Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 220 Cevapları

Kaçak akım vücuttan veya cihazdan geçerek can ve mal kaybına yol açabilir.

1. Sayfa başındaki giriş metninden tesisattaki fazla akım ve kaçağın yol açtığı temel tehlikeleri belirle.
2. Kaçak akımın insan vücudundan geçmesi hâlinde elektrik çarpması, yanık ve yaralanmalar oluşabileceğini yaz.
3. Tesisat ve eşyalar açısından cihazların arızalanması, kısa devre ve yangın çıkması sonuçlarını ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Canlıların elektrik akımına kapılarak yaralanması veya hayatını kaybetmesi, elektrikli ev aletlerinin bozulması ve yangın çıkması. (Hem insan sağlığına hem de cihaz ve bina güvenliğine yönelik olası sonuçları doğru açıkladığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında elektrik kaçağının hem canlılar (çarpılma, yaralanma) hem de eşyalar (arıza, yangın) üzerindeki etkileri yer alıyor mu?

Topraklama fazla yükü toprağa aktarır; sigorta ve röle devreyi keser.

1. Giriş metninde vurgulanan temel koruma yöntemi olarak topraklama sistemi ve topraklı priz kullanımını belirt.
2. Aşırı ve kaçak akımda devreyi kesen sigorta ile kaçak akım rölesi bulundurma önlemini ekle.
3. Yalıtımı sağlam kablolar kullanmak ve elektrikli aletlere ıslak elle dokunmamak gibi kullanım tedbirleriyle cevabı tamamla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bina tesisatında topraklama hattı kurmak, hasarlı priz ve kabloları yenilemek, sigorta kullanmak ve ıslak ortamda cihaz çalıştırmamak. (Kaçak akımı toprağa ileten, devreyi kesen veya teması engelleyen geçerli güvenlik önlemleri yazıldığında kabul edilir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın önlemler arasında fazla elektrik yükünü toprağa aktaran topraklı priz ve devreyi kesen sigorta bulunuyor mu?

Topraklı priz, kaçak akımı toprağa aktararak çarpılma riskini azaltır.

1. Prizlerin yapısını karşılaştırarak topraklı prizde diğer prizlerden farklı olarak ek bir topraklama hattı (kontağı) bulunduğunu belirt.
2. Bu ek hattın işlevini açıkla: cihaz gövdesindeki fazla yükü ve kaçak akımı güvenli biçimde toprağa iletir.
3. Diğer prizlerde bu hat olmadığından elektrik kaçağında çarpılma ve cihaz arızası riskinin yüksek olduğunu vurgula.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Topraklı prizler metal topraklama kontakları sayesinde kaçak akımı toprağa aktararak çarpılmayı önler; topraksız prizlerde bu koruma bulunmaz. (Topraklama kontağı veya hattı varlığını ve güvenlik işlevini doğru karşılaştırdığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında topraklı prizdeki ek topraklama hattını ve kaçak akımı toprağa iletme görevini açıkça belirttin mi?

Yıldırımın yükü binaya zarar vermeden toprakta dağıtılır.

1. Yıldırım düştüğünde çok büyük miktarda elektrik yükü ve akımının oluştuğunu dikkate al.
2. Yıldırımsavarın (paratonerin) bu büyük akıma düşük dirençli iletken bir hat sunarak yükü doğrudan toprağa indirdiğini açıkla.
3. Akım bina gövdesi ve iç tesisattan geçmediği için aşırı ısınma, yangın ve elektrik çarpmasının önlendiğini belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Paratoner, yıldırım yükünü düşük dirençli iletken kabloyla doğrudan toprağa indirir; böylece bina tesisatı aşırı ısınmaz ve canlılar akıma kapılmaz. (Düşük dirençli iletken yol ile yükün bina dışından toprağa aktarıldığını açıkladığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamanda yıldırım akımının bina içinden geçmek yerine iletken hatla doğrudan toprağa aktarıldığı vurgulanıyor mu?

Yıldırım akımı bina ve tesisat üzerinden geçerek ısınma ve çarpma etkisi oluşturur.

1. Sorunun iki bölümünü ayrı ayrı ele al: binada oluşabilecek tehlikeler ve bunların insanlara etkileri.
2. Paratoner olmadığında yıldırım akımının bina ve tesisattan geçerek yangına, yapısal hasara ve cihazların bozulmasına yol açacağını yaz.
3. İnsanlar üzerindeki etkileri olarak elektrik çarpması, yanıklar, ağır yaralanma ve ölüm riskini ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bina tesisatında aşırı akım kaynaklı patlama, yangın ve cihaz arızaları görülür; insanlarda ise kalp ritmi bozulması, yanık ve can kaybı yaşanabilir. (Hem binada oluşacak fiziksel ve elektriksel tehlikeleri hem de insan sağlığına etkilerini birlikte yazdığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabın hem binadaki hasar ve yangın tehlikesini hem de insanlardaki çarpılma, yanık veya hayati riski içeriyor mu?

İki sistem farklı tehlikelere karşı koruma sağlar; birbirinin yerini tutmaz.

1. Topraklı priz tesisatı ile paratoner sisteminin koruma görevlerini karşılaştır.
2. Topraklı prizlerin yalnızca iç tesisattaki ve elektrikli cihazlardaki kaçak akımlara karşı koruma sağladığını belirt.
3. Doğrudan binaya düşen çok yüksek akımlı yıldırıma karşı paratoner gerektiğini, bu yüzden topraklı prizin tek başına yeterli olmadığını açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sağlamaz; çünkü topraklı prizler yalnızca ev içi cihazlardaki elektrik kaçağını toprağa iletir, binaya düşen yüksek enerjili yıldırımı karşılayamaz. (Olumsuz yargıyı iki sistemin farklı tehlikelere karşı koruma sağladığı gerekçesiyle açıkladığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında 'Hayır' yargısını, topraklı priz ile paratonerin farklı tehlikelere karşı kullanıldığı gerekçesiyle destekledin mi?

Akımın büyüklüğü, süresi ve geçiş yolu zararı belirler.

1. Önceki konuda işlenen elektrik akımının insan vücudundaki üç temel tehlike başlığını hatırla.
2. Akımın sinirler, kaslar ve kalp üzerindeki doğrudan etkilerini (istemsiz kasılma, kalp ritmi bozukluğu) yaz.
3. Vücut direncinde açığa çıkan ısı nedeniyle oluşan yanıkları, düşme sonucu gelişen yaralanmaları ve ağır durumda ölüm riskini ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kas kasılmaları, sinir sistemi hasarı, kalp durması, dokularda elektrik yanıkları ve savrulma ya da düşmeye bağlı fiziksel yaralanmalar. (Akımın sinir-kas-kalp etkisi, ısınma kaynaklı yanık ve düşme/çarpma yaralanmaları başlıklarını kapsadığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında sinir-kas-kalp etkileri, ısınma kaynaklı yanıklar ve düşmeye bağlı yaralanmaların üçü de yer alıyor mu?

Akım, düşük dirençli toprak yolunu izlediğinden insan vücudundan geçmez.

1. Topraklama hattının kaçak akım ve fazla elektrik yükleri için düşük dirençli bir geçiş yolu oluşturduğunu düşün.
2. Akımın yüksek dirençli insan vücudu yerine bu hat üzerinden toprağa aktarıldığını, böylece elektrik çarpmasının önlendiğini belirt.
3. Tesisattaki fazla akımın uzaklaştırılmasıyla cihaz arızalarının ve yangın riskinin de engellendiğini ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaçak akıma düşük dirençli güvenli bir yol sunarak akımın insan vücudundan geçmesini engeller; böylece can ve mal kaybını önler. (Fazla yükün ve kaçak akımın toprağa aktarılarak can ve cihaz güvenliğinin sağlandığını açıkladığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklaman topraklamanın hem insanları çarpılmadan hem de cihazları ve binayı arıza ile yangından koruduğunu gösteriyor mu?

Metindeki bilgiye göre topraklama sistemi fazla elektrik yüklerini toprağa aktarır ve çarpılma riskini azaltır.

1. Tanımda yer alması gereken ana kavramları belirle: fazla elektrik yükü veya kaçak akım, iletken bağlantı ve toprak.
2. Sistemin amacını düşün: elektrik çarpması ve arıza riskini önleyerek güvenliği sağlamak.
3. Bu kavramları ve amacı birleştirerek kitaptaki cümleyi birebir kopyalamadan kendi ifadelerinle net bir tanım cümlesi kur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Elektrikli araçlarda ve tesisatlarda oluşabilecek kaçak akımın iletken bir hat aracılığıyla toprağa iletilerek tehlikenin önlenmesi işlemidir. (Öğrencinin kendi cümleleriyle fazla yükün veya kaçak akımın iletken yolla toprağa aktarılmasını doğru tanımlaması koşuluyla geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kurduğun tanımda 'fazla yük veya kaçak akım', 'toprağa aktarma' ve 'güvenlik' unsurları kendi cümlelerinle yer alıyor mu?