Felsefe Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 157 Cevapları

Düzenleyici otorite olmayınca herkes kendi çıkarına davranır, kavga çıkar, su boşa akar. Kaynakları korumak ve paylaştırmak için kural koyan bir otoriteye ihtiyaç doğar.

1. Kart 2'de kuyu başında ne olduğunu belirle: herkes aynı anda su almak istiyor, kavga çıkıyor.
2. "Su boşa akmaktadır" ifadesinden kaynağın israf edildiğini çıkar.
3. Sıra ve kural olmadığı için suyun herkese adil paylaştırılamadığını fark et.
4. Sonucu yaz: kaynaklar verimsiz kullanılır, tükenir ve adil dağıtılamaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Güçlü olan kaynağı ele geçirir, zayıflar kaynaktan yararlanamaz ve kaynak çabuk tükenir. (Kaynağın israfı veya adaletsiz paylaşımı vurgulandığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabın, suyun boşa akması ve herkese yetmemesiyle ilgili bir sonuç içeriyor mu?

Sözleşmeci görüşe (Locke, Rousseau) göre otorite, yönetilenlerin rızasından güç alır. Rıza olmazsa kararlar kabul görmez; ancak karizmatik ya da geleneksel otoritede onay başka biçimde sağlanır.

1. Kart 3'te iki öneriyi karşılaştır: "En yaşlımız yönetsin" ve "Oylama yapalım".
2. Sonunda herkesin imzaladığı belgeden, yönetimin herkesin onayıyla kurulduğunu fark et.
3. Onaylanan yönetimin meşru sayıldığını, sözünün gönüllü dinlendiğini belirt.
4. Onay olmazsa yönetimin ancak zorla sürebileceğini ekleyerek "evet" görüşünü gerekçelendir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Her zaman açık onay gerekmez; gelenek veya liderin kişiliği de halkın kabulünü sağlayabilir. (Geleneksel ya da karizmatik otorite örnekleriyle gerekçelendirilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında "meşruiyet" ya da "rıza" fikrini kullanıp onay olmazsa ne olacağını açıkladın mı?

Hobbes ve Locke'a göre otorite olmadan haklar güvence altında olmaz, güçlüler zayıfları ezer.

1. Kart 1 ve Kart 2'de otorite yokken ne olduğunu hatırla: zorbalık, kavga, güvensizlik.
2. Bu sorunların insanların çıkarları çatıştığı için ortaya çıktığını belirle.
3. Düzen ve güvenliği sağlayacak ortak bir otoritenin gerektiğini sonuç olarak yaz.
4. Cümleyi "çünkü" ile başlatıp bu nedeni tek cümlede tamamla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: çünkü güçlülerin zayıfları ezmesini önleyecek kurallara ve bu kuralları uygulatacak bir güce ihtiyaç vardır. (Güvenlik, düzen veya hakların korunması gerekçesine dayandığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlen, otorite olmazsa ortaya çıkacak bir sorunu ve otoritenin çözümünü içeriyor mu?

Devlet yalnız yasak koymaz; hakları korur, kaynakları adil dağıtır ve toplumsal düzeni kurar.

1. Cümledeki "sadece yasaklar koymak değil" ifadesinin, devletin olumlu görevlerini sorduğunu fark et.
2. Devletin koruduğu değerleri düşün: güvenlik, özgürlük ve haklar.
3. Devletin sağladığı değerleri ekle: adalet ve toplumsal refah.
4. Bunları cümlenin devamı olarak tek ifadede birleştir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: eğitim, sağlık ve ulaşım gibi ortak hizmetleri sunarak insanların daha iyi yaşamasını sağlamaktır. (Devletin koruyucu veya hizmet sunan bir görevini belirttiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın görevler, yasaklamak yerine korumak veya sağlamak anlamı taşıyor mu?

Meşruiyet, otoriteye itaatin zorbalığa değil rızaya ve haklı görülmeye dayanmasını sağlar.

1. Meşruiyetin, iktidarın haklı ve kabul edilmiş sayılması demek olduğunu hatırla.
2. Kabul görmeyen kararların ancak zor kullanılarak uygulanabileceğini belirt.
3. Meşru kararlara insanların gönüllü uyduğunu ve bunun istikrar sağladığını ekle.
4. Bu karşılaştırmayı "çünkü" ile başlayan tek cümlede yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: çünkü meşru görülmeyen bir iktidar yalnız zorla ayakta kalır ve bu durum uzun vadede istikrarsızlığa yol açar. (Zor-rıza karşıtlığı veya istikrar gerekçesi içerdiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlen, kabul görmeyen iktidarın neden zora başvurmak zorunda kalacağını açıklıyor mu?

Hobbes'un doğa durumu tasviri bunu anlatır; anarşide kurallar ve yaptırım olmadığından çatışma artar.

1. Kartlardaki düzensiz durumları hatırla: yasa ve güvenlik gücü yok, kavga ve zorbalık var.
2. Devlet tamamen kalkarsa kuralları koyan ve uygulatan kimsenin kalmayacağını düşün.
3. Bunun sonuçlarını sırala: kaos, güvensizlik, güçlülerin zayıfları ezmesi, hakların korunamaması.
4. Bu sonuçları cümlenin devamı olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: insanlar kendilerini korumak için yeniden bir araya gelip yeni bir otorite kurmak zorunda kalırdı. (Otoritenin yokluğunun yol açtığı sonuçla mantıklı biçimde gerekçelendirildiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın sonuçlar, kural ve yaptırım olmamasından doğrudan kaynaklanıyor mu?