Ana sayfa›Kitaplar›Türkçe 6.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap)›Sayfa 69
Türkçe 6.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) — Sayfa 69 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Bu sayfa için bilgi notlu çalışma kağıdı (yazdırılabilir) ve Kendini Dene modunda kademeli ipuçları var.
1. Anlayalım bBulmacadan çıkan kelimelerin anlamını şiirden tahmin edip sözlükle kontrol etme
Çözüm Yolu
Bulmacadan altı kelime çıkar: evren, elips, yörünge, eksen, dolanmak, kutup yıldızı. Anlamlar şiirden tahmin edilip sözlükle kontrol edilir.
- Bulmacayı 'BAŞLA' yazan yerden çözeriz; mavi harften bir geri, yeşil harften bir ileri gideriz.
- F-Y-S-F-O harfleri birer geri gidilince 'EVREN', D-K-I-Ö-R birer ileri gidilince 'ELİPS' olur.
- Aynı yolla 'YÖRÜNGE', 'EKSEN', 'DOLANMAK' ve 'KUTUP YILDIZI' kelimelerini buluruz.
- Her kelimenin şiirde geçtiği dizeyi okuyup anlamını tahmin ederiz.
- Tahminlerimizi TDK Güncel Türkçe Sözlük'ün Bilim ve Sanat Terimleri bölümünden kontrol ederiz.
- Harf kaydırırken Türk alfabesindeki Ç, Ğ, I, Ö, Ş, Ü harflerini atlamak — kaydırma Türk alfabesine göre yapılmalıdır.
- Yörünge ile ekseni karıştırmak — yörünge dolanılan yol, eksen ise cismin kendi çevresinde döndüğü hayali çizgidir.
Kendini kontrol et: Bulduğun her kelime şiirde geçiyor mu ve sözlükteki anlamı dizeye uyuyor mu?
2. Anlayalım aŞiir başlığının çağrıştırdığı ifadeleri yazıp şiirde geçenleri daire içine alma
Çözüm Yolu
Başlık Dünya'nın hareketlerini ve zamanın geçişini çağrıştırır; öğrenci cevapları farklı olabilir.
- "Dünya ve Zaman" başlığını oku; aklına gelen kavramları oklara yaz (gece, gündüz, mevsimler, yıl gibi).
- Yazdığın her ifadeyi şiirde ara.
- Şiirde geçenleri daire içine al; örneğin Güneş, Ay, mevsimler, gökyüzü, yıl, yörünge.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Gün, saat, takvim, dönme, dolanma, ilkbahar, sonbahar (Başlığı çağrıştırması yeterli; daire içine alma yalnız şiirde geçenler için yapılır.)
- Şiirde geçmeyen ifadeyi daire içine almak — yalnız şiirde gerçekten yer alan ifadeler işaretlenmeli.
- Başlıkla ilgisiz kelimeler yazmak — ifadeler Dünya'yı ya da zamanı çağrıştırmalı.
Kendini kontrol et: Daire içine aldığın her ifadeyi şiirde bir dizede gösterebiliyor musun?
2. Anlayalım bYazılan ifadelerden hareketle şiirin konusunu söyleme
Çözüm Yolu
Şiir Dünya ve Ay'ın hareketlerini, gece gündüzü ve mevsimleri anlatır.
- Önceki etkinlikte daire içine aldığın ifadelere bak: Güneş, Ay, yörünge, mevsimler, yıl.
- Bu ifadelerin ortak olarak neyi anlattığını düşün: Dünya'nın hareketleri ve zamanın geçişi.
- Konuyu tek cümleyle söyle: Dünya'nın dönüşü ve bunun getirdiği gece-gündüz, mevsim, yıl değişimi.
- Konuyu yalnız "Güneş" ya da "Ay" diye tek kelimeyle vermek — konu, Dünya'nın hareketi ve zaman değişimini birlikte kapsamalı.
Kendini kontrol et: Söylediğin konu şiirin bütün bölümlerini (gece-gündüz, mevsimler, Ay) kapsıyor mu?
2. Anlayalım cŞiire verilebilecek başka başlık ve gerekçesi
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kişisel öneri; başlık şiirin konusuyla ilişkili olmalı.
- Şiirin konusunu hatırla: Dünya'nın dönüşü ve zamanın geçişi.
- Bu konuyu kısa ve dikkat çekici biçimde anlatan bir başlık bul.
- Başlığını neden seçtiğini şiirdeki bir dizeye veya konuya dayanarak açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Mevsimlerin Yolculuğu; çünkü şiir Dünya döndükçe değişen mevsimleri anlatıyor. (Başlık şiirin konusuyla ilişkili ve gerekçesi açıklanmışsa geçerlidir.) · Güneşin Çevresinde; çünkü Dünya'nın Güneş etrafında dolanması anlatılıyor. (Başlık şiirin konusuyla ilişkili ve gerekçesi açıklanmışsa geçerlidir.)
- Gerekçe yazmamak — soru başlığın nedenini de istiyor.
- Şiirle ilgisiz başlık koymak — başlık şiirin konusunu yansıtmalı.
Kendini kontrol et: Başlığını duyan biri, şiirin Dünya'nın dönüşünü ve zamanı anlattığını tahmin edebilir mi?
3. Anlayalım aŞiirde kişileştirme yapılan dizeleri bulup paylaşma
Çözüm Yolu
Dünya'ya ve Ay'a sevgi almak, gülümsemek, kucaklamak, insanları uyutup uyandırmak, selamlamak, koşmak, afacanlık ve neşelenmek gibi insana özgü özellikler verilmiştir. "Dünya döner" gerçek bir hareket olduğundan kişileştirme sayılmaz.
- Kişileştirmenin, insana özgü bir özelliği insan dışı varlıklara vermek olduğunu hatırlarız.
- Şiirde Dünya, Ay ve Güneş'in yaptığı eylemleri tek tek belirleriz.
- Bu eylemlerin insana mı yoksa gök cismine mi özgü olduğunu sorgularız: gülümsemek, kucaklamak, selamlamak insana özgüdür.
- 'Dünya döner' gibi gerçek hareketleri ayırırız; bunlar kişileştirme değildir.
- İnsana özgü eylemlerin geçtiği dizeleri listeleyip arkadaşlarımızla paylaşırız.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Koşar yeni mevsimlere... (Dünya'ya insan gibi koşma eylemi verildiği için 'Dünya koşarken' dizesiyle aynı gerekçeyle kabul edilir.) · Güneşe bakar aydınlanır (Dünya'ya insan gibi 'bakmak' eylemi verildiği düşünülürse kabul edilir.) · Doğa renk renk coşar (Coşmak duygusu doğaya verilmiş insana özgü bir özellik olarak yorumlanırsa kabul edilir.)
- 'Dünya döner' dizesini kişileştirme saymak — dönmek Dünya'nın gerçek hareketidir, insana özgü bir özellik değildir.
- Yalnız 'gülümsemek' gibi açık örnekleri bulup 'koşmak, selamlamak' gibi eylemleri gözden kaçırmak.
Kendini kontrol et: Seçtiğin her dizede, gök cisminin gerçekte yapamayacağı insana özgü bir eylem var mı?
3. Anlayalım bVerilen dizelerdeki altı çizili kelimeleri inceleme
Çözüm Yolu
Altı çizili sözcükler çiftler hâlinde birbirine karşıt durumları anlatır; bu karşıtlık sanatına hazırlıktır.
- Her dizedeki altı çizili iki kelimeyi yan yana yaz.
- Kelimelerin anlamlarını karşılaştır: kararmak-parlamak, uyutmak-uyarmak (uyandırmak), küçülmek-büyümek.
- Her çiftin birbirine zıt durumları anlattığını belirle.
- "Uyarmak"ı "ikaz etmek" sanmak — burada "uyandırmak" anlamındadır, "uyutmak"ın zıttıdır.
Kendini kontrol et: Her çiftteki kelimeler aynı anda gerçekleşemeyecek karşıt durumlar mı anlatıyor?
3. Anlayalım cDizelerin ortak özelliği; benzer/karşıt seçeneğini daire içine alma
Çözüm Yolu
Uyutup-uyarırken ve küçülüp-büyürken gibi zıt olay ve durumlar bir arada kullanılmıştır.
- Altı çizili çiftlerin zıt anlamlı olduğunu hatırla: kararmak-parlamak, uyutmak-uyarmak, küçülmek-büyümek.
- Zıt durumlar bir arada kullanıldığı için cümlede "karşıt" seçeneğini daire içine al.
- "Benzer" seçeneğini işaretlemek — kelimeler aynı değil zıt durumları anlatıyor; sanatın adı da "karşıtlık"tır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin kelime, sanatın adı olan "karşıtlık" ile uyumlu mu?
3. Anlayalım çKarşıtlık sanatının şiire katkısı
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Karşıtlık, doğadaki ve zamandaki değişimi daha belirgin gösterir.
- Karşıt çiftlerin şiirde neyi anlattığını düşün: gece-gündüz, uyku-uyanıklık, Ay'ın küçülüp büyümesi.
- Zıtlıkların yan yana gelmesinin okurda nasıl bir etki bıraktığını söyle: değişim daha belirgin ve çarpıcı olur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Doğadaki ve zamandaki sürekli değişimi okurun gözünde canlandırır. (Karşıtlığın anlama veya etkiye katkısını açıklayan cevaplar geçerlidir.)
- Yalnız sanatın tanımını tekrar etmek — soru bu sanatın şiire kattığı etkiyi soruyor.
Kendini kontrol et: Cevabın, karşıtlığın anlatımı nasıl etkilediğini açıklıyor mu?