Felsefe Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 160 Cevapları

Toplumsal yapının tarihsel ve doğal gelişimini, iş bölümünü ve gücün kaynağını iyi açıklar.

1. İstenen: Doğal devlet yaklaşımının güçlü yönünü yazmak.
2. Sayfa 158'de Platon ve Farabi devleti vücut organlarına, İbni Haldun asabiyete benzetir.
3. Bu görüşler devletin insan ihtiyaçlarından ve toplumsal yaşamdan kendiliğinden doğduğunu açıklar.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İşbölümünün toplumda düzeni nasıl sağladığını açıkça gösterir. (Doğal yaklaşımın metindeki argümanlarına dayandığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın güçlü yön, Platon, Farabi veya İbni Haldun'un metnindeki bir düşünceye dayanıyor mu?

Duygusal bağlılığı düşüktür; yasaların kendisi adil olmayabilir.

1. İstenen: Akılsal otoritenin zayıf yönünü değerlendirmek.
2. Bu otorite yazılı kurallara ve yasalara dayanır.
3. Kurallara aşırı bağlılık yönetimi katı ve bürokratik yapabilir.
4. Meşruiyet yasalara bağlı olduğundan, yasa adaletsizse sorun doğar.

Kendini kontrol et: Yazdığın zayıf yön, kurallara dayanmanın yol açabileceği bir sorunu gösteriyor mu?

Yönetenlerle yönetilenler arasındaki eşitsizliği doğal göstermesi eleştirilir.

1. İstenen: Doğal devlet yaklaşımının zayıf yönünü değerlendirmek.
2. Bu yaklaşım yöneten ve yönetilen ayrımını, organların görevleri gibi doğal sayar.
3. Böylece bireyin rızası ve eşitliği geri planda kalır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Güçlü topluluğun egemenliğini doğal göstererek zor kullanımını haklı çıkarabilir. (İbni Haldun'un egemenlik görüşüne dayanılarak açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın zayıf yön, eşitsizliğin doğal sayılmasıyla ilgili mi?

Sözleşme fikri bireysel hak ve özgürlükleri ile hesap verebilir yönetimi güçlendirir.

1. İstenen: Yapay devlet yaklaşımının güçlü yönünü yazmak.
2. Locke ve Rousseau'ya göre devlet, bireylerin haklarını korumak için sözleşmeyle kurulur.
3. Bu, devletin meşruiyetini halkın rızasına bağlar.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Devletin neden kurulduğunu, güvenlik ihtiyacıyla açık biçimde gerekçelendirir. (Hobbes'un görüşüne dayanılarak açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın güçlü yön, bireyin hakları veya rızası fikrini içeriyor mu?

Sözleşme varsayımına dayandığı ve herkesin gerçekten rıza gösterdiği kanıtlanamadığı için eleştirilir.

1. İstenen: Yapay devlet yaklaşımının zayıf yönünü değerlendirmek.
2. Hobbes, Locke ve Rousseau devleti insanların yaptığı bir sözleşmeye dayandırır.
3. Ancak böyle bir sözleşmenin gerçekten yapıldığına dair tarihsel kanıt yoktur; doğa hâli varsayımdır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Hobbes'taki sınırsız güçlü devlet, bireyin özgürlüğünü tehlikeye atabilir. (Hobbes'un Leviathan anlayışına dayanılarak açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın zayıf yön, sözleşmenin ve doğa hâlinin kanıtlanamamasıyla ilgili mi?

Gelenek ve inanca dayandığı için yönetimin devri belirlidir ve toplumsal birliği korur.

1. İstenen: Geleneksel otoritenin güçlü yönünü yazmak.
2. Sayfa 159'a göre bu otorite gücünü toplumun gelenek ve inançlarından alır.
3. Köklü kabul gördüğü ve yönetim belli bir soyda geçtiği için düzen bellidir.

Kendini kontrol et: Yazdığın güçlü yön, geleneğin sağladığı istikrar veya kolay kabulle ilgili mi?

Liyakat yerine soy esas alınır, bu da hak ve özgürlükleri sınırlayabilir.

1. İstenen: Geleneksel otoritenin zayıf yönünü yazmak.
2. Metne göre yöneticinin yetkin olup olmadığına bakılmaz; yalnız soyuna göre itaat edilir.
3. Ayrıca bu otoriteler değişime ve yeniliğe direnç gösterir.

Kendini kontrol et: Yazdığın zayıf yön, metindeki "yetkin olup olmadığına bakılmaksızın" ifadesiyle uyumlu mu?

Liderin etkileyici kişiliği toplumsal dönüşümü ve ortak amaç etrafında birleşmeyi kolaylaştırır.

1. İstenen: Karizmatik otoritenin güçlü yönünü yazmak.
2. Metne göre halk lideri kurtarıcı görür ve isteklerine sorgusuz uyar.
3. Bu güçlü bağlılık toplumu ortak amaç etrafında hızla birleştirir.

Kendini kontrol et: Yazdığın güçlü yön, liderin halkı bir araya getirme gücüyle ilgili mi?

Kurumsal temeli olmadığı için istikrarsızdır ve sorgulanmayan itaat otoriterliğe kayabilir.

1. İstenen: Karizmatik otoritenin zayıf yönünü yazmak.
2. Sayfa 159'a göre meşruiyet tamamen liderin kişiliğine bağlıdır.
3. Lider ölürse ya da karizmasını yitirirse meşruiyet zayıflar ve sistem çöker.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sorgulanmadan itaat edildiği için lider yetkisini kötüye kullanabilir. (Metindeki "sorgulanmaksızın uyulur" ifadesine dayanılarak açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın zayıf yön, liderin yokluğunda sistemin ne olacağını açıklıyor mu?

Yöneticiler de kurallara bağlıdır; görev süresi belirlidir, kişiden bağımsız kurumsal istikrar vardır.

1. İstenen: Akılsal otoritenin güçlü yönünü yazmak.
2. Sayfa 159'a göre otorite gücünü anayasa ve yazılı yasalardan alır.
3. Yöneticiler de yasalarla sınırlıdır ve belirli süre görev yapar.

Kendini kontrol et: Yazdığın güçlü yön, kuralların herkesi, yöneticileri de bağlamasıyla ilgili mi?