Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 130
Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 130 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Verilen besin ağının birinci basamağını oluşturan canlıları belirtme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Birinci trofik basamak, fotosentez yapan üreticilerdir; görselde ağaç ve ot kümeleri üreticidir.
- Besin ağında güneşten doğrudan ok alan ve besin zincirlerini başlatan canlılara bak.
- Görselin alt ve sol kısmındaki ağaç ile ot kümelerinin üretici bitkiler olduğunu belirle.
- Birinci trofik basamağın ağaç ve otlardan (üreticilerden) oluştuğunu yaz.
- Güneşi birinci basamağa dahil etmek — güneş cansız enerji kaynağıdır, trofik basamaklarda yalnız canlılar yer alır.
Kendini kontrol et: Ağaç ve otlara başka bir canlıdan beslenme oku gelmediğini görselden doğrula.
2Güneş ışığını kimyasal bağ enerjisine çeviren canlıları sorma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Bitkiler fotosentezle ışık enerjisini organik maddelerde kimyasal bağ enerjisine dönüştürür.
- Güneş ışığını kimyasal bağ enerjisine dönüştürme olayının fotosentez olduğunu hatırla.
- Besin ağında güneş ışınlarının yöneldiği fotosentetik canlıları (ağaç ve otları) tespit et.
- Bu dönüşümü gerçekleştiren canlıların üreticiler olan ağaç ve otlar olduğunu yaz.
- Otçul hayvanları yazmak — otçullar ışık enerjisini dönüştüremez, bitkilerdeki hazır kimyasal bağ enerjisini alır.
Kendini kontrol et: Görselde güneşten çıkan turuncu okların hangi canlıya yöneldiğini kontrol et.
3Ağdaki birincil tüketicileri belirleme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Birincil tüketiciler doğrudan üreticilerle (ot, ağaç, tohum, meyve) beslenen otçul canlılardır.
- Birincil tüketicilerin doğrudan üretici bitkilerle (ağaç ve otlarla) beslenen otçul canlılar olduğunu hatırla.
- Otlardan fare, tavşan ve geyiğe giden okları; ağaç dalında beslenen küçük kuşu görselde bul.
- Geyik, tavşan, fare ve küçük kuşu birincil tüketiciler olarak listele.
- Ağacın üzerindeki küçük kuşu gözden kaçırmak — ağaçtan beslenip kartala av olduğu için o da birincil tüketicidir.
Kendini kontrol et: Yazdığın dört canlının tamamının doğrudan ağaç veya otlarla beslendiğini kontrol et.
4Birincil tüketicilerle beslenen canlıları sorma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Otçulları yiyen etçil canlılar ikincil tüketicidir; oklar geyikten kurda, tavşandan tilki ve kartala gider.
- Bir önceki adımda belirlediğin birincil tüketicileri (küçük kuş, fare, tavşan, geyik) başlangıç noktası al.
- Bu dört canlıdan çıkan kırmızı okların hangi avcı hayvanlara ulaştığını izle.
- Kuş, fare ve tavşanı yiyen kartalı; tavşan ve geyiği yiyen kurdu; tavşanı yiyen tilkiyi yaz.
- Tilkiyi yalnız tek avla beslendiği için atlamak — tavşan birincil tüketici olduğundan tilki de ikincil tüketicidir.
Kendini kontrol et: Kurt, tilki ve kartalın her birine en az bir otçuldan kırmızı ok ulaşıyor mu, bak.
5Birden fazla besin zincirinde yer alan canlıları sorma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Kurt hem geyik hem tavşan zincirinde; kartal fare, kuş ve tavşan zincirlerinde; tavşan üç zincirde yer alır.
- Besin ağındaki altı besin zincirinin tamamını üreticiden son tüketiciye doğru tek tek çıkar.
- Kendisinden birden fazla ok çıkan veya kendisine birden fazla ok gelen canlıları belirle.
- Birden çok zincirde ortak bulunan otlar, tavşan, kartal ve kurdu yaz.
- Fare, geyik, kuş veya tilkiyi eklemek — görselde bu canlıların her biri yalnızca tek bir zincirde yer alır.
- Üretici olan otları saymayı unutmak — otlar fare, tavşan ve geyik üzerinden beş farklı zinciri başlatır.
Kendini kontrol et: Listedeki her canlının en az iki farklı besin zinciri yolunda bulunduğunu okları sayarak doğrula.
6Üreticiden son tüketiciye doğru enerji aktarımı ve birey sayısındaki değişim
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Her basamakta enerjinin yaklaşık %10'u aktarılır, kalanı ısı ve atıklarla kaybolur; bu yüzden üst basamaklarda birey sayısı azalır.
- Her trofik basamakta enerjinin yaklaşık %90'ının yaşamsal olaylar, ısı ve atıklarla kaybedildiğini hatırla.
- Üst basamağa yalnızca yaklaşık %10 enerji geçtiği için aktarılan enerjinin giderek azaldığını belirle.
- Kullanılabilir enerji azaldığından üst basamaklarda beslenebilecek birey sayısının da genellikle azaldığını yaz.
- Üst basamaktaki yırtıcılar iri olduğu için aktarılan enerjinin arttığını sanmak — toplam aktarılan enerji ve birey sayısı azalır.
Kendini kontrol et: Doğada otların mı yoksa kartal ve kurtların mı sayıca daha fazla olduğunu düşünerek sonucunu sına.
7Farenin kaçıncı trofik basamakta bulunduğunu sorma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Fare bitkilerle beslenen birincil tüketicidir; üreticiler birinci basamak olduğundan fare ikinci basamaktadır.
- Farenin yer aldığı besin zincirini yaz: Otlar → Fare → Kartal.
- Üretici olan otları birinci trofik basamak olarak numaralandır.
- Otlardan doğrudan beslenen birincil tüketici farenin ikinci trofik basamakta bulunduğunu belirt.
- Birincil tüketici olduğu için birinci trofik basamak demek — birinci trofik basamak daima üreticilere aittir.
Kendini kontrol et: Zincirde üreticiden başlayarak (1: ot, 2: fare, 3: kartal) basamakları sırayla say.
8Biyolojik birikimin en fazla beklendiği canlıları sorma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Zehirli maddeler besin zinciri boyunca dokularda birikerek artar; bu nedenle en yüksek miktar zincirin en üstündeki canlılarda görülür.
- Zehirli maddelerin besin zincirinde üst trofik basamaklara çıkıldıkça dokularda yoğunlaştığını hatırla.
- Besin ağındaki her zincirin en sonunda yer alan üst düzey avcıları belirle.
- Zincirlerin tepe noktasındaki kartal, kurt ve tilkide biyolojik birikimin en fazla beklendiğini yaz.
- Zehri ilk alan bitkilerde birikimin en çok olacağını düşünmek — üst tüketiciler çok sayıda av yediğinden zehir onlarda yoğunlaşır.
Kendini kontrol et: Kartal, kurt ve tilkiden başka herhangi bir canlıya besin oku gidip gitmediğini kontrol et.