Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 165
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 165 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Haritada elektrik akımını ileten maddelere ait üst soldaki kutu
Çözüm Yolu
Bakır, alüminyum gibi metaller elektrik akımını ileten maddelerdir.
- Sol koldaki '...gibi elektrik akımını ileten maddelerdir' ifadesi ve altındaki kutu birlikte okunur.
- Elektrik akımını iyi ileten maddelere örnek istendiği için kutuya 'Metaller' (veya bakır, gümüş gibi metal örnekleri) yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bakır, gümüş, alüminyum gibi metaller ('...gibi elektrik akımını ileten maddelerdir' cümlesini doğru tamamlayan iletken madde grupları veya somut iletken örnekleri geçerlidir.)
- Üst sol kutuya plastik veya cam gibi yalıtkan örnekleri yazmak — okun üzerindeki cümle elektrik akımını ileten maddeleri tanımlamaktadır.
Kendini kontrol et: Kutuya yazdığın maddeyi '...gibi elektrik akımını ileten maddelerdir' cümlesinin başına koyduğunda bilimsel olarak doğru oluyor mu?
2Haritada akımı iletmeyen maddelere ait üst sağdaki kutu
Çözüm Yolu
Yalıtkanlar elektrik akımını iletmeyen maddelerdir; kutu '...nı iletmeyen' kalıbına 'Elektrik akımı' ile tamamlanır.
- Sağ koldaki 'yalıtkanlarda' kutusundan yukarı çıkan '...nı iletmeyen maddelerdir' ifadesi incelenir.
- Yalıtkanların tanımını ve '-nı' ekini anlamlı biçimde tamamlayan kavramın 'Elektrik akımı' olduğu bulunur.
- Kutuya plastik veya tahta gibi yalıtkan madde örneği yazmak — sol koldan farklı olarak sağ kolda '...nı iletmeyen' ifadesi iletilmeyen büyüklüğü sormaktadır.
Kendini kontrol et: Kutudaki ifadeyi ekle birleştirdiğinde 'Yalıtkanlar, elektrik akımını iletmeyen maddelerdir' şeklinde anlamlı bir cümle oluşuyor mu?
3Yalıtkanlarla karşılaştırılan, düşük direnç değerine sahip olanın kutusu
Çözüm Yolu
Direnç iletkenlerde düşük, yalıtkanlarda yüksektir.
- Merkezdeki 'DİRENÇ' kavramından sol üste çıkan '...de düşük değere sahiptir' oku ile sağdaki 'yalıtkanlarda' kutusu karşılaştırılır.
- Elektrik akımına karşı direncin yalıtkanlarda yüksek, iletkenlerde ise düşük olması nedeniyle kutuya 'İletkenlerde' yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: İletkenler (Bağlantı kolunda '...de' eki zaten yer aldığı için yalın 'İletkenler' yazımı da 'yalıtkanlarda' kutusuna paralel 'İletkenlerde' yazımı kadar geçerlidir.)
- Düşük direnç ile düşük iletkenliği karıştırmak — elektrik akımını kolay geçiren iletken maddelerin direnci yüksek değil, düşüktür.
Kendini kontrol et: Sağ koldaki 'yalıtkanlarda yüksek değere sahiptir' ifadesiyle zıt ve uyumlu olacak biçimde sol kolu 'İletkenlerde' ile tamamladın mı?
4Direncin neye bağlı olduğunu gösteren orta üst kutu
Çözüm Yolu
Direnç; uzunluğa, kesit alanına ve iletkenin yapıldığı maddenin cinsine bağlıdır.
- DİRENÇ kavramından alt kollara inen uzunluk ve kesit alanı dışındaki üçüncü temel değişken düşünülür.
- Orta üst koldaki '...ne bağlıdır' ekine de uyum sağlayan üçüncü değişkenin 'İletkenin cinsi' (maddenin türü) olduğu belirlenir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Maddenin cinsi (veya iletkenin öz direnci) (Direncin bağlı olduğu fiziksel özelliği ve '...ne bağlıdır' ekini doğru tamamlayan 'maddenin cinsi' veya 'öz direnci' ifadeleri geçerlidir.)
- Kutuya tekrar uzunluk veya kesit alanı yazmak — bu iki değişken alt kollarda zaten yer aldığından üst kutuya maddenin cinsi yazılmalıdır.
- Uygulanan gerilim veya akım şiddeti yazmak — sabit sıcaklıkta bir iletkenin direnci gerilime değil, geometrisine ve yapıldığı maddenin cinsine bağlıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın kavramı '...ne bağlıdır' ekiyle okuduğunda 'Direnç, iletkenin cinsine bağlıdır' gibi dil bilgisi ve fizik açısından doğru bir cümle kuruyor mu?
5Dirençle ters orantılı olan büyüklüğün kutusu
Çözüm Yolu
Direnç kesit alanıyla ters orantılıdır; kesit arttıkça direnç azalır.
- DİRENÇ dairesinden sağ alta inen '...ile ters orantılıdır' oku ve soldaki 'iletkenin uzunluğu' kutusu incelenir.
- R = ρ·l/A bağıntısına göre iletken kalınlaştıkça direnç azaldığından, ters orantılı büyüklüğün 'İletkenin kesit alanı' olduğu bulunur.
- Kesit alanı ile uzunluğun etkisini karıştırmak — uzunluk arttıkça direnç artar (doğru orantı), kesit alanı arttıkça direnç azalır (ters orantı).
Kendini kontrol et: İletken tel kalınlaştırıldığında yüklerin geçişi kolaylaşıp direncin azaldığını düşünerek ters orantıyı doğruladın mı?
6İletkenin uzunluğunun sembolünün yazılacağı alt sol kutu
Çözüm Yolu
İletkenin uzunluğu l harfi ile sembolize edilir.
- Sol alttaki 'iletkenin uzunluğu' kutusundan aşağı inen '...harfi ile sembolize edilir' oku takip edilir.
- Fizikte iletkenin uzunluğunun R = ρ·l/A formülünde küçük 'l' (ℓ) harfiyle gösterildiği hatırlanarak kutuya yazılır.
- Uzunluğun birimi olan metrenin sembolü 'm' harfini yazmak — kutuda büyüklüğün birimi değil, formüldeki sembolü istenmektedir.
Kendini kontrol et: Yazdığın harfin uzunluğun birimi (m) değil, direnç formülündeki uzunluk sembolü (l) olduğunu kontrol ettin mi?
7Orta alt kutu: maddenin cinsine bağlı büyüklüğün sembolü
Çözüm Yolu
Orta alt kutu doğrudan DİRENÇ'ten 'harfi ile sembolize edilir' okuyla iner; direncin sembolü R'dir.
- Orta alttaki kutuya gelen okun başlangıç noktası takip edildiğinde doğrudan merkezdeki 'DİRENÇ' dairesinden indiği görülür.
- Elektriksel direncin uluslararası sembolü olan büyük 'R' harfi orta alt kutuya yazılır.
- Direncin birimi olan ohm sembolünü (Ω) veya öz direnç sembolünü (ρ) yazmak — ok doğrudan DİRENÇ kavramından inmekte ve harf sembolünü sormaktadır.
Kendini kontrol et: Okun doğrudan 'DİRENÇ' dairesinden çıktığını ve birim (Ω) yerine büyüklük sembolü olan 'R' harfini yazdığını doğruladın mı?
8Kesit alanının sembolünün yazılacağı alt sağ kutu
Çözüm Yolu
İletkenin kesit alanı A harfi ile sembolize edilir.
- Sağ alttaki 'İletkenin kesit alanı' kutusundan aşağı inen '...harfi ile sembolize edilir' oku izlenir.
- Direnç bağıntısında (R = ρ·l/A) iletkenin kesit alanını gösteren büyük 'A' harfi alt sağ kutuya yazılır.
- Akım şiddeti birimi amperin sembolüyle karıştırıp tereddüt etmek veya alan birimi 'm²' yazmak — burada kesit alanı büyüklüğünün sembolü olan 'A' harfi istenmektedir.
Kendini kontrol et: Alt sıradaki üç kutunun soldan sağa uzunluk (l), direnç (R) ve kesit alanı (A) sembollerini doğru gösterdiğini kontrol ettin mi?