Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap)›Sayfa 63›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Yaratıcı Yazma: Mizahi Tanım, Bilmece ve Tahmin
Bilgi notu
Yaratıcı Yazma: Mizahi Tanım, Bilmece ve Tahmin
- Yaratıcı yazıda tanıdık bir eşyaya alışılmışın dışında bir gözle bakılır.
- Mizahi sözlük maddesinde eşyanın adı, esprili bir tanım cümlesi ve gerekirse amaç dışı kullanımı yer alır.
- Bilmecede eşyanın özelliklerini anlatan 2-3 ipucu verilir, eşyanın adı söylenmez.
- Tahmin yaparken başlık, görsel ve ilk bölümdeki ipuçlarından yararlanılır; devamı okununca tahmin kontrol edilir.
Örnek: Terlik için mizahi bir sözlük maddesi yaz.
Çözüm: terlik: Evde ayağa giyilen; bazen duvardaki sineğe karşı kullanılan 'silah'. (Gerçek işlev + esprili amaç dışı kullanım.)
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bilmeceyi çöz: 'Kolları sürekli döner ama hiç ilerlemez; duvarda asılı durur, bize vakti söyler.' Cevap nedir?
'Mıknatıs: Demir parçalarını çeker; buzdolabında bırakılan notları düşmekten de korur.' tanımında eşyanın gerçek işlevi hangi, amaç dışı kullanımı hangi bölümdür?
Bir metnin başlığı 'Kayıp Anahtar' ise devamında nasıl bir olay anlatılması beklenir? Tahminini tek cümleyle yaz ve başlıktaki hangi sözcüğe dayandığını belirt.
Uygulama
Okul çantandaki 'ataç' için önce gerçek tanımını, sonra esprili bir amaç dışı kullanımı ekleyerek mizahi bir sözlük maddesi yaz.
Cevabı 'tabak' olan üç ipucu cümlelik bir bilmece yaz. Cevap sözcüğünü bilmecede kullanma.
Başlık: 'Gökyüzünden Gelen Mektup'. İlk bölüm: 'Ela bahçede oynarken avucuna küçük, katlanmış bir kâğıt düştü.' Metnin devamını tahmin et ve tahminini iki ipucuyla gerekçelendir.
Düşün
Bir öğrenci 'Defter: Okulda yazı yazmaya yarar, sayfaları çok.' diye yazmıştır. Bu metnin mizahi bir sözlük maddesi olup olmadığını gerekçelendir ve metni mizahi hâle getirerek yeniden yaz.
Başlık: 'Gözlük'. Metin: 'Mert sınıfta tahtadaki yazıları göremiyordu. Gözlerini kısıp baktı, yine olmadı.' (a) Devamı için bir tahmin yaz ve metinden ipucuyla gerekçelendir. (b) Devam şöyleyse: 'Ertesi gün annesiyle göz doktoruna gitti.' tahminini bu devamla karşılaştırarak doğrulanıp doğrulanmadığını gerekçeli yaz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Saat. | Dönen kollar ve vakti söylemek ipuçları saate uyar. | 8 |
| 2 | Gerçek işlevi: demir parçalarını çekmek. Amaç dışı kullanımı: buzdolabında notları tutmak. | Birinci cümle parçası asıl işlevi, ikinci parça amaç dışı kullanımı anlatır. | 8 |
| 3 | Örnek: Bir kişi anahtarını arıyor ve bulmaya çalışıyor. Dayanak sözcük: 'kayıp'. | Başlıktaki 'kayıp' sözcüğü bir şeyin aranacağını düşündürür. | 8 |
| 4 | Ölçütler: (4 puan) Gerçek tanım doğru (kâğıtları birbirine tutturmak). (5 puan) Esprili ve mantıklı bir amaç dışı kullanım içeriyor. (3 puan) Sözlük maddesi biçiminde yazılmış (madde başı, tanım). | Mizahi sözlük maddesi gerçek işlev ile esprili yeni anlamı birleştirir. | 12 |
| 5 | Ölçütler: (6 puan) Üç ipucu cümlesi tabağa özgü özellikleri anlatıyor. (3 puan) 'Tabak' sözcüğü geçmiyor. (3 puan) Bilmece biçiminde yazılmış (bir soru ya da 'bu nedir?' kalıbı ile bitiyor). | Bilmece eşyayı adını söylemeden özellikleriyle tanıtır. | 12 |
| 6 | Ölçütler: (4 puan) Tahmin metinle uyumlu (örnek: Ela kâğıdı açıp okuyacak ve mektubun kimden geldiğini öğrenecek). (4 puan) İpucu 1: başlıktaki 'mektup'. (4 puan) İpucu 2: avucuna düşen katlanmış kâğıt. | Başlık ve ilk bölümdeki kâğıt, mektubun açılıp okunacağını düşündürür. | 12 |
| 7 | Ölçütler: (6 puan) Metin yalnızca eşyanın gerçek işlevini anlatıyor, esprili ya da amaç dışı bir kullanım içermiyor. (8 puan) Yeniden yazılan metin esprili bir amaç dışı kullanım içeriyor (örnek: 'Ders esnasında öğretmenin gözünden saklanmak için kullanılan siper.'). (6 puan) Yeniden yazım sözlük maddesi biçimine uygun. | Mizah, eşyanın alışılmış işlevinin dışında beklenmedik bir kullanım eklendiğinde ortaya çıkar. | 20 |
| 8 | Ölçütler: (6 puan) Tahmin metne uygun (örnek: Mert göz doktoruna gidip gözlük takacak). (7 puan) Tahmin, verilen devamla karşılaştırılıyor (aynı ya da farklı olan noktalar belirtiliyor). (7 puan) Tahminin doğrulandığı, kısmen doğrulandığı ya da farklı olduğu gerekçeyle belirtiliyor. | Tahmin; başlık ve ilk bölümdeki ipuçlarına dayanır, devam okununca karşılaştırılarak kontrol edilir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Tahmin yazarken başlık ve ilk bölümden hiç ipucu kullanmadan yazarlar. · Mizahi tanım yazarken eşyanın yalnız gerçek işlevini yazıp espriyi eklemeyi unuturlar.
Öz kontrol: Yazdığım tahmin ya da tanım için metinden ya da eşyadan bir ipucu gösterebiliyor muyum?