Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 184
Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 184 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
36Mutualizm ile parazitizm arasındaki farklar ve örnekleri
Çözüm Yolu
Fark, etkileşimin sonucundadır: mutualizm karşılıklı fayda, parazitizm tek taraflı fayda ve diğer tarafa zarardır.
- Temel farkı belirleyin: mutualizmde her iki tür de fayda görürken (+/+), parazitizmde parazit fayda sağlar ve konak zarar görür (+/-).
- Mutualizm için arı ile çiçek örneğini vererek arının nektarla beslendiğini, çiçeğin ise tozlaşma sağladığını açıklayın.
- Parazitizm için kene ile memeli örneğini vererek kenenin besin aldığını, konağın ise zarar görüp zayıfladığını belirtin.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Mutualizmde likendeki alg ve mantar karşılıklı yarar görür; parazitizmde bağırsak şeridi besin alırken konak insan zarar görür. (Karşılıklı yarar (+/+) ve tek taraflı yarar-konak zararı (+/-) farkını doğru biyolojik örneklerle açıklayan cevaplar geçerlidir.)
- Parazitizmi kommensalizmle karıştırıp konağın etkilenmediğini yazmak — parazitizmde konak canlı mutlaka zarar görür.
- Sadece farkı yazıp örnekleri atlamak — soru her iki etkileşimin canlılar üzerindeki etkisinin örneklerle açıklanmasını ister.
Kendini kontrol et: Yanıtınızda mutualizm (+/+) ile parazitizm (+/-) farkını belirtip her ikisi için birer örnek ve etki açıklaması verdiniz mi?
37Tür içi etkileşimlerin ekosistem düzeyindeki sonucu olmayanı seçme
Çözüm Yolu
Mutualizm farklı türler arasında gerçekleşir; bu yüzden tür içi etkileşimin sonucu değildir. Diğer seçenekler aynı türün bireyleri arasındaki rekabetle ilgilidir.
- Tür içi etkileşimin yalnızca aynı türün bireyleri arasındaki kaynak, alan, besin ve eş ilişkilerini kapsadığını hatırlayın.
- A, B, C ve E seçeneklerindeki göç, elenme, alan tercihi ve davranış değişiminin aynı tür içi rekabetin sonuçları olduğunu doğrulayın.
- Mutualizm farklı türler arasında gerçekleşen türler arası bir etkileşim olduğundan sonuç olamayacak D seçeneğini işaretleyin.
- Soru kökündeki 'değildir' ifadesini gözden kaçırıp A seçeneğini işaretlemek — göç, tür içi kaynak rekabetinin doğal bir sonucudur.
- Mutualizmi tür içi yardımlaşma sanmak — biyolojide mutualizm yalnızca farklı iki tür arasındaki karşılıklı yarar ilişkisidir.
Kendini kontrol et: Seçtiğiniz şıktaki ilişki aynı türün bireyleri arasında mı yoksa farklı türler arasında mı gerçekleşiyor?
38Parazitizmin doğal sonucu olarak ortaya çıkabilecek durumu seçme
Çözüm Yolu
Parazitizmde konak zarar görür; bu nedenle konak bireyde hastalık ve zayıflık artar. Diğer seçenekler konağa fayda gibi yanlış sonuçlar verir.
- Parazitizmde parazit canlının fayda sağladığını (+), üzerinde yaşadığı konak canlının ise zarar gördüğünü (-) hatırlayın.
- Konağa yarar sağlayan (A), her iki türü hızlandıran mutualist özellikli (D) ve parazit bağımlılığıyla çelişen (B, E) seçenekleri eleyin.
- Konağın besin ve enerji kaybına uğramasıyla hastalık ve zayıflığın artmasını ifade eden C seçeneğini işaretleyin.
- D seçeneğini seçmek — her iki türün büyüme hızının artması parazitizmin değil, karşılıklı yarar sağlayan mutualizmin sonucudur.
Kendini kontrol et: İşaretlediğiniz sonuçta parazit yarar görürken konak bireyin zarar görmesi ilkesi korunuyor mu?
39Süksesyonun tanımı ve komünitelerin zamanla değişimindeki rolü
Çözüm Yolu
Süksesyon komünitenin tür çeşitliliğini, yapısını ve işleyişini zamanla değiştiren aşamalı bir süreçtir.
- Metnin ilk cümlesinden yararlanarak süksesyonu, komünitedeki canlı türlerinin çevresel koşullarla zaman içinde aşamalı değişimi olarak tanımlayın.
- Başlangıçta zorlu koşullara dayanıklı öncü türlerin yerleşip ortamın fiziksel ve biyolojik özelliklerini yeni türler için uygunlaştırdığını belirtin.
- Bu süreç sonunda komünitenin tür çeşitliliğinin arttığını, yapısının daha karmaşık ve görece daha kararlı hâle geldiğini açıklayın.
- Yalnızca süksesyonun tanımını yazıp bırakmak — soru iki bölümlüdür ve komünitenin değişimindeki rolünün de açıklanmasını ister.
- Süksesyonu ani ve tek seferlik bir değişim sanmak — süksesyon öncü türlerle başlayıp zamanla ilerleyen aşamalı bir süreçtir.
Kendini kontrol et: Yanıtınızda hem süksesyonun aşamalı tür değişimi tanımı hem de öncü türlerle kararlı komüniteye ulaşma rolü yer alıyor mu?