke bulunur (2. durumdaki örnek yorum gibi).
4. Bileşke kuvvet batı yönündedir; masa batıya hareket eder.

Kendini kontrol et: Yorumun, 2. durumdaki örnek yorumla aynı mantıkta ama yönü batı olarak mı yazıldı?

İtme ve çekme aynı yöne olduğundan kuvvetler toplanır.

1. 5. durum görseline bakılır: bir arkadaş masayı batıya itiyor, diğeri batıya çekiyor.
2. İtme ve çekme farklı etkiler olsa da ikisinin yönü batıdır; tabloya iki kuvvet için de Batı yazılır.
3. Kuvvetler masanın doğu-batı hattı boyunca etki ettiğinden doğrultuları Doğu-Batı olarak yazılır.
4. Aynı yönlü kuvvetler toplanır; bileşke iki kuvvetin toplamı kadardır ve masa batıya hareket eder.

Kendini kontrol et: İten ve çeken kişinin kuvvetleri masayı aynı tarafa mı götürüyor?

Eşit kuvvetler için batıya 2 birim, doğuya 1 birim olduğundan net kuvvet 1 birim batıdır.

1. 6. durum görseline bakılır: iki arkadaş batıya, bir arkadaş doğuya eşit büyüklükte kuvvet uyguluyor.
2. Tabloya 1. ve 2. kuvvet için Batı, 3. kuvvet için Doğu yazılır; üçünün doğrultusu Doğu-Batıdır.
3. Batı yönünde iki eşit kuvvet toplanır, doğudaki tek kuvvet bu toplamdan çıkarılır: 2 birim - 1 birim = 1 birim.
4. Bileşke kuvvet büyük olan tarafın yönündedir; yani batıya doğrudur ve masa batıya hareket eder.

Kendini kontrol et: Batıdaki toplamdan doğudaki kuvveti çıkarınca kalan kuvvet hangi yönde?

Bileşke kuvvet, tüm kuvvetlerin toplam etkisini temsil eder.

1. Etkinlikte masaya birden fazla kuvvet uygulandığını, ama masanın tek bir hareket yaptığını hatırla.
2. Bu ortak etkiyi tek başına yapabilecek kuvveti düşün.
3. Tanımı kendi cümlenle yaz: Birden fazla kuvvetin birlikte yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvvete bileşke kuvvet denir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir cisme etki eden kuvvetlerin hepsinin yerine geçebilen ve aynı etkiyi yapan tek kuvvettir. (Tanım, tek kuvvetin tüm kuvvetlerin ortak etkisini yaptığını belirtiyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımın, birden fazla kuvvetin yerine geçen tek bir kuvveti anlatıyor mu?

Etkinlikteki 2., 4. durumlar toplama, 3. ve 6. durumlar çıkarma örneğidir.

1. Aynı yönlü kuvvetlerin olduğu durumları (2., 4., 5.) incele: büyüklükler toplanır, yön ortak yöndür.
2. Zıt yönlü kuvvetlerin olduğu durumları (3., 6.) incele: büyükten küçük çıkarılır.
3. Zıt yönlülerde bileşkenin yönü, büyük olan kuvvetin yönüdür; eşitse bileşke sıfırdır.
4. Bu iki kuralı kendi cümlelerinle açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kuvvetler aynı yöndeyse toplanır; zıt yöndeyse çıkarılır ve cisim büyük kuvvetin tarafına gider. (Hem toplama hem çıkarma kuralını ve yönün nasıl belirlendiğini içeriyorsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kuralını 6. duruma uyguladığında masanın batıya gittiği sonucuna ulaşıyor musun?