Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 55 Cevapları

Yağların kimyasal sindirimi ince bağırsakta safra ve lipaz enzimiyle başlar ve burada tamamlanır.

1. Tanımda yağların kimyasal sindiriminin hem başladığı hem de bittiği sindirim organı sorulmaktadır.
2. Ağız ve midede yağları kimyasal olarak parçalayan lipaz etkinliği gerçekleşmez; safra ve pankreas lipazı ince bağırsağa dökülür.
3. Kavram havuzundan yağ sindiriminin başlayıp tamamlandığı organ olan 'ince bağırsak' seçilir.

Kendini kontrol et: Safra sıvısı ve pankreas lipaz enziminin besinlerle karşılaştığı sindirim kanalı bölümü neresidir?

Epitel hücrelerinin boşluğa bakan yüzündeki fırça şeklindeki uzantılar mikrovilluslardır.

1. Tanımda villusların kendisi değil, villusu oluşturan epitel hücrelerindeki 'sitoplazmik uzantılar' sorulmaktadır.
2. Bağırsak boşluğuna bakan epitel hücre zarının oluşturduğu bu mikroskobik fırçamsı uzantılar emilim yüzeyini daha da genişletir.
3. Kavram havuzundan hücre düzeyindeki bu uzantıları belirten 'mikrovillus' seçilir.

Kendini kontrol et: Kelimenin başındaki 'mikro-' ekinden yararlanarak villus epitel hücresindeki küçük sitoplazmik uzantıları doğruladın mı?

Mide asidi (HCl) proteinlerin yapısını bozar, yani denatüre eder.

1. Tanımdaki 'kuvvetli mide asidi' ve 'proteinlerin denatürasyonu' ipuçlarına odaklanılır.
2. Mide öz suyunda bulunan güçlü asit, proteinlerin üç boyutlu yapısını bozarak pepsin enziminin etki etmesini kolaylaştırır.
3. Kavram havuzundan bu görevi üstlenen mide asidi olarak 'hidroklorik asit' seçilir.

Kendini kontrol et: Kavram havuzundaki ifadelerden hangisi bir organ veya süreç değil, midede salgılanan kuvvetli bir asittir?

Sindirilmiş besinlerin kana geçmesine emilim denir.

1. Tanımda yapı taşlarına ayrılmış besinlerin sindirim boşluğundan kan veya lenf dolaşımına geçiş olayı sorulmaktadır.
2. Besin monomerlerinin bağırsak epitel hücrelerinden geçerek dolaşım kılcallarına aktarılması sindirimden sonraki aşamadır.
3. Kavram havuzundan bu geçiş sürecini karşılayan 'emilim' terimi boşluğa yazılır.

Kendini kontrol et: Besinler parçalandıktan sonra hücrelere taşınabilmek için kana geçer; bu geçiş sürecine ne ad verilir?

İnce bağırsak iç yüzeyindeki parmak şeklindeki çıkıntılara villus denir.

1. Tanımda ince bağırsak iç yüzeyinde yer alan 'parmak şeklindeki çıkıntılar' sorulmaktadır.
2. Bağırsak mukozasının oluşturduğu çok hücreli bu kıvrımlar kılcal kan ve lenf damarları içererek emilim yüzeyini genişletir.
3. Kavram havuzundan doku düzeyindeki bu parmak benzeri çıkıntıları ifade eden 'villus' seçilir.

Kendini kontrol et: Görsel 1.22'de içinde kan ve lenf kılcalları bulunan bağırsak çıkıntıları hangi kavramla adlandırılmıştır?

Tükürükteki amilaz enzimi karbohidrat sindirimini ağızda başlatır.

1. Tanımda karbohidratların enzimlerle kimyasal olarak parçalanmaya başladığı ilk sindirim bölgesi sorulmaktadır.
2. Tükürük sıvısındaki amilaz enzimi nişasta ve glikojenin kimyasal sindirimini besinler yutulmadan önce başlatır.
3. Kavram havuzundan sindirim kanalının bu ilk bölgesi olan 'ağız' seçilir.

Kendini kontrol et: Tükürükteki amilaz enzimi nişastaya ilk kez sindirim sisteminin hangi bölümünde etki eder?

Besinlerin enzimlerle yapı taşlarına ayrılması kimyasal sindirimdir.

1. Tanımdaki 'enzimler yardımıyla' ve 'yapı taşlarına parçalanma' anahtar ifadelerine dikkat edilir.
2. Büyük yapılı besinlerin su ve sindirim enzimleri kullanılarak monomerlerine ayrılması kimyasal bağların kopmasını gerektirir.
3. Kavram havuzundan bu enzimatik parçalanma sürecini belirten 'kimyasal sindirim' seçilir.

Kendini kontrol et: Tanımda enzim kullanımı ve monomer (yapı taşı) oluşumu vurgulandığına göre hangi sindirim çeşidi seçilmelidir?

Kalın bağırsakta yaşayan bakteriler B ve K vitaminlerini üretir; burada su ve mineraller geri emilir.

1. Tanımda yararlı bakterilerce B ve K vitaminlerinin üretildiği ve suyun geri emildiği organ sorulmaktadır.
2. Sayfa 54'teki bilgiye göre su ile elektrolitlerin geri emilimi ve bakteri kaynaklı K ve B vitamini kazanımı burada gerçekleşir.
3. Kavram havuzundan sindirim kanalının bu son bölümü olan 'kalın bağırsak' seçilir.

Kendini kontrol et: Sindirilmeyen atıklar dışkıya dönüşmeden önce suyun geri emildiği ve vitamin üreten bakterilerin yaşadığı organ hangisidir?

Kılcal damarlara emilen besinler önce karaciğere gider ve burada değişikliğe uğrar.

1. Tanımda bağırsak kan kılcallarına emilen besinlerin kalbe gitmeden önce uğradığı ilk denetleyici organ sorulmaktadır.
2. Sayfa 54'te belirtildiği gibi kan yoluyla emilen glikoz ve amino asitler önce bu organa taşınarak düzenlenir, fazla glikoz depolanır.
3. Kavram havuzundan kan şekerini düzenleyen ve zehirli maddeleri dönüştüren bu organ olarak 'karaciğer' seçilir.

Kendini kontrol et: Bağırsak kılcallarından emilen fazla glikozun glikojen olarak depolandığı ve kanın kalpten önce uğradığı organ hangisidir?

Çiğneme ve mide hareketleri gibi enzimsiz fiziksel parçalanma mekanik sindirimdir.

1. Tanımdaki 'enzim kullanılmadan' ve 'fiziksel olarak parçalanması' ifadeleri belirleyici ipuçlarıdır.
2. Dişlerle çiğneme, mide kaslarının kasılması veya safra sıvısının yağları damlacıklara ayırması besin yüzeyini artıran fiziksel olaylardır.
3. Kavram havuzundan enzimsiz fiziksel ufalanmayı ifade eden 'mekanik sindirim' boşluğa yazılır.

Kendini kontrol et: Besinlerin kimyasal yapısı değişmeden sadece temas yüzeyini artıran enzimsiz parçalanmaya ne ad verilir?