Ana sayfa›Kitaplar›Felsefe Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 131
Felsefe Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 131 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
12Çevre kirliliği ile işçi refahı arasında seçimde hangi ahlaki ilkenin uygulanacağına nasıl karar verileceği
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Yalnız şirket çıkarına değil, tüm toplumun ve gelecek nesillerin refahına bakılmalı; zarar vermeme ve adalet ilkesi öncelik taşımalıdır.
- Seçimin iki tarafını belirle: işçilerin refahı ve çevreye, topluma verilen zarar.
- Eylemin ilkesinin evrensel olarak uygulanabilir olup olmadığını sor.
- Kararın doğuracağı zarar ve faydayı yalnız şirket için değil, tüm toplum ve gelecek nesiller için tart.
- Zarar vermeme ve adalet ilkelerine öncelik verilerek karar verilmesi gerektiği sonucuna var.
- Yalnız işçilerin maaşına bakmak — kirlilik çok daha geniş bir topluluğa uzun vadeli zarar verir.
Kendini kontrol et: Kararımda yalnız şirketi değil, toplumu ve gelecek nesilleri de hesaba kattım mı?
13Şirketin çevreyi kirletmesinin ahlakiliği; evrensel ahlak yasasını kabul eden veya etmeyen bir filozofa atıfla
Çözüm Yolu
Herkes çıkar için nehri kirletse yaşam imkansız olurdu; bu yüzden ilke evrenselleştirilemez. Maaş artırma niyeti bile kirletmeyi haklı kılmaz.
- Önce evrensel ahlak yasasını kabul eden bir filozof seç; örneğin Kant.
- Kant'ın sorusunu uygula: herkes çıkarı için nehri kirletse ne olur? İlke evrenselleştirilemez.
- Kirletmenin çevrede yaşayanları şirket çıkarı için araç yaptığını belirt.
- Maaş artırma niyetinin kirletmeyi haklı kılmadığını söyleyerek eylemin ahlaki olmadığı sonucuna var.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Mill'e göre ahlaki değildir; kirlilik toplumun genel mutluluğunu uzun vadede azaltır. (Faydacılığın en çok kişinin en çok mutluluğu ölçütüyle gerekçelendirilirse geçerlidir.)
- İki grubu karıştırmak — Kant evrensel ahlak yasasını kabul eder; faydacılar sonuca bakar, egoistler ise evrensel yasayı reddeder.
- Filozofa atıf yapmadan yorum yazmak — soru açıkça bir filozofun görüşüne dayanmayı istiyor.
Kendini kontrol et: Seçtiğim filozofun ölçütünü açıkça yazdım ve şirketin kararına uyguladım mı?
14Metne göre hangi ifadenin doğru olduğu (A-E)
Çözüm Yolu
Hobbes'a göre insan doğası bencildir; yönetimin çıkar için çevreyi kirletmesi bu doğanın sonucu sayılabilir. A'da karar Stirner'ın egoizmiyle çelişmez; C, D ve E'de filozofların ölçütleri yanlış verilmiştir.
- A'yı ele: Stirner'in egoizmi çıkarı gözetmeyi onaylar; karar onunla çelişmez, A yanlış.
- C ve D'yi ele: Mill sonuca, Kant niyete bakar; seçeneklerde ölçütler ters verilmiş.
- E'yi ele: Farabi'de ahlak erdemle toplumsal mutluluğa yöneliktir; çevreye zarar veren karar ahlaki sayılmaz.
- B'yi doğrula: Hobbes'a göre insan doğası bencildir; çıkar için kirletme bu doğanın sonucudur.
- C'yi seçmek — Mill faydacıdır, eylemin ahlakiliğini niyete değil sonuçlarına göre değerlendirir.
- D'yi seçmek — Kant sonuca değil, ödev ve niyete bakar.
Kendini kontrol et: Her filozofun ölçütünü (niyet, sonuç, bencillik) doğru eşleştirerek diğer dört seçeneği eleyebildim mi?
15Metne göre hangisine ulaşılamayacağı (A-E)
Çözüm Yolu
Kant'a göre eylem evrensel yasaya uymalı ve insanı araç yapmamalıdır; çevreyi kirletmek evrenselleştirilemez, niyet iyi görünse de uyumlu değildir. Diğer seçenekler metinden çıkarılabilir.
- Soru köküne dikkat et: metinden ulaşılamayan yargı aranıyor.
- A, B, C ve D'yi kontrol et: Bentham, Sokrates, Epikuros ve Mill'in ölçütleriyle bu yorumlar yapılabilir.
- E'yi incele: Kant'a göre eylem evrenselleştirilebilmeli ve insanı araç yapmamalı; çevreyi kirletmek bu ölçüte uymaz.
- İşçilerin refahını gözetme amacı kirletmeyi Kant açısından haklı kılmadığı için E'yi işaretle.
- Ulaşılabilen bir seçeneği işaretlemek — soru kökündeki 'ulaşılamaz' ifadesi gözden kaçırılmamalı.
- Kant'ı yalnız iyi niyetle sınırlamak — niyet, evrenselleştirilebilir ve insanı amaç gören bir ilkeye dayanmalıdır.
Kendini kontrol et: İşaretlediğim seçenek, filozofun ölçütüyle metindeki karar arasında çelişki taşıyor mu?