Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 185 Cevapları

Yangın, sel, volkanik patlama, orman kesimi, yol yapımı gibi olaylar canlıları ve/veya toprağı yok eder. Açılan alan öncü türlerin yerleşmesine imkan verir.

1. Önce sayfa 184'teki metinden yangın, sel, volkanik faaliyet, ormansızlaştırma ve aşırı otlatma gibi bozulma örneklerini belirle.
2. Bu bozulmaların mevcut komünitedeki baskın canlıları ve ortam yapısını kısmen ya da tamamen ortadan kaldırdığını açıkla.
3. Açılan boş veya değişmiş alana zorlu koşullara dayanıklı öncü türlerin yerleşmesiyle süksesyonun başladığını ifade et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Yangın veya ormansızlaştırma gibi etkiler baskın türleri uzaklaştırır; açılan alana öncü türlerin yerleşmesiyle aşamalı tür değişimi başlar. (Bozulmanın mevcut komüniteyi değiştirip öncü türlere yerleşim alanı açtığını belirten tüm açıklamalar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamanda hem mevcut komünitenin zarar görüp alan açıldığını hem de yeni öncü türlerin yerleştiğini belirttin mi?

Likenler çıplak kayayı parçalayarak toprak oluşumunu başlatır. Öncü türler ayrışınca organik madde birikir, toprak zenginleşir, nem tutulur; böylece daha büyük bitkiler yerleşebilir.

1. Toprağın henüz bulunmadığı birincil süksesyon başlangıcı için çıplak kayada yaşayabilen liken ve yosun örneklerini yaz.
2. Toprağın korunduğu ikincil süksesyon başlangıcı için hızlı yayılan otsu bitkileri ve çalıları örnek ver.
3. Öncü türlerin kayayı aşındırıp organik madde biriktirerek toprağı zenginleştirdiğini ve ortamı sonraki türlere hazırladığını açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Birincilde likenler, ikincilde tek yıllık otlar öncüdür; ortamın fiziksel ve biyolojik özelliklerini iyileştirerek yeni türlerin yerleşmesini sağlarlar. (Topraksız ve topraklı ortama uygun öncü örnekleri verip ortamı sonraki türlere hazırlama rolünü belirten yanıtlar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yanıtında hem birincil hem ikincil süksesyon için doğru öncü tür örneği verip ortamı nasıl değiştirdiklerini açıkladın mı?

Öncü türleri ara türler, sonra uzun ömürlü baskın türler izler. Kaynaklar çeşitlenir, niş sayısı artar. Klimaksta değişim yavaşlar; tür çeşitliliği bazen son aşamada hafifçe azalabilir.

1. Başlangıç aşamasında yalnızca zorlu koşullara dayanabilen az sayıda öncü tür bulunduğundan komünite yapısının basit olduğunu belirt.
2. Ortam koşulları iyileştikçe yeni türlerin yerleştiğini, böylece tür çeşitliliğinin ve besin ağı karmaşıklığının arttığını açıkla.
3. Zamanla komünitenin daha karmaşık ve görece daha kararlı olan klimaks yapısına ulaştığını ifade et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Öncü türlerle başlayan sade yapı, ortam değiştikçe yeni türlerin katılımıyla zenginleşir; komünite daha karmaşık ve dengeli hale gelir. (Tür çeşitliliğinin ve yapısal karmaşıklığın artarak görece kararlı bir yapıya yöneldiğini belirten açıklamalar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Başlangıçtaki basit yapıdan zamanla artan tür çeşitliliğine ve görece kararlı komünite yapısına geçişi açıkladın mı?

Süksesyon, bir komünitedeki canlı türlerinin zamanla değişmesidir. Diğer seçeneklerdeki 'her zaman', 'yalnızca' gibi kesin ifadeler yanlıştır.

1. Sayfa 184'teki metinde verilen süksesyon tanımını ve sürecin hangi koşullarda gerçekleştiğini incele.
2. Topraksız ortamları dışlayan B ve insan etkilerini yok sayan E seçeneğini metindeki bilgilere göre ele.
3. 'Her zaman aynı sırayla' veya 'hiç değişmeyen' gibi aşırı genelleme içeren A ve D seçeneklerini ele.
4. Süksesyonu komünitedeki canlı türlerinin zamanla değişmesi olarak doğru tanımlayan C seçeneğini işaretle.

Kendini kontrol et: Seçtiğin ifade sayfa 184'teki metnin ilk cümlesinde yer alan süksesyon tanımıyla birebir örtüşüyor mu?

Süksesyonda canlılar çevreyi değiştirir, değişen çevre de yeni türlerin gelmesini sağlar; canlılar ve çevre koşulları birlikte değişir.

1. Seçenekleri sayfa 184'teki metinle ve birincil-ikincil süksesyon özellikleriyle karşılaştır.
2. Süreci yalnız bitkilere indirgeyen A ve yalnız insan etkisine bağlayan E seçeneklerini ele.
3. İklime göre son aşamanın değişebileceğini ve birincil süksesyonun daha yavaş ilerlediğini dikkate alarak C ve D'yi ele.
4. Canlıların ortamın fiziksel ve biyolojik özelliklerini değiştirdiğini, değişen çevrenin de türleri etkilediğini belirten B seçeneğini seç.

Kendini kontrol et: Öncü türlerin ortam koşullarını değiştirip yeni canlılara zemin hazırlaması seçtiğin şıkkı doğruluyor mu?