Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 183
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 183 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
7Tablodaki V ve I değerleriyle V-I grafiği çizip analiz etme.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Noktalar işaretlenip birleştirilir; I yatay, V düşey eksende. Eğim direnci verir.
- Önceki sayfadaki tabloya ölçülen V ve I değerleri yazılır; direnç sabit tutulmuştur.
- Grafikte I yatay eksene, V düşey eksene alınır ve her ölçüm çifti nokta olarak işaretlenir.
- Noktalardan geçen çizgi çizilir; noktalar orijinden geçen bir doğru üzerinde toplanır.
- Analiz: V arttıkça I aynı oranda artar, yani V ile I doğru orantılıdır; doğrunun eğimi (V/I) direnci verir.
- Tablodaki mA birimli akımı ampere çevirmeden grafiğe işlemek — yatay eksen I (A) olduğundan değerler 1000'e bölünmelidir.
- Eksenleri ters yerleştirmek — grafikte düşey eksende V (V), yatay eksende I (A) yer alır.
Kendini kontrol et: Potansiyel fark sıfırken akım sıfır mı ve V iki katına çıkınca I da iki katına çıkıyor mu?
8Grafiğin eğimini hesaplayıp kullanılan direnç değeriyle karşılaştırma.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Eğim iki nokta arasından hesaplanır; örneğin (9-3)/(0,9-0,3)=10 Ω, kullanılan dirençle uyumludur. Küçük sapma ölçüm hatasıdır.
- V-I grafiği üzerinde iki nokta seçilir ve gerilim ile akım farkları bulunur.
- Eğim = ΔV/ΔI hesaplanır; örneğin (9 - 3)/(0,9 - 0,3) = 10 Ω.
- Akım mA ile ölçüldüyse önce ampere çevrilmelidir.
- Bulunan eğim, kullanılan direnç değerine eşit ya da çok yakın çıkar; küçük farklar ölçüm hatasından kaynaklanır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Deneyde seçilen dirence ait ΔV/ΔI değeri (ör. 100 Ω) kullanılan dirence yaklaşık eşittir. (Öğrencinin kendi ölçüm tablosundaki V ve I değerleriyle doğru eğim hesaplaması koşuluyla geçerlidir.)
- Eğimi ΔI/ΔV olarak hesaplamak — düşey değişimin yatay değişime oranı alındığından eğim ΔV/ΔI'dir.
- mA birimini A'e çevirmeyi unutmak — eğim gerçek direnç değerinin binde biri bulunur.
Kendini kontrol et: Bulduğun eğimin birimi V/A = Ω olup deneyde kullandığın direncin ohm değerine yakın mı?
9Direnç sabitken potansiyel fark ile akım ilişkisini analiz etme.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Potansiyel fark artınca akım aynı oranda artar; V-I grafiği orijinden geçen doğrudur.
- Deneyde aynı direnç kullanıldığı için direnç değeri (R) sabit değişken olarak alınır.
- Tablo ve V-I grafiği incelendiğinde potansiyel fark (V) hangi oranda artarsa akımın (I) da aynı oranda arttığı görülür.
- V/I oranı sabit kaldığından sabit dirençte potansiyel fark ile elektrik akımı doğru orantılıdır.
- Potansiyel fark artınca direncin de arttığını sanmak — sabit sıcaklıkta ohmik iletkenin direnci V ve I'ya bağlı değildir.
Kendini kontrol et: Tablodaki farklı ölçümler için V/I oranını hesapladığında hep aynı sabit değere ulaşıyor musun?
10Akım, direnç ve potansiyel fark için matematiksel model ve genelleme cümlesi.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sabit sıcaklıkta oran sabit kalır; bu Ohm Yasası'dır.
- V-I grafiğinin eğiminin sabit olduğu ve kullanılan direnç değerini verdiği belirlenir.
- Potansiyel fark (V), akım (I) ve direnç (R) arasındaki matematiksel model R = V/I (veya V = I·R) şeklinde yazılır.
- Genelleme yapılır: Sabit sıcaklıkta iletkenin uçları arasındaki potansiyel farkın geçen akıma oranı sabittir ve iletkenin direncine eşittir.
- Formülü R = I/V şeklinde ters kurmak — birim kontrolünde V/A = Ω olduğundan payda akım olmalıdır.
Kendini kontrol et: Modelde V birimini volt, I birimini amper yazdığında R için ohm (V/A) elde ediyor musun?
11Reosta ile direnç iki katına ve kesit alanı iki katına çıkarılınca akımda beklenen değişimleri yorumlama.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
I=V/R; direnç uzunlukla doğru, kesit alanıyla ters orantılıdır. Potansiyel fark sabit varsayılır.
- Üretecin potansiyel farkı (V) sabit kabul edilerek Ohm Yasası (I = V/R) kullanılır.
- İlk devrede reosta ile direnç 2R yapılırsa I₁ = V/(2R) olur; elektrik akımı yarıya iner.
- İkinci devrede iletken direnci R = ρ·L/S bağıntısına göre kesit alanı (S) ile ters orantılı olduğundan kesit iki katına çıkınca direnç R/2'ye düşer.
- Direnç yarıya indiğinde I₂ = V/(R/2) = 2·(V/R) olduğundan devredeki akım iki katına çıkar.
- Kesit alanı iki katına çıkınca direncin de iki katına çıkacağını düşünmek — direnç uzunlukla doğru, kesit alanıyla ters orantılıdır.
Kendini kontrol et: Sabit gerilimde direnç büyüdüğünde akım azalıyor, tel kalınlaştığında akım artıyor mu?
Değerlendirme 1Potansiyel fark, direnç ve akımı trafik akışını etkileyen faktörlerle ilişkilendirerek açıklama.
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Eğim artarsa akış artar; yol daralırsa (direnç artarsa) akış azalır.
- Elektrik devresindeki potansiyel fark, akım ve direncin işlevleri belirlenir.
- Potansiyel fark yükleri harekete geçiren etki olduğundan, araçları ilerleten yol eğimi veya yönlendirici itici etkiyle eşleştirilir.
- Elektrik akımı birim zamanda geçen yük miktarı olduğundan, yoldan birim zamanda geçen araç sayısı (trafik akışı) ile ilişkilendirilir.
- Direnç yük geçişini zorlaştırdığından, şerit daralması, yol çalışması veya bozuk zemin gibi trafiği yavaşlatan engellere benzetilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Potansiyel fark araçların motor gücü, akım birim zamandaki araç geçişi, direnç ise kırmızı ışıklar veya kasislerdir. (Potansiyel farkı hareket ettirici etki, akımı geçiş miktarı, direnci zorlaştırıcı etken olarak ilişkilendirmesi koşuluyla geçerlidir.)
- Direnci araç sayısıyla eşleştirmek — araç akışı elektrik akımını, yolu daraltan engeller ise direnci temsil eder.
Kendini kontrol et: Benzetmende yol daraldığında (direnç arttığında) geçen araç sayısının (akımın) azalması Ohm Yasası ile uyumlu mu?
Değerlendirme 2Akım, direnç ve potansiyel fark ilişkilerini gözlemleyecek deney tasarlayıp poster sunma.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sabit dirençte potansiyel fark akımla doğru orantılıdır (Ohm yasası); tasarım posterde devre şeması ve grafikle sunulur.
- R = V/I
- 3 V / 0,03 A = 100 Ω
- 6 V / 0,06 A = 100 Ω
- 9 V / 0,09 A = 100 Ω
- Voltmetreyi seri, ampermetreyi paralel bağlamak