Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 190 Cevapları

Hepsi seri, hepsi paralel, üçü seri biri paralel, ikili seri grupların paralel bağlanması gibi çeşitli karışık düzenler mümkündür.

1. Önce dört direncin tamamının tek hat üzerinde uç uca (seri) bağlandığı durumu belirle.
2. Ardından dört direncin de uçlarının ortak iki düğüm noktasına (paralel) bağlandığı durumu ele al.
3. Üçü seri biri paralel, ikili seri kolların paraleli gibi seri ve paralelin birlikte bulunduğu birleşik düzenleri türet.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Tamamı seri, tamamı paralel, ikisi seri ikisi paralel veya üçü seri biri paralel gibi çok sayıda düzen kurulabilir. (Seri, paralel ve farklı birleşik kombinasyonları örneklendiren açıklamalar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tartışmada tamamı seri, tamamı paralel ve en az birkaç farklı birleşik bağlama örneği belirlediniz mi?

Her devre için üreteç ve dirençlerle ayrı bir şema çizilir.

1. Devre elemanları için standart sembolleri (üreteç, iletken tel ve direnç) kullanarak ayrı devre şemaları planla.
2. İlk şemada dirençleri aynı kol üzerinde uç uca (seri), ikinci şemada ortak iki düğüm arasına ayrı kollarla (paralel) çiz.
3. Üçüncü şemada bazı dirençleri seri, bazılarını paralel kollar hâlinde birleştirerek birleşik devre şemasını tamamla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Dört direncin tamamı seri, tamamı paralel ve ikisi seri-ikisi paralel olacak şekilde üreteçli şemalar çizilir. (Standart sembollerle doğru kapatılmış seri, paralel ve birleşik devre çizimleri geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Çizdiğin her şemada üreteçle kapalı devre oluşuyor mu ve dirençlerin bağlanma biçimleri birbirinden farklı mı?

Tanım akımın izlediği yol sayısına dayanır.

1. Çizdiğin devrelerde elektrik akımının üreteçten çıktıktan sonra izlediği yol sayısını incele.
2. Akımın bölünmeden tek yoldan geçtiği uç uca bağlamayı seri, ortak düğümlerden ayrı kollara ayrıldığı bağlamayı paralel olarak tanımla.
3. Aynı devrede hem seri hem de paralel bağlı direnç gruplarını içeren düzenleri birleşik bağlama olarak açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Aynı akımın geçtiği tek kollu bağlama seri, aynı gerilimi paylaşan çok kollu bağlama paralel, karma olanı birleşiktir. (Seri, paralel ve birleşik bağlamayı akım kolu veya potansiyel fark üzerinden doğru tanımlayan yanıtlar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımların seri, paralel ve birleşik bağlamanın üçünü de akım yolu veya düğüm noktası ölçütüyle ayırt ediyor mu?

Seri bağlamada toplam direnç dirençlerin toplamıdır, I = V/R_eş olduğundan akım küçülür.

1. Seri eklenen direncin akımın geçtiği tek yoldaki toplam zorluğu (eşdeğer direnci) artıracağını öngör.
2. Üreteç gerilimi V sabitken Ohm Yasası (I = V/R_eş) gereği direnç ile akımın ters orantılı olduğunu kullan.
3. Eşdeğer direnç arttığı için ana kol akımının azalacağı tahminini yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Seri direnç eklenince toplam direnç büyür ve I = V/R_eş bağıntısına göre ana kol akımı düşer. (Eşdeğer direncin artacağını ve ana kol akımının azalacağını belirten tahminler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tahmininde hem eşdeğer direncin arttığını hem de ana kol akımının azaldığını birlikte belirttin mi?

Paralel kol eklemek akıma yeni yol açar, toplam direnç düşer ve I = V/R_eş artar.

1. Paralel bağlanan yeni direncin elektrik akımına ek bir geçiş kolu açtığını düşün.
2. Sabit üreteç geriliminde yeni koldan da akım geçeceği için ana kol akımının artacağını çıkar.
3. Ohm Yasası'na (R_eş = V/I) göre sabit gerilimde ana kol akımı arttığından eşdeğer direncin azalacağını tahmin et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Paralel kol akıma ek yol sağladığından eşdeğer direnç küçülür, üreteçten çekilen ana kol akımı büyür. (Eşdeğer direncin azalacağını ve ana kol akımının artacağını ifade eden tahminler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yeni paralel kol eklendiğinde ana kol akımının arttığını ve eşdeğer direncin ilk dirençten küçük olduğunu yazdın mı?

Paralel eklenen direnç o bölümün direncini küçültür, seri toplam azalır, bu yüzden akım artar.

1. Başlangıçta seri bağlı iki direncin toplam direncinin R1 + R2 olduğunu göz önüne al.
2. Dirençlerden birine paralel direnç eklendiğinde o bölümün eşdeğer direncinin kendi değerinden daha küçük olacağını belirle.
3. Devrenin toplam eşdeğer direnci küçüldüğü için sabit gerilimde ana kol akımının (I = V/R_eş) artacağını tahmin et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Paralel ekleme yapılan kısmın direnci azaldığından devrenin toplam eşdeğer direnci düşer ve ana kol akımı yükselir. (Toplam eşdeğer direncin azalması ve ana kol akımının artması ilişkisini kuran yanıtlar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Örneğin özdeş 2 Ω'luk dirençlerle ilk durumda 4 Ω olan eşdeğer direncin paralel eklemeyle 3 Ω'a düştüğünü doğrulayabiliyor musun?

Üreteç gerilimi sabit tutulduğunda akım eşdeğer dirençle ters orantılıdır.

1. Önceki basamaklardaki seri, paralel ve birleşik bağlama tahminlerini bir arada karşılaştır.
2. Sabit gerilimde eşdeğer direncin seri bağlamada en büyük, paralel bağlamada en küçük, birleşikte ise arada olduğunu belirle.
3. Eşdeğer direnç ile ana kol akımının ters orantılı olduğunu ifade eden sınanabilir bir hipotez cümlesi kur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Üreteç gerilimi sabitken devrenin eşdeğer direnci arttıkça ana koldan geçen elektrik akımı azalır. (Sabit gerilimde eşdeğer direnç ile ana kol akımı arasındaki ters orantıyı sınanabilir biçimde kuran hipotezler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kurduğun hipotez hem eşdeğer direnç hem de ana kol akımı için deneyle test edilebilir bir ilişki içeriyor mu?

Her devrede ampermetre seri, voltmetre ölçülen elemana paralel bağlanır; ohmmetre devre kapalıyken direnç uçlarına bağlanır.

1. Her üç devrede aynı üreteci ve aynı üç direnci (R1, R2, R3) kullanarak gerilimi kontrol değişkeni olarak sabit tut.
2. Birinci kutuya üç direncin uç uca seri, ikinciye ortak iki düğüm arasında paralel, üçüncüye R1 seri ve R2-R3 paralel olduğu devreyi çiz.
3. Ana kol akımını ölçmek için ampermetreyi ana kola seri, potansiyel farkı ölçmek için voltmetreyi uçlara paralel bağla.
4. Eşdeğer direnci doğrudan ölçmek için üreteç devrede değilken direnç grubunun uçlarına ohmmetre bağlanacağını göster.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Birleşik devrede iki direnç birbirine seri bağlanıp üçüncü direnç bu gruba paralel bağlanarak aynı ölçü aletleriyle çizilebilir. (Üreteç sabit tutulup ampermetre seri, voltmetre paralel bağlanan geçerli üçlü devre tasarımları kabul edilir.)

Kendini kontrol et: Üç çizimde de üreteç gerilimi sabit mi, ampermetre ana kolda seri ve voltmetre paralel bağlı mı?