Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 167
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 167 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Videoyu izleyip anahtar ve vana açık-kapalı durumundaki gözlemleri yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
2Kireçlenmeyle daralan borunun su akışına etkisini açıklama
Çözüm Yolu
Kesit alanı küçülünce suya karşı direnç artar; aynı pompa basıncında birim zamanda geçen su miktarı düşer.
- Su tesisatı görselinde kireçlenme olan bölgede borunun kesit alanının daraldığını incele.
- Kesit alanı daralan borunun suyun geçişine karşı daha fazla zorluk göstereceğini belirle.
- Pompa basıncı sabitken akışa karşı zorluk arttığı için tesisattaki su akış miktarının azalacağını açıkla.
- Daralan boruda tesisattan geçen toplam su miktarının artacağını düşünmek — daralma zorluğu artırır, geçen su azalır.
Kendini kontrol et: Borunun içi tıkanmaya başladığında aynı pompa basıncında birim zamanda geçen su miktarı artar mı, azalır mı?
3Anahtar açıktan kapalıya alınınca devrede olanlar
Çözüm Yolu
Anahtar kapanınca devre kapalı hâle gelir; üretecin sağladığı potansiyel farkla akım devre boyunca akar.
- Basit elektrik devresi şemasında anahtar açıkken iletken yolun kesik olduğunu gözlemle.
- Anahtar kapalı konuma getirildiğinde iletken uçların birleşerek kapalı bir devre oluşturduğunu belirle.
- Üretecin sağladığı potansiyel fark etkisiyle devreden elektrik akımı geçeceğini ve dirençteki alıcının çalışacağını yaz.
- Kapalı anahtarı 'elektriği kapalı' sanmak — elektrik devresinde kapalı anahtar yolun birleşip akımın geçtiği durumdur.
Kendini kontrol et: Oda lambasının düğmesine basıp ışığı yaktığında devredeki anahtar açık mı yoksa kapalı konumda mı olur?
4-PompaTablo satırı: pompanın devredeki karşılığı, görevi, benzer ve farklı yönleri
Çözüm Yolu
Benzer: ikisi de akışa neden olan enerji verir. Farklı: pompa suya basınç, üreteç yüklere potansiyel fark uygular; pompa mekanik, üreteç kimyasal vb. çalışır.
- Pompa suya basınç vererek tesisatta akışı başlatır.
- Devrede akımı başlatan, uçları arasında potansiyel fark oluşturan eleman üreteçtir; pompanın karşılığı üreteçtir.
- Benzer yön: ikisi de akışın oluşması için gereken enerjiyi sağlar.
- Farklı yön: pompa suya mekanik basınç uygular; üreteç yüklere potansiyel fark uygular, örneğin kimyasal enerjiyle çalışır.
- Üretecin yük ürettiğini sanmak — pompa su üretmediği gibi üreteç de yük üretmez, yüklere enerji verir.
Kendini kontrol et: Pompa durduğunda su akışı kesildiği gibi üreteç çıkarıldığında da elektrik akımı duruyor mu?
4-BoruTablo satırı: borunun devredeki karşılığı ve karşılaştırması
Çözüm Yolu
Benzer: akışın geçtiği yol. Farklı: boruda su ile boşluk, telde elektronlar hareket eder; boru içi boştur, tel katıdır.
- Boru, suyun içinden geçerek dolaştığı yoldur.
- Devrede yüklerin geçtiği yol iletken teldir; bu yüzden borunun karşılığı iletken teldir.
- Benzer yön: ikisi de akışın ilerlediği yolu oluşturur.
- Farklı yön: borunun içinden su geçer; tel katıdır ve içindeki elektronlar hareket eder.
- İletken telin içinin boru gibi boş olduğunu düşünmek — tel katı metaldir ve elektronlar atomlar arasında sürüklenir.
Kendini kontrol et: Boru suyu tesisat boyunca taşıdığı gibi eşleştirdiğin eleman da yükleri devre elemanları arasında taşıyor mu?
4-VanaTablo satırı: vananın devredeki karşılığı ve karşılaştırması
Çözüm Yolu
Benzer: ikisi de akışı başlatır veya durdurur. Farklı: vana akışı kademeli ayarlayabilir, basit anahtar yalnız açık ya da kapalıdır.
- Vana açılınca su akar, kapanınca akış durur.
- Devrede akımı başlatıp durduran eleman anahtardır; vananın karşılığı anahtardır.
- Benzer yön: ikisi de akışı açıp kapatarak kontrol eder.
- Farklı yön: vana akışı kısarak ayarlayabilir, basit anahtar yalnızca açık ya da kapalı olur.
- Açık vanayı açık anahtarla özdeş sanmak — açık vanada su geçer, açık anahtarda ise devre kesiktir.
Kendini kontrol et: Su akışını başlatmak için vanayı açtığında, elektrik akımını başlatmak için anahtarı hangi konuma getirirsin?
4-KireçlenmeTablo satırı: kireçlenmeyle daralmış borunun karşılığı ve karşılaştırması
Çözüm Yolu
Benzer: ikisi de akışı sınırlar. Farklı: boruda daralma fiziksel kireçlenmeyle olur, dirençte iletken maddenin özelliği ve elektron çarpışmaları belirleyicidir.
- Kireçlenmeyle daralan boru, suyun geçişini zorlaştırır ve akışı azaltır.
- Devrede akıma karşı zorluk gösteren eleman dirençtir; daralmış borunun karşılığı dirençtir.
- Benzer yön: ikisi de akışı sınırlar ve azaltır.
- Farklı yön: borudaki zorluk fiziksel daralmadan, dirençteki zorluk maddenin yapısı ve elektronların çarpışmalarından kaynaklanır.
- Direncin akımı tamamen kestiğini sanmak — direnç akımı durdurmaz, yalnızca geçişe zorluk göstererek akımı sınırlar.
Kendini kontrol et: Borudaki daralma su akışını zorlaştırdığı gibi seçtiğin devre elemanı da elektrik akımına zorluk gösteriyor mu?
4-Akan suTablo satırı: borudan akan suyun karşılığı ve karşılaştırması
Çözüm Yolu
Benzer: ikisi de yol boyunca bir akıştır. Farklı: su taneciklerinin hareketi, akımda ise elektronların hareketi vardır; elektronlar çok yavaş sürüklenir.
- Su tesisatında borudan akan su, devrede tel boyunca hareket eden yüklere benzetilir.
- Bu nedenle borudan akan suyun karşılığı elektrik akımıdır; görevi yüklerin devre boyunca akışını sağlamaktır.
- Benzer yön: ikisi de kapalı bir yol boyunca süren bir akıştır.
- Farklı yön: suda su tanecikleri, devrede ise elektronlar hareket eder.
- Borudan akan suyu tek bir elektronla eşleştirmek — akış hareketi olduğu için karşılığı yüklü taneciklerin akışı olan elektrik akımıdır.
Kendini kontrol et: Vana veya anahtar kapatılıp sistem çalıştırıldığında tesisatta akan suyun devredeki hareketli karşılığı nedir?