Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 117›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Görsel okuma ve metin-görsel ilişkisi
Bilgi notu
Görsel okuma ve metin-görsel ilişkisi
- Fotoğraf, resim ve çizimler de anlam taşır; kişilere, eşyalara, mekâna ve yazılara dikkat edilerek okunur.
- Görsel, metindeki bilgiyi somutlaştırır ve anlaşılmasını kolaylaştırır.
- Görsel metni destekleyebilir (aynı bilgiyi gösterir) ya da tamamlayabilir (metinde olmayan bilgi ekler).
- Görseli bir ifadeyle ilişkilendirirken ifadedeki anahtar sözcükleri görseldeki ayrıntılarla karşılaştır.
Örnek: Bir haberde 'Belediye parka 50 yeni ağaç dikti.' yazıyor; yanındaki fotoğrafta fidan diken görevliler var. Fotoğraf yazıya nasıl katkı sağlar?
Çözüm: Fotoğraf cümledeki ağaç dikme eylemini gösterir ve somutlaştırır; böylece yazıdaki anlamı destekler.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
Bir görseli okurken dikkat edilmesi gereken iki ayrıntı yazınız.
Bir fotoğrafta şemsiyelerle yürüyen insanlar ve ıslak bir kaldırım görülüyor. Fotoğraf hangi hava durumunu gösterir?
Bir görsel, metindeki bilgiyi aynen gösterip pekiştiriyorsa bu görselin metindeki işlevi nedir?
Uygulama
Bir kitap tanıtım yazısında 'Roman, küçük bir balıkçı köyünde geçer.' cümlesi var. Yanındaki fotoğrafta denizde bağlı sandallar ve kıyıda serili ağlar görülüyor. Fotoğrafın yazıya katkısını bir cümleyle yazınız.
'Hasan, fen bilimleri yarışmasında birinci oldu.' ifadesine uygun bir fotoğrafta bulunması beklenen iki ayrıntı yazınız.
Altyazısı olmayan bir fotoğrafta bir çocuk, balonlar, pasta ve hediye paketleriyle çevrilidir. Fotoğrafın anlattığı olay ne olabilir?
Düşün
Zeynep, 'Sınıfımız okul bahçesinde bir sebze bahçesi kurdu.' yazıp yanına öğrencilerin toprağı kazıp fidan diktiği bir fotoğraf ekledi. Fotoğrafın yazıya hangi katkıları sağladığını gerekçelendiriniz; fotoğraf olmasaydı yazının temel anlamı kaybolur muydu?
Ece ve Kaan aynı fotoğrafa bakıyor. Fotoğrafta bir kız bisiklete biniyor ve arkasında koyu yağmur bulutları var. Ece 'Kız bisiklete biniyor.' diyor; Kaan 'Kız yağmurdan kaçıyor olabilir.' diyor. Hangi söz görselden doğrudan gözlemdir, hangisi çıkarımdır? Gerekçelendiriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Örneğin kişiler, nesneler, mekân, renkler veya görseldeki yazılar (herhangi ikisi). | Görselin anlamı bu ayrıntılardan çıkarılır. | 8 |
| 2 | Yağmurlu hava | Şemsiyeler ve ıslak kaldırım yağmurun ipucudur. | 8 |
| 3 | Anlamı destekler. | Aynı bilgiyi gösteren görsel metni destekler. | 8 |
| 4 | Fotoğraf balıkçı köyünü somutlaştırarak yazının anlamını destekler. | Sandal ve ağlar balıkçı köyü ifadesinin görsel karşılığıdır. | 12 |
| 5 | Örneğin Hasan'ın elinde kupa veya madalya olması ve ödül töreni ortamı (podyum, sahne). | Birincilik ödül almakla ve tören ortamıyla anlatılır. | 12 |
| 6 | Doğum günü kutlaması | Balon, pasta ve hediye paketi doğum günü partisinin ipuçlarıdır. | 12 |
| 7 | Tam puan ölçütleri: (1) Fotoğraf yazıdaki bilgiyi somutlaştırır (6 puan). (2) Yazıda olmayan ayrıntıları gösterir, örneğin toprağın kazılması ve fidan dikilmesi (6 puan). (3) Yazı tek başına temel anlamı taşır; fotoğraf anlamı destekleyip pekiştirir (8 puan). | Yazı temel bilgiyi verir; fotoğraf ayrıntı ekleyip anlatımı güçlendirir. | 20 |
| 8 | Tam puan ölçütleri: (1) Ece'nin sözü gözlemdir (5 puan). (2) Kaan'ın sözü çıkarımdır (5 puan). (3) Gerekçe: bisiklete binmek fotoğrafta doğrudan görülür; yağmurdan kaçma niyeti görülmez, bulutlardan tahmin edilir (10 puan). | Gözlem görüleni, çıkarım ipuçlarından yapılan yorumu söyler. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Görselde doğrudan görülenle yorumla çıkarılanı birbirine karıştırmak. · Görseli ifadeyle eşleştirirken anahtar sözcüklere bakmadan yalnız ilk izlenimle karar vermek.
Öz kontrol: Bu görselde doğrudan gördüğüm ayrıntılar neler, bunlardan çıkardığım yorum ne?