Ana sayfa›Kitaplar›Fen Bilimleri 6.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap)›Sayfa 18
Fen Bilimleri 6.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) — Sayfa 18 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Önerme OluşturalımIsı etkisiyle maddelerin genleşip büzüleceğine yönelik önerme yazma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Isı alan maddede tanecikler arası mesafe artar, hacim büyür; ısı veren maddede mesafe azalır, hacim küçülür.
- Isı alan maddede taneciklerin birbirinden uzaklaştığını hatırla.
- Tanecikler uzaklaşınca maddenin hacminin arttığını, buna genleşme dendiğini düşün.
- Isı veren maddede taneciklerin yaklaştığını, hacmin azaldığını, buna büzülme dendiğini düşün.
- İki durumu tek bir sınanabilir cümlede birleştirerek önermeni yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Madenî para ısıtılırsa genleşir ve çivilerin arasından geçemez. (Etkinlikteki paraya özgü yazılan, ısınınca genleşme fikrini içeren önermeler de geçerlidir.) · Isı alan maddelerin hacmi artar, ısı veren maddelerin hacmi azalır. (Genleşme ve büzülmeyi hacim değişimiyle ifade eden önermeler de kabul edilir.)
- Önermeyi soru biçiminde yazmak — önerme deneyle sınanabilecek bir yargı cümlesidir.
- Isınan maddenin büzüldüğünü yazmak — ısı alan maddede tanecikler uzaklaşır, madde genleşir.
Kendini kontrol et: Yazdığın önermeyi madenî parayı ısıtıp soğutarak sınayabilir misin?
aIsıtılıp soğutulan madeni paranın çivilerden geçip geçmediğini önermeyle karşılaştırıp nedenini açıkla
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Isınan paranın tanecikleri arası açılır, çapı büyür ve sığmaz. Soğuyunca tanecikler yaklaşır, para eski boyutuna döner. Önerme kişisel olduğundan karşılaştırma öğrenciye aittir.
- Gözlem 1: Soğuk madeni para çivilerin arasından rahatça geçer.
- Gözlem 2: Isıtılan para çivilerin arasından geçmez; çünkü ısı alınca tanecikler arası açılır, para genleşip büyür.
- Gözlem 3: Para soğuyunca ısı verir, tanecikler yaklaşır, büzülür ve yeniden geçer.
- Bu gözlemleri baştaki önermenle karşılaştır; uyuşuyorsa önermenin doğrulandığını, uyuşmuyorsa nerede yanıldığını yaz.
- Paranın ısınınca küçüldüğünü düşünmek — ısı alan metal genleşir, çapı büyür ve çivilere takılır.
- Yalnız ne olduğunu yazmak — soru sebebini tanecikler arası mesafeyle açıklamanı istiyor.
Kendini kontrol et: Açıklamanda paranın her üç durumdaki hâlini ve tanecik mesafesindeki değişimi belirttin mi?
bGünlük hayatta gözlemlenen genleşme ve büzülme örnekleri
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Bu örneklerde sıcaklık değişince maddelerin hacmi ya da boyu değişir. Termometredeki sıvının yükselip alçalması da örnektir.
- Sıcaklığı değişince boyu ya da hacmi değişen günlük nesneleri düşün.
- Isınınca uzayan veya büyüyen bir örnek seç: yazın uzayan elektrik telleri.
- Soğuyunca kısalan veya küçülen bir örnek seç: kışın kısalan teller.
- Her örnekte genleşme mi büzülme mi olduğunu belirterek yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Termometredeki sıvının sıcakta yükselip soğukta alçalması. (Sıcaklıkla hacmi değişen ve hâl değiştirmeyen her günlük örnek geçerlidir.) · Araç lastiğindeki havanın yazın genleşip kışın büzülmesi. (Gazların genleşip büzülmesine dayanan örnekler de kabul edilir.)
- Hâl değişimi örneği vermek — buzun erimesi genleşme değil, hâl değişimidir.
- Örneğin genleşme mi büzülme mi olduğunu belirtmemek — her örneği doğru olayla eşleştir.
Kendini kontrol et: Verdiğin örnekte madde aynı hâlde kalırken yalnız boyu ya da hacmi mi değişiyor?