Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 73›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Söz Sanatları: Benzetme, Kişileştirme, Abartma
Bilgi notu
Söz Sanatları: Benzetme, Kişileştirme, Abartma
- Benzetme (teşbih): aralarında ortak özellik bulunan iki şeyin birbirine benzetilmesidir; 'gibi, sanki, kadar' sözcükleri kullanılabilir.
- Kişileştirme (teşhis): insan olmayan varlıklara insana özgü davranış veya duygu verilmesidir.
- Abartma (mübalağa): bir durumun gerçekte olamayacak kadar büyütülmesi ya da küçültülmesidir.
- Söz sanatları anlatımı canlı, etkileyici ve akılda kalıcı yapar.
Örnek: 'Rüzgâr, ağaçlara sırlarını fısıldadı.' cümlesinde hangi söz sanatı vardır?
Çözüm: Rüzgâr insan olmadığı hâlde 'fısıldamak' eylemini yapıyor. İnsana özgü davranış verildiği için söz sanatı kişileştirmedir.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
'Annemin elleri pamuk gibi yumuşaktı.' cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
'Çiçekler sabah güneşi görünce uyandı.' cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
'Bu çanta o kadar ağırdı ki taşırken belim ikiye ayrıldı.' cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?
Uygulama
Aşağıdaki cümlelerde kullanılan söz sanatlarını yazınız. I. Bulutlar gökyüzünde pamuk tarlası gibiydi. II. Dalgalar kıyıya koşup kuma sarıldı.
'Yağmur o kadar çok yağdı ki sokaklar nehre döndü.' cümlesindeki söz sanatını yazınız ve neyin abartıldığını belirtiniz.
Konusu sonbahar olan ve kişileştirme içeren bir cümle yazınız.
Düşün
'Gece, yıldızları tek tek yastığının altına sakladı.' cümlesinde kullanılan söz sanatını bulunuz, dayanağını açıklayınız ve cümleyi söz sanatı kullanmadan yeniden yazınız. Söz sanatının anlatıma katkısını da belirtiniz.
'Yaşlı çınar, köyün bütün sırlarını bilen bir bilge gibiydi; yüzyıllardır dallarıyla çocuklara el sallıyordu.' cümlesinde iki farklı söz sanatı kullanılmıştır. Bu söz sanatlarını bulup her birinin dayanağını gösteriniz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Benzetme | Eller yumuşaklık yönüyle pamuğa 'gibi' sözcüğüyle benzetilmiştir. | 8 |
| 2 | Kişileştirme | Çiçeklere insana özgü bir davranış olan 'uyanmak' verilmiştir. | 8 |
| 3 | Abartma (mübalağa) | Belin ikiye ayrılması gerçekte olamayacak bir büyütmedir. | 8 |
| 4 | I. Benzetme (6 puan); II. Kişileştirme (6 puan). | I. cümlede bulutlar 'gibi' ile pamuk tarlasına benzetilmiştir; II. cümlede dalgalara koşmak ve sarılmak gibi insana özgü eylemler verilmiştir. | 12 |
| 5 | Abartma (6 puan); yağmurun çokluğu, sokakların nehre dönmesi biçiminde büyütülmüştür (6 puan). | Sokakların gerçekten nehre dönmesi mümkün değildir; yağmurun çokluğu aşırı büyütülmüştür. | 12 |
| 6 | Ölçütler: Cümlenin öznesi sonbahar ya da sonbaharla ilgili bir doğa varlığıdır (4 puan); bu varlığa insana özgü bir eylem, duygu veya özellik verilmiştir (5 puan); cümle anlamlı ve yazım kurallarına uygundur (3 puan). Örnek: Sonbahar, ağaçların yapraklarını tek tek omuzlarından aldı. | Kişileştirmede cansız ya da insan olmayan varlık insanmış gibi konuşturulur veya davrandırılır. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Söz sanatı kişileştirmedir (5 puan); gece insana özgü olan 'yastığın altına saklamak' eylemini yapmaktadır (6 puan); söz sanatsız yazım, örnek: Sabaha doğru yıldızlar görünmez oldu (5 puan); söz sanatı anlatımı canlı ve etkileyici kılar (4 puan). | Gece insan olmadığı hâlde insanmış gibi davranmaktadır; bu yüzden kişileştirme vardır. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Benzetme (5 puan) ve dayanağı: çınarın 'bilge gibi' olarak bilgeye benzetilmesi (5 puan); kişileştirme (5 puan) ve dayanağı: çınarın dallarıyla çocuklara el sallaması (5 puan). | 'Gibiydi' sözcüğü benzetmeyi, 'el sallamak' eylemi kişileştirmeyi gösterir. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Benzetme ile kişileştirmeyi karıştırırlar. · Gerçek olabilecek her büyük ifadeyi abartma sayarlar.
Öz kontrol: Cümlemde insana özgü bir özellik mi, bir benzerlik mi yoksa gerçek dışı bir büyütme mi var?