Ana sayfa›Kitaplar›Coğrafya Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 109
Coğrafya Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 109 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4-1Haritada 1 numaralı alanın yer şekli ve levha hareketi
Çözüm Yolu
Atlas Okyanusu ortasında levhalar birbirinden uzaklaşır; magma çıkar ve sırt oluşur.
- Haritada 1 numaralı alan Atlas Okyanusu'nun kuzeyinde, kırmızı çizgi üzerindedir.
- Kırmızı çizgi levhaların birbirinden uzaklaştığı sınırı gösterir.
- Okyanus tabanında uzaklaşan levhaların arasından magma yükselir ve sırt oluşturur.
- Okyanus ortası sırtını yaklaşma ile eşleştirmek — sırt, levhalar birbirinden uzaklaşırken yükselen magmayla oluşur.
Kendini kontrol et: Sınırdaki oklar zıt yönleri mi gösteriyor, yani levhalar birbirinden uzaklaşıyor mu?
4-22 numaralı alanın yer şekli ve levha hareketi
Çözüm Yolu
Doğu Afrika'da levhalar uzaklaşır, kabuk çöker ve yarılma vadisi oluşur.
- Haritada 2 numaralı alan Doğu Afrika'daki kırmızı çizgili levha sınırındadır.
- Kırmızı çizgiler ayrılan (uzaklaşan) levha sınırlarını gösterir.
- Kara üzerinde levhalar uzaklaşınca kabuk yarılıp çöker ve uzun bir vadi oluşur.
- Rift vadisini akarsu vadisi sanmak — rift vadisi levhaların ayrılmasıyla kabuğun çökmesinden oluşur.
Kendini kontrol et: 2 numaralı alan karada mı ve levhalar orada birbirinden uzaklaşıyor mu?
4-33 numaralı alanın yer şekli ve levha hareketi
Çözüm Yolu
Hindistan ve Avrasya levhalarının çarpışması tortulları kıvırıp Himalayalar'ı oluşturmuştur.
- Haritada 3 numaralı alan Hindistan'ın kuzeyinde, mavi çizgili sınırdadır.
- Mavi çizgi levhaların yaklaştığı sınırı gösterir; burada Hint ve Avrasya levhaları çarpışır.
- Çarpışma tortul katmanları sıkıştırıp kıvırır ve yüksek dağlar (Himalayalar) oluşur.
- Kıvrım dağlarını ayrılma ile eşleştirmek — kıvrılma ancak levhalar çarpışıp sıkıştığında olur.
Kendini kontrol et: 3 numaralı alan Hindistan ile Asya'nın çarpıştığı mavi çizgili sınırda mı?
4-44 numaralı alanın yer şekli ve levha hareketi
Çözüm Yolu
Okyanus levhası kıta veya başka okyanus levhasının altına dalar; yükselen magma ada yayı oluşturur.
- Haritada 4 numaralı alan Güneydoğu Asya'da, mavi çizgili sınırın yakınındadır.
- Mavi çizgi levhaların yaklaştığı (dalma-batma) sınırı gösterir.
- Dalan levhanın erimesiyle yükselen magma okyanus üzerinde volkanik adalar dizisi oluşturur.
- Volkanik ada yayını ayrılmaya bağlamak — bu adalar bir levhanın diğerinin altına dalmasıyla oluşur.
Kendini kontrol et: 4 numaralı alan mavi çizgili yaklaşan levha sınırına yakın mı?
4-55 numaralı alanın yer şekli ve levha hareketi
Çözüm Yolu
Dalma-batma bölgesinde levha aşağı bükülür ve okyanus kıyısında hendek oluşur.
- Haritada 5 numaralı alan Büyük Okyanus'un batısında, mavi çizgi üzerindedir.
- Mavi çizgiler yaklaşan levha sınırlarını gösterir.
- Okyanus levhası diğer levhanın altına dalarken taban aşağı bükülür ve derin çukur oluşur.
- Hendeği okyanus ortası sırtıyla karıştırmak — sırt ayrılmayla yükselir, hendek ise yaklaşmayla oluşan çukurdur.
Kendini kontrol et: 5 numaralı alan Büyük Okyanus'ta mavi çizgili, yani yaklaşan bir sınırda mı?
5Levha hareketlerine bağlı kara ve okyanus tabanı yer şekillerini şemaya yazma
Çözüm Yolu
Ayrılma, yaklaşma ve yanal kayma hareketleri karada ve okyanusta farklı yer şekilleri oluşturur.
- Levha hareketlerini üç gruba ayır: ayrılma, yaklaşma ve yanal kayma.
- Her hareketin karada oluşturduğu şekilleri yaz: kıvrım ve kırık dağlar, rift vadisi, volkanik dağlar, yanal kayma fayları.
- Okyanus tabanında oluşanları yaz: okyanus ortası sırtları, derin deniz çukurları, volkanik ada yayları, transform faylar.
- Şekilleri şemada kara üzeri ve okyanus tabanı dallarına doğru yerleştir.
- Okyanus ortası sırtını kara üzerine yazmak — sırtlar okyanus tabanında, rift vadileri ise karada oluşur.
- Volkanik ada yayını kara şekli saymak — ada yayları okyanusta dalma-batma sınırında yükselir.
Kendini kontrol et: Şemanın her iki dalında da en az iki yer şekli var mı ve sırt okyanus tabanında mı?