Fizik 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 221 Cevapları

Topraklama, cihazda oluşan kaçak akımın insan üzerinden değil toprak hattından geçmesini sağlar.

1. 5N₁K tablosundaki 'Ne?' satırında topraklamanın temel görevinin sorulduğunu belirle.
2. Elektrikli cihazlarda oluşabilecek kaçak akım veya fazla yük tehlikesini düşün.
3. Topraklamanın bu kaçak akımı iletken hatla güvenli biçimde toprağa aktardığını kısaca yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Cihazlarda biriken fazla elektrik yükünü toprağa ileterek güvenliği sağlamak. (Fazla yükün veya kaçak akımın toprağa güvenli aktarımını belirttiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım işlev kaçak akımın insan yerine toprağa yönlendirilmesini açıklıyor mu?

Kaçak akım insan yerine düşük dirençli toprak hattından geçer.

1. Araştırma ve tartışma aşamalarında doğruladığın topraklama ilkelerini gözden geçir.
2. Kaçak akımın insan vücudu yerine toprak hattına yönlendirilmesinin güvenlik sonucunu belirle.
3. Elektrik çarpması ve yangın riskini önlemek için topraklamanın zorunlu olduğunu belirten çıkarımını yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Topraklama sistemi, kaçak akımı ve yıldırım yükünü düşük dirençli hatla toprağa aktararak çarpılmaları ve yangınları önleyen temel güvenlik önlemidir. (Topraklamanın kaçak akımı toprağa yönlendirerek güvenli elektrik kullanımı sağladığı çıkarımını içerdiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Çıkarımım topraklama ile güvenli elektrik kullanımı arasındaki neden-sonuç bağını açıkça kuruyor mu?

Grup, araştırdığı bilgileri slayt ya da poster ile sıralı biçimde sınıfa sunar.

Cihazdaki kaçak akım toprağa güvenli biçimde aktarılır.

1. Elektrikli cihazlarda veya cisimlerde oluşabilecek kaçak akım ve fazla yük tehlikesini belirt.
2. Sistem gövdesinin toprağa gömülü iletken düzeneğe bağlanma yöntemini tanımla.
3. Bu bağlantının kaçak elektriği güvenli biçimde toprağa aktarma işlemi olduğunu açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir cisimde veya elektrikli cihazda oluşan fazla elektrik yükünün ya da kaçak akımın iletken telle güvenli biçimde toprağa aktarılmasıdır. (Fazla yükün veya kaçak akımın iletkenle toprağa bağlanıp aktarılmasını ifade ettiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımımda kaçak akım, iletken bağlantı ve toprağa aktarma kavramlarının üçü de yer alıyor mu?

Paratoner yüksek yere konur ve yıldırımın zararını önler; topraklı prizde kaçak akım toprağa gider.

1. Paratonerin yüksek yapılarda sivri uçla yıldırımı yakalayıp bakır iletkenle toprağa indirdiğini açıkla.
2. Topraklı prizin cihaz gövdesini iletken hatla topraktaki topraklama çubuğuna bağladığını belirt.
3. Her iki sistemin de tehlikeli elektrik yüklerini düşük dirençli yoldan toprağa aktardığını vurgula.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Yüksek noktalardaki sivri uçlu paratoner yıldırım enerjisini iletkenle toprağa indirir; topraklı priz ise cihazdaki kaçak akımı topraklama hattıyla toprağa iletir. (Her iki sistemin hangi tehlikeli yükü nasıl toprağa ilettiğini ayrı ayrı açıkladığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabımda hem paratonerin yıldırım yükünü hem de topraklı prizin kaçak akımı nasıl toprağa ilettiği yer alıyor mu?

Cihaza dokunan kişiden çok daha az akım geçer; can ve mal güvenliği sağlanır.

1. Topraksız arızalı bir cihaza dokunulduğunda kaçak akımın insan vücudundan geçeceğini düşün.
2. Topraklama hattının direncinin insan vücudunun direncine göre çok küçük olduğunu hatırla.
3. Kaçak akımın düşük dirençli toprak hattından akmasıyla çarpılma riskinin önlendiğini açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Cihazda elektrik kaçağı oluştuğunda akım insan vücudu yerine çok düşük dirençli toprak hattından toprağa akar ve çarpılmaları önler. (Düşük dirençli toprak hattı sayesinde çarpılma veya yangın tehlikesinin önlendiğini açıkladığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamamda toprak hattının düşük direnci sayesinde akımın canlı üzerinden geçmediğini belirttim mi?

Topraklama iletken bir tel ile toprağa gömülü topraklama çubuğuna bağlanarak kullanılır.

1. Elektrik kaçağı, statik elektrik veya yıldırım riski bulunan günlük yaşam alanlarını belirle.
2. Ev tesisatındaki topraklı prizleri ve yüksek binalardaki paratoner sistemlerini örnek olarak seç.
3. Yakıt tankerleri, LPG istasyonları ve ameliyathaneler gibi statik elektriğin tehlikeli olduğu yerleri ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Binalardaki topraklı prizlerde iletken telle, yüksek yapılarda paratonerle ve yakıt tankerlerinde yere değen zincirle kullanılır. (Topraklamanın kullanıldığı gerçek alanları ve toprağa iletim biçimini doğru örneklediği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Hem bina içi tesisattan hem de yıldırım veya statik elektrikten korunma alanlarından örnek verdim mi?

Kaçak akım veya fazla yük oluştuğunda topraklama devreye girerek akımı toprağa iletir.

1. Normal çalışan sağlam yalıtımlı bir cihazın gövdesinde kaçak akım bulunmadığını hatırla.
2. Cihazda elektrik kaçağı oluştuğu veya binaya yıldırım düştüğü tehlikeli anları düşün.
3. Topraklamanın bu olağan dışı yük ve kaçak durumlarında devreye girip koruma sağladığını yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Elektrikli aletlerde kaçak akım oluştuğunda, yıldırım düştüğünde veya cisimlerde fazla statik yük biriktiğinde işe yarar. (İstenmeyen elektrik yükü veya kaçak akım oluşan durumları doğru belirttiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabım normal çalışma anını değil, kaçak akım ve yıldırım gibi tehlike anlarını belirtiyor mu?

Kaçak akım düşük dirençli toprak hattından geçer; canlının çarpılma riski azalır.

1. Kaçak akımın insan vücudundan veya bina tesisatından geçmesinin doğuracağı tehlikeleri belirle.
2. Elektrik çarpması, yangın çıkması ve cihazların arızalanması risklerini göz önüne al.
3. Topraklamanın bu tehlikeleri engelleyerek can ve mal güvenliği sağladığını ifade et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaçak akımı düşük dirençli yoldan toprağa ileterek can ve mal güvenliğini koruduğu için önemlidir. (Elektrik çarpmasını ve yangın ya da cihaz hasarını önleme işlevini belirttiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabımda hem insan sağlığını hem de yangın ve hasara karşı mal güvenliğini vurguladım mı?

Topraklı prizlerde bu hat priz üzerinden topraklama çubuğuna ulaşır.

1. Kaçak akımın oluşabileceği cihazın metal gövdesini veya priz toprak hattını başlangıç noktası al.
2. Toprağın içine gömülen iletken topraklama çubuğu veya levhasının görevini düşün.
3. Gövde ile topraklama çubuğunun düşük dirençli iletken telle birbirine bağlandığını açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Elektrik tesisatı veya cihaz gövdesi, düşük dirençli bakır iletken kabloyla toprağa çakılı iletken çubuğa bağlanır. (Cihaz veya tesisat ile toprak arasındaki iletken bağlantıyı doğru açıkladığı sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamamda cihaz gövdesi, iletken bağlantı teli ve toprağa gömülü çubuk unsurları yer alıyor mu?

Topraklama tesisatı güvenlik gerektirdiği için yetkili kişilerce yapılmalıdır.

1. Elektrik tesisatı kurulumunun can güvenliği açısından yüksek risk taşıdığını dikkate al.
2. Standartlara uygun topraklama ölçümü ve bağlantısı için teknik uzmanlık gerektiğini düşün.
3. Bu işlemin yetkili elektrik teknisyenleri ve elektrik mühendisleri tarafından yapıldığını yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Alanında eğitim almış yetkili elektrikçiler, elektrik teknikerleri ve elektrik mühendisleri tarafından yapılır. (İşlemin yetkili ve uzman teknik kişilerce yapılması gerektiğini belirttiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Belirttiğim kişiler elektrik tesisatı kurma ve denetleme yetkisine sahip uzmanlar mı?

Ohm Yasası'na göre direnç küçüldükçe akım artar; kaçak akım düşük dirençli toprak hattını seçer, insan bedeni güvende kalır.

1. Önceki konulardan Ohm Yasası'nı (I=V/R) ve akımın paralel kollarda dağılımını hatırla.
2. İnsan vücudunun direnci ile topraklama hattının çok küçük direncini karşılaştır.
3. Elektrik akımının direnci en düşük yol olan toprak hattını tercih ederek canlıyı koruduğunu değerlendir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ohm Yasası'na göre paralel kollardan direnci çok küçük olan toprak hattından yüksek akım geçer, insan vücudundan neredeyse hiç akım geçmez. (Elektrik akımı, direnç ve Ohm Yasası kavramlarını topraklama hattıyla doğru ilişkilendirdiği sürece geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Değerlendirmemde direnç büyüklüğü ile akımın seçtiği yol arasındaki ters ilişkiyi kurdum mu?

Bilginin doğruluğu birden fazla güvenilir kaynakta aynı çıkmasıyla ve öğretmen rehberliğiyle sınanır.