Türkçe 6.Sınıf Ders Kitabı (1.Kitap) — Sayfa 44 Cevapları

İkinci metin şiir biçimindedir; satır düzeni, kafiye ve ahenk sayesinde duygu güçlü verilir ve kolay ezberlenir. Birinci metin düz cümledir.

1. İki metni yan yana oku; ikisinin de aynı düşünceyi anlattığını fark et.
2. Birinci metnin düz cümlelerle, ikincisinin dizelere bölünerek yazıldığını belirle.
3. İkinci metindeki altı çizili sözcüklerin (sazında, sözünde, izinde) ses benzerliği taşıdığını gör.
4. Uyak ve ritim okumayı akıcı, söyleneni akılda kalıcı yaptığı için ikinci metni seç ve nedenini yaz.

Kendini kontrol et: Seçtiğin metni yüksek sesle okuyunca hangisi kulağında daha çok kalıyor?

Seçilen dörtlüklerin dize sayısı, uyak, tekrar eden dize ve konu bakımından benzerlik ile farklılıkları sözlü anlatılır.

1. Şiirden karşılaştırmak için iki dörtlük seç.
2. Benzerlikleri bul: dize sayısı, son dize, uyak düzeni.
3. Farklılıkları bul: konu, anılan kişiler, başlangıç sözcüğü, tırnak işareti gibi.
4. Bulduklarını "İkisi de... Ama biri..., diğeri..." kalıbıyla sözlü olarak anlat.

Kabul edilebilir başka cevaplar: 2. ve 4. dörtlük: ikisinde de tırnak içinde dize var; biri dili ses bayrağına, diğeri anne sütüne benzetir. (Benzerlik ve farklılık doğru belirtilmişse) · 5. ve 7. dörtlük: ikisi de "Türkçem" ile başlar; birinde Yunus Emre, diğerinde Âşık Paşa anılır. (Benzerlik ve farklılık doğru belirtilmişse)

Kendini kontrol et: Anlatımında en az bir benzerlik ve en az bir farklılık var mı?

Şiir 8 dörtlükten, her dörtlük 4 dizeden oluşur: 8 x 4 = 32 dize.

1. "Hatırlayalım" kutusundan şiirin her satırına dize dendiğini öğren.
2. "Türküz, Türkçe konuşuruz" şiirindeki dörtlükleri say: 8 dörtlük var.
3. Her dörtlükte 4 dize olduğunu kontrol et.
4. Dize sayısını hesapla: 8 x 4 = 32 ve ilk boşluğa 32 yaz.

Kendini kontrol et: Dize sayısını dörtlük sayısına bölünce 4 buluyor musun?

Şiir sayfalarında sekiz ayrı dörtlük vardır.

1. "Hatırlayalım" kutusundan dört dizelik bölümlere dörtlük dendiğini öğren.
2. Şiirin ilk sayfasındaki dörtlükleri say: 3 dörtlük.
3. İkinci sayfadaki dörtlükleri say: 5 dörtlük.
4. Toplamı bul: 3 + 5 = 8 ve ikinci boşluğa 8 yaz.

Kendini kontrol et: Her dörtlük "Türküz, Türkçe konuşuruz." ile bittiğine göre bu dize kaç kez geçiyor?

Her dörtlüğün ilk üç dizesi kendi içinde uyaklıdır; son dize her dörtlükte aynen tekrar edilerek nakarat gibi ahenk oluşturur.

1. Şiirin sekiz dörtlüğünü sırayla oku ve her dörtlüğün son dizesini birbiriyle karşılaştır.
2. Her dörtlükte aynen tekrar eden dizeyi belirle: "Türküz, Türkçe konuşuruz."
3. Her dörtlüğün ilk üç dizesinin sonundaki kelimelere bak; benzer seslerle biten kelimeleri bul.
4. Bulduğun ses benzerliklerinin altını çiz: dilim/sevgilim/ilim, bağım/ortağım/bayrağım, sazında/sözünde/izinde gibi.
5. Bu uyak ve rediflerin, tekrar eden son dizeyle birlikte şiire ahenk kattığını belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: dilimiz / malımız / Veysel'imiz (Üçüncü dörtlükteki dize sonlarında tekrar eden "-ımız/-imiz" sesleri işaretlenirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Altını çizdiğin kelimeler dize sonunda mı ve aynı dörtlükteki diğer dize sonlarıyla benzer sesle mi bitiyor?

Uyak ve tekrar eden dize şiire müzikalite katar; okurken vurgu ve tonlama kolaylaşır.

1. Altını çizdiğin uyaklı sözcükleri ve tekrar eden dizeyi hatırla.
2. Şiiri sesli oku; uyakların ve tekrarın okuyuşta nasıl bir ritim oluşturduğunu dinle.
3. Bu ritmin okumayı akıcı, ezgili ve akılda kalıcı yaptığını bir iki cümleyle söyle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ahenk, şiire şarkı gibi bir ezgi katar ve vurguyu kolaylaştırır. (Okuyuşa olumlu etkisi açıkça belirtiliyorsa)

Kendini kontrol et: Cevabın şiiri okurken ne hissettiğini veya okumanın nasıl değiştiğini anlatıyor mu?

2. dörtlükte "Türkçem, benim ses bayrağım," ve 4. dörtlükte "Ağzımda sütü annemin," dizeleri tırnak içindedir.

1. İstenen: Şiirin hangi dörtlüklerinde tırnak işareti kullanıldığını bulmak.
2. Sekiz dörtlüğü sırayla tarayıp tırnak işaretli dizeleri ararız.
3. 2. dörtlükte "Türkçem, benim ses bayrağım," dizesi tırnak içindedir.
4. 4. dörtlükte "Ağzımda sütü annemin," dizesi tırnak içindedir.
5. Diğer dörtlüklerde tırnak yoktur; sonuç: 2. ve 4. dörtlükler işaretlenir.

Kendini kontrol et: İşaretlediğin her dörtlükte dizenin hem başında hem sonunda tırnak var mı?

Şiirin sekiz dörtlüğü de aynı dizeyle biter.

1. İstenen: Son dizesi "Türküz, Türkçe konuşuruz." olan dörtlükleri bulmak.
2. Her dörtlüğün dördüncü dizesine bakarız.
3. Sekiz dörtlüğün hepsi bu dizeyle biter; bu dize şiirin nakaratıdır.

Kendini kontrol et: Bu sütunda sekiz satırın hepsi işaretli mi?

"Kırşehir'de Âşık Paşa'm" dizesi 7. dörtlüktedir. Başka dörtlükte şehir adı yoktur.

1. İstenen: İçinde bir şehir adı geçen dörtlüğü bulmak.
2. Dörtlüklerdeki özel adları tek tek inceleriz: Dertli, Yunus Emre, Dede Korkut, Emrah, Veysel kişi adlarıdır.
3. 7. dörtlükteki "Kırşehir'de Aşık Paşa'm" dizesinde Kırşehir bir şehir adıdır.

Kendini kontrol et: Seçtiğin özel ad haritada bir şehir olarak bulunuyor mu?

Bu dörtlükler "Türkçem" sözüyle başlar; 2, 3, 6 ve 8. dörtlükler başka sözlerle başlar.

1. İstenen: "Türkçem" sözüyle başlayan dörtlükleri bulmak.
2. Her dörtlüğün ilk dizesinin ilk kelimesine bakarız.
3. 1, 4, 5 ve 7. dörtlükler "Türkçem" ile başlar.
4. 2. "Dünden", 3. "Yurdun", 6. "Kutsayınca", 8. "Horonda" ile başlar.

Kendini kontrol et: İşaretlediğin her dörtlüğün ilk kelimesi gerçekten "Türkçem" mi?