Türkçe 6.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 161 Cevapları

Sert ünsüz ç'den sonra sert t sesi söylemek daha kolaydır; doğru yazılış da ağaçtan'dır.

1. İki kelimeyi de yüksek sesle oku.
2. "Ağaç" kelimesinin sert ünsüz "ç" ile bittiğine dikkat et.
3. "ç" sesinden sonra "t" sesini söylemenin "d" sesinden daha kolay olduğunu fark et.
4. Daha kolay söylenen "Ağaçtan" kelimesini işaretle.

Kendini kontrol et: "Ağaçtan" kelimesini söylerken dilim takılmadan rahatça çıkıyor mu?

Sert ünsüzler f, s, t, k, ç, ş, h, p'dir; sözcük sert ünsüzle biter.

1. Kutudaki harflere bak: f, s, t, k, ç, ş, h, p.
2. Bu harflerin hepsinin ünsüz olduğunu ve sert ünsüzler grubunu oluşturduğunu hatırla.
3. Yay ayraçtaki ifadelerden "ünsüz" sözcüğünü boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: "Sert ünsüz" ifadesi parantezdeki harflerin hepsini doğru anlatıyor mu?

b, c, d, g yumuşak ünsüzlerdir.

1. Kutudaki harflere bak: b, c, d, g.
2. Bu harflerin yumuşak ünsüzler olduğunu hatırla.
3. Yay ayraçtaki ikinci "ünsüz" sözcüğünü boşluğa yaz.

Kendini kontrol et: "Yumuşak ünsüz" ifadesi b, c, d, g harflerini doğru anlatıyor mu?

Sertleşen ses ekin başındaki yumuşak ünsüzdür.

1. Önceki kutuda ekin yumuşak ünsüzle başladığının söylendiğini hatırla.
2. Değişen sesin ekin ilk sesi olduğunu belirle.
3. Boşluğa "başındaki" sözcüğünü yaz: ekin başındaki yumuşak ünsüz.

Kendini kontrol et: Mutfak-ta örneğinde değişen "t" sesi ekin başında mı?

Kelimenin sonundaki sert ünsüz ekin ünsüzünü sertleştirir.

1. Değişime neden olan sesin kelimenin son sesi olduğunu hatırla.
2. Kalan seçeneklerden yer bildiren "sonundaki" sözcüğünü bul.
3. Boşluğa yaz: kelime sonundaki sert ünsüzün etkisiyle.

Kendini kontrol et: Çalış-kan örneğinde eki etkileyen "ş" sesi kelimenin sonunda mı?

Bu olaya ünsüz benzeşmesi (sertleşme) denir.

1. Olayda ekin ilk sesinin, kelimenin son sesine benzeyerek sertleştiğini düşün.
2. Yay ayraçta kalan ve "benzeme" anlamı taşıyan "benzeşmesi" sözcüğünü seç.
3. Cümleyi tamamla: Bu olaya ünsüz benzeşmesi denir.

Kendini kontrol et: Yay ayraçtaki sözcüklerden kullanılmayan yalnız "ünlü" kaldı mı?

Ülke ünlüyle bittiği için ek değişmez, -ce olarak gelir.

1. "Ülke" kelimesinin son sesine bak: "e" bir ünlüdür.
2. Ünlüden sonra ekin ilk sesi değişmez; "-ce" ekini olduğu gibi ekle: ülkece.
3. "Ülkece" kelimesini, "bütün ülke olarak" anlamını verecek bir cümlede kullan.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ülkece bayramı coşkuyla kutladık. ("Ülkece" kelimesini doğru yazıp anlamına uygun kullandığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlemde "ülkece" kelimesi "bütün ülke olarak" anlamına geliyor mu?

Sert ünsüz k ile biten sözcükten sonra -da eki -ta olur.

1. "Mutfak" kelimesinin son sesine bak: "k" sert ünsüzdür.
2. Sert ünsüzden sonra ekin başındaki "d" sesi "t" olur: mutfak + ta = mutfakta.
3. "Mutfakta" kelimesini yer bildiren bir cümlede kullan.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Mutfakta taze ekmek kokusu var. ("Mutfakta" kelimesini doğru yazıp yer anlamında kullandığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kelimenin son harfi f, s, t, k, ç, ş, h, p'den biri mi; öyleyse ekin ilk sesini sertleştirdim mi?

Sert ünsüz ş'den sonra -gan eki -kan olur.

1. "Çalış" kelimesinin son sesine bak: "ş" sert ünsüzdür.
2. Sert ünsüzden sonra ekin başındaki "g" sesi "k" olur: çalış + kan = çalışkan.
3. "Çalışkan" kelimesini bir kişiyi niteleyen bir cümlede kullan.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kardeşim çok çalışkan bir öğrencidir. ("Çalışkan" kelimesini doğru yazıp niteleme anlamında kullandığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: "Çalışkan" kelimesini sesli okuduğumda yazdığım biçimle söyleyişim aynı mı?

Dil sözcüğü yumuşak ünsüz l ile bittiği için ek değişmez.

1. "Dil" kelimesinin son sesine bak: "l" yumuşak ünsüzdür.
2. Yumuşak ünsüzden sonra ek değişmez: dil + de = dilde.
3. "Dilde" kelimesini anlamlı bir cümlede kullan.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bu sözcük eski dilde farklı söylenirdi. ("Dilde" kelimesini doğru yazıp anlamlı kullandığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: "Dil" kelimesinin son harfi f, s, t, k, ç, ş, h, p'den biri mi? Değilse ek değişmeden kalmalı.

Kültür yumuşak ünsüz r ile bittiği için -den eki değişmez.

1. "Kültür" kelimesinin son sesine bak: "r" yumuşak ünsüzdür.
2. Yumuşak ünsüzden sonra ek değişmez: kültür + den = kültürden.
3. "Kültürden" kelimesini anlamlı bir cümlede kullan.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bu yemek bizim kültürden gelen bir lezzettir. ("Kültürden" kelimesini doğru yazıp anlamlı kullandığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kelimenin son sesi sert ünsüz değilse ekin ilk sesini değiştirmeden yazdım mı?

Araştırma ünlüyle bittiği için ek -cı olarak kalır.

1. "Araştırma" kelimesinin son sesine bak: "a" bir ünlüdür.
2. Ünlüden sonra ek değişmez: araştırma + cı = araştırmacı.
3. "Araştırmacı" kelimesini bir kişiyi anlatan bir cümlede kullan.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Araştırmacı, kutup ayılarını yıllarca gözlemledi. ("Araştırmacı" kelimesini doğru yazıp anlamlı kullandığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: "Araştırmacı" kelimesi cümlemde araştırma yapan kişiyi mi anlatıyor?

Sert ünsüzle biten mutfak ve çalış sözcüklerinde ekin başındaki d ve g sesleri t ve k olur; diğerlerinde değişim yoktur.

1. Tablodaki her kelimeye yanındaki eki ekleyip yeni hâlini yazıyoruz.
2. ülke+ce = ülkece, dil+de = dilde, kültür+den = kültürden, araştırma+cı = araştırmacı; ekin ilk sesi değişmez.
3. mutfak sert ünsüz k ile biter; -da eki -ta olur: mutfakta.
4. çalış sert ünsüz ş ile biter; -gan eki -kan olur: çalışkan.
5. Daire içine alınacak kelimeler: mutfakta ve çalışkan.

Kendini kontrol et: Daire içine aldığım her kelimenin ekinde, tablodaki ekten farklı bir ilk ses var mı?

Ek, yumuşak ünsüzle başlıyorsa ve sözcük f, s, t, k, ç, ş, h, p ile bitiyorsa ekin ünsüzü sertleşir.

1. Ekinde ses değişimi olan kelimeleri yaz: mutfak, çalış (örnekte kitap).
2. Bu kelimelerin son harflerini belirle: k, ş, p.
3. Değişim olmayan kelimelerin son harflerine bak: e, l, r, a.
4. İlk gruptaki harflerin hepsinin sert ünsüz olduğunu, ikinci grupta sert ünsüz olmadığını söyle.

Kendini kontrol et: Bulduğum özellik, ses değişimi olmayan kelimelerin hiçbirinde yok mu?