Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 27›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Söz Varlığı ve Anlam İlişkileri
Bilgi notu
Söz Varlığı ve Anlam İlişkileri
- Eş anlamlı sözcükler yazılışı farklı, anlamı aynı ya da çok yakın sözcüklerdir: güzel - hoş.
- Zıt anlamlı sözcükler birbirine ters anlam taşır: geniş - dar.
- Deyimler, çoğunlukla gerçek anlamından ayrı bir anlatım kazanmış kalıplardır: “burun kıvırmak” beğenmemek demektir.
- Aynı konuyla ilgili sözcükler bir anlam alanı oluşturur. Bir sözcüğün sözlük anlamı ile aklımıza getirdiği çağrışımlar farklı olabilir.
Örnek: Kuş, yuva, kanat ve tüy sözcüklerinin ortak anlam alanını belirtin ve bu alana uyan bir sözcük ekleyin.
Çözüm: Dört sözcük de kuşlarla ilgilidir; ortak anlam alanı kuşlardır. Bu alana “gaga” sözcüğü eklenebilir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
“Uzak” sözcüğünün zıt anlamlısını yaz.
“Kulak vermek” deyiminin anlamını yaz.
“Doktor, ilaç, hasta, reçete” sözcüklerinin ortak anlam alanını yaz.
Uygulama
“Çınar köyün meydanında yüzyıllardır gölgesini kimseden esirgemez.” cümlesindeki “esirgemez” sözcüğü bu cümlede ne anlama gelir? Yaz.
“Okul, öğretmen, defter, sınıf, tahta” sözcüklerinin ait olduğu anlam alanına uyan iki yeni sözcük yaz.
“Bahçeye bir taş attı.” ve “Taş kalpli biri.” cümlelerinde “taş” sözcüğünün anlamları arasındaki farkı açıkla.
Düşün
Metin: “Ahi esnafı, ölçüde ve kalitede dürüst olmayı ilke edinirdi. Çarşıda herkes birbirine omuz verir, bir esnafın işi aksasa komşuları yardım ederdi.” Metindeki “omuz verir” ifadesini kendi cümlelerinle açıkla ve metinde bu ifadeyi destekleyen bir bilgiyi göster.
Öğretmen, “dost” sözcüğü için şu çalışmayı istiyor: sözlük anlamı, bir eş ya da yakın anlamlı sözcük, çağrıştırdığı bir kavram ve ilgili bir atasözü ya da deyim. Bu çalışmayı “dost” sözcüğü için yap.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Yakın | Uzak ve yakın birbirine ters anlam taşır. | 8 |
| 2 | Dikkatle dinlemek. | Deyim, kulağı bir şeye çevirerek dikkatle dinleme anlamına gelir. | 8 |
| 3 | Sağlık (hastane/tıp). | Dört sözcük de sağlıkla ilgili kavramlardır. | 8 |
| 4 | Vermekten kaçınmaz; gölgesini herkese bol bol, cömertçe verir. | Esirgemek, bir şeyi vermekten kaçınmak, vermemek anlamındadır; “esirgemez” bunun tersini anlatır. | 12 |
| 5 | Okulla ilgili herhangi iki sözcük (örneğin kitap, kalem, öğrenci, teneffüs, ders). | Aynı konuyla ilgili sözcükler aynı anlam alanını oluşturur. | 12 |
| 6 | Birinci cümlede “taş” gerçek anlamındadır (kaya parçası). İkinci cümlede mecaz anlamda, sert ve acımasız anlamındadır. | Birincisi sözlük anlamıdır; ikincisi duyguları sert olan kişiyi anlatan mecaz anlamdır. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: (1) “Omuz vermek”in yardım etmek, destek olmak anlamına geldiğini belirtme (8 p); (2) Metinden destekleyici cümle: “bir esnafın işi aksasa komşuları yardım ederdi” (8 p); (3) İfadenin bir deyim olduğunu belirtme (4 p). | Metinde esnafın birbirine yardım ettiği açıkça anlatılır; bu, “omuz vermek” deyiminin anlamına uyar. | 20 |
| 8 | Örnek cevap: Sözlük anlamı: birbirine sevgi ve bağlılık duyan kimse; eş/yakın anlamlı: arkadaş (ahbap); çağrışım: güven, yardımlaşma; atasözü: “Dost kara günde belli olur.” Ölçütler: (1) Sözlük anlamı (5 p); (2) Eş/yakın anlamlı sözcük (5 p); (3) Çağrışım (5 p); (4) İlgili atasözü ya da deyim (5 p). | Her ölçüt “dost” sözcüğüyle ilgili tutarlı bir bilgi içermelidir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Çağrışımı ile sözlük anlamını birbirine karıştırmak. · Deyimi sözcük sözcük gerçek anlamıyla yorumlamak.
Öz kontrol: Yazdığım sözcük metinde gerçek mi yoksa mecaz anlamda kullanılmış?