Ana sayfa›Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (2. Kitap)›Sayfa 84›Çalışma kağıdı
Yazdırırken “Arka planı yazdır” seçeneğini kapatabilirsiniz. Cevap anahtarı ayrı sayfadadır.
Türkçe 6. sınıf · Neden-Sonuç İlişkisi ve Çıkarım
Bilgi notu
Neden-Sonuç İlişkisi ve Çıkarım
- Bir olayın nedeni ile sonucu arasında bağ kurulur; bunun için 'çünkü', 'bu yüzden', 'için' gibi ifadeler kullanılır.
- Metinde açıkça yazılmayanı ipuçlarından tahmin etmeye çıkarım denir.
- Canlıların belirgin özellikleri (hız, güç, çeviklik) yaşamlarını kolaylaştırır.
- Gerekçe verirken önce düşünceni, sonra nedenini yaz.
Örnek: Kutup ayısının kürkü kalındır; bu yüzden soğukta donmaz. Cümlede neden ve sonuç nedir?
Çözüm: 'Bu yüzden' ifadesinden önce gelen kısım nedendir: kürkün kalın olması. Sonra gelen kısım sonuçtur: soğukta donmaması.
Önce bilgi notunu oku, sonra kendin çöz; işlemlerini çözüm alanına yaz. Bitirince cevap anahtarıyla kontrol et. Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır (yazılı sınav biçimi).
Isınma
'Yağmur yağdığı için maç ertelendi.' cümlesinde neden ve sonucu ayrı ayrı yaz.
Neden-sonuç ilişkisi kurmak için kullanılan iki ifade yaz.
'Bukalemun çevresine göre rengini değiştirir. Düşmanları onu zor fark eder.' Bu bilgilerden yola çıkarak bukalemunun renk değiştirmesinin ona sağladığı yararı yaz.
Uygulama
'Kirpi tehlikeyi görünce yuvarlanır ve dikenlerini dikleştirir.' Bu davranışın amacını bir cümleyle yaz.
'Karınca kışa hazırlık yapar.' ve 'Kışın yiyecek bulamaz.' cümlelerini neden-sonuç ilişkisini koruyarak 'çünkü' ya da 'bu yüzden' ile tek cümlede birleştir.
'Arı petekleri altıgen biçimdedir ve boşluk bırakmadan yan yana dizilir.' Bu bilgiden arıların altıgen biçimi kullanmasının sağladığı bir yararı çıkar.
Düşün
Bir kişi kirpinin dikenlerinin düşmanları uzak tuttuğunu gözlemliyor ve bahçesini hayvanlardan korumak istiyor. Bu esinlenme sürecini 'gözlem, çıkarım, buluş' sırasıyla üç cümleyle anlat.
'Deve, uzun süre susuz kalabilir. Hörgücünde yağ depolar. Geniş tabanlı ayakları sayesinde kuma batmadan yürür.' Bu bilgilere dayanarak devenin çöl yaşamına uyum sağlamasını sağlayan iki özelliği ve her birinin sağladığı yararı yaz.
Bu kağıt yapay zekâ ile hazırlanmıştır; insan editör onayı yoktur. Hata görürseniz kitavuz.com'da “Hata bildir” ile haber verin.
Yapay zekâ ile hazırlandı; insan editör onayı yoktur. Her cevap bağımsız bir ikinci çözümle karşılaştırıldı. Sınıfta kullanmadan önce bir kez kendiniz kontrol edin.
| No | Cevap / puanlama ölçütü | Kısa gerekçe | Puan |
|---|---|---|---|
| 1 | Neden: yağmurun yağması. Sonuç: maçın ertelenmesi. | 'İçin' ifadesinden önceki kısım nedeni, sonraki kısım sonucu gösterir. | 8 |
| 2 | Örneğin 'çünkü', 'bu yüzden', 'bundan dolayı', 'için' (herhangi ikisi). | Bu ifadeler iki olay arasında neden-sonuç bağı kurar. | 8 |
| 3 | Düşmanlarından saklanmasını (korunmasını) sağlar. | Renk değiştirdiğinde düşmanları onu zor fark ettiğinden bukalemun korunur. | 8 |
| 4 | Kendini düşmanlarından korumak. | Dikenli ve yuvarlak hâl, saldırıyı zorlaştırarak kirpiyi korur. | 12 |
| 5 | Örneğin: 'Karınca kışa hazırlık yapar çünkü kışın yiyecek bulamaz.' ya da 'Karınca kışın yiyecek bulamaz; bu yüzden kışa hazırlık yapar.' | Hazırlık yapmanın nedeni kışın yiyecek bulunamamasıdır; neden ve sonuç ters bağlanmamalıdır. | 12 |
| 6 | Aralarında boşluk kalmadığı için yer ve malzeme tasarrufu sağlanır; az yerde çok petek yapılabilir. | Boşluk bırakmadan dizilmek, alanın verimli kullanılmasını sağlar. | 12 |
| 7 | Ölçütler: Gözlem: kirpinin dikenleri düşmanları uzak tutar (6 puan); çıkarım: sivri uçlu ve dikenli bir yapı korur (7 puan); buluş: bahçeye sivri uçlu, dikenli bir çit ya da tel örgü yapma fikri (7 puan). Toplam 20 puan. | Gözlenen özellikten çıkarım yapılır, çıkarım da bir uygulamaya (buluşa) dönüşür. | 20 |
| 8 | Ölçütler: Hörgücünde yağ depolaması (5 puan) ve yararı: besin ve enerji ihtiyacını uzun süre karşılayabilmesi, çölde zor koşullara dayanması (5 puan); geniş tabanlı ayakları (5 puan) ve yararı: kuma batmadan kolay yürümesi (5 puan). Toplam 20 puan. | Her özellik, canlının yaşadığı ortamdaki bir zorluğu çözer; bu neden-sonuç ilişkisiyle anlatılır. | 20 |
Sık yapılan hatalar: Neden ile sonucu ters bağlamak (sonucu neden gibi yazmak). · Çıkarımı metindeki bir ipucuna dayandırmadan kesin doğruymuş gibi yazmak.
Öz kontrol: Yazdığım çıkarımı metindeki hangi ipucuna dayandırdım?