Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 148›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Metnin Bölümleri: Giriş, Gelişme, Sonuç
Bilgi notu
Metnin Bölümleri: Giriş, Gelişme, Sonuç
- Bir metin giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere üç bölümden oluşur.
- Giriş bölümünde konu tanıtılır ve okur metne hazırlanır.
- Gelişme bölümünde konu örnek, açıklama ve kanıtlarla ayrıntılandırılır.
- Sonuç bölümünde anlatılanlar toparlanır ve genel bir yargıya varılır.
- Bölümler 'ilk olarak, ayrıca, bu nedenle, özetle' gibi ifadelerle birbirine bağlanır.
Örnek: Bir yazının son paragrafı 'Özetle, kütüphaneler toplumun ortak hafızasıdır.' cümlesiyle bitiyor. Bu paragraf hangi bölüme aittir, nasıl anladınız?
Çözüm: Paragraf sonuç bölümüdür. 'Özetle' ifadesi anlatılanların toparlandığını gösterir ve paragraf genel bir yargıyla biter.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir metnin üç bölümünü metindeki sıraya göre yazınız.
Konunun tanıtıldığı ve okurun metne hazırlandığı bölümün adı nedir?
Metnin bölümlerini birbirine bağlayan iki ifade örneği yazınız.
Uygulama
'Dünyada her yıl milyonlarca ton plastik atık doğaya karışıyor. Bu atıkların büyük bölümü denizlere ulaşıyor. Bu yazıda plastik atıkların çevreye etkisini ele alacağız.' Bu paragraf hangi bölüme aittir? Dayandığınız ifadeyi belirtiniz.
'Plastik atıklar deniz canlılarına zarar verir. Örneğin kaplumbağalar plastik poşetleri denizanasıyla karıştırıp yutar. Bu durum canlıların ölümüne yol açar.' Bu paragraf hangi bölüme aittir? Nedenini yazınız.
Karışık verilmiş şu üç cümleyi giriş-gelişme-sonuç sırasına koyunuz: (A) Kısacası düzenli uyku sağlıklı yaşamın temelidir. (B) Uyku sırasında beden dinlenir ve gün içinde harcanan enerji yenilenir. (C) Bu yazıda uykunun önemini ele alacağız.
Düşün
Bir öğrenci yazısına yalnızca giriş ve sonuç bölümü yazmış, gelişme bölümünü yazmamıştır. Bu yazıda ortaya çıkacak sorunları iki gerekçeyle açıklayınız.
'Ayrıca ormanlar havadaki karbondioksiti tutar. Ağaçlar toprağın kaymasını da engeller.' Bu paragrafın giriş bölümüne ait olamayacağını gerekçelendirip hangi bölümde yer alabileceğini yazınız.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Giriş, gelişme, sonuç. | Metin önce konuyu tanıtır, sonra ayrıntılandırır, en sonda toparlar. | 8 |
| 2 | Giriş bölümü. | Giriş bölümünün görevi konuyu tanıtmak ve okuru hazırlamaktır. | 8 |
| 3 | Örneğin: ilk olarak, ardından, ayrıca, bu nedenle, özetle (iki örnek yeterli). | Bu ifadeler sıra, ekleme ve neden-sonuç ilişkisi kurarak bölümleri bağlar. | 8 |
| 4 | Giriş bölümü; 'Bu yazıda ... ele alacağız' ifadesi konuyu tanıtır ve okuru metne hazırlar. | Konunun tanıtılması ve yazının neyi ele alacağının belirtilmesi giriş bölümünün özelliğidir. | 12 |
| 5 | Gelişme bölümü; konu örnekle ayrıntılandırılmıştır. | 'Örneğin' ile verilen örnek, konunun açıklanıp geliştirildiğini gösterir. | 12 |
| 6 | C - B - A | C konuyu tanıtır (giriş), B konuyu açıklar (gelişme), A 'Kısacası' ile toparlar (sonuç). | 12 |
| 7 | Ölçütler: (a) Konu örnek, açıklama ve kanıtla ayrıntılandırılmadığı için yazı yüzeysel kalır (8 p). (b) Sonuçta varılan yargı dayanaksız kalır, okur ikna olmaz (6 p). (c) Giriş ile sonuç arasındaki bağlantı kopar, anlatım bütünlüğü bozulur (6 p). | Gelişme bölümü konuyu geliştirir; yokluğunda giriş ile sonuç birbirine bağlanamaz. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (a) Paragraf gelişme bölümünde yer alabilir (6 p). (b) 'Ayrıca' ifadesi önceki bir düşünceye ekleme yapar; yani konu daha önce açılmış olmalıdır (8 p). (c) Giriş konuyu tanıtır; ayrıntı ve ek bilgi vermez (6 p). | Paragraf konuyu ayrıntılandıran bilgi içerir ve 'ayrıca' bağlacıyla öncekine bağlanır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Bölümleri paragraf numarasının sırasına göre belirlerler; oysa karışık metinde sıra bölümü göstermez. · Gelişme bölümünü konuyu tanıtan bölümle karıştırırlar.
Öz kontrol: Paragrafın görevi konuyu tanıtmak, ayrıntılandırmak ya da toparlamak mı; bunu hangi ifade gösteriyor?