Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 240 Cevapları

Su saati ve kum saati eşit hızda akışı, yanan mum ya da buhur ise düzenli yanmayı zaman ölçüsü olarak kullanır.

1. Metnin ilk paragrafında zaman ölçümünün düzenli tekrarlanan döngülere ve değişimlere dayandığını incele.
2. Tarihte Ay ve Güneş döngüsü dışında düzenli gerçekleşen gökyüzü, mevsim veya akış ve yanma olaylarını düşün.
3. Yıldızların konumu, suyun düzenli damlaması, kumun akışı veya mumun eşit hızda yanması gibi örnekleri yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Mevsimsel doğa döngüleri, nehirlerin belirli dönemlerde taşması ve göçmen kuşların göç zamanları. (Düzenli tekrar eden doğal döngüleri zaman ölçümüyle ilişkilendiren örnekler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın olaylar Ay ve Güneş döngüsü dışında kalıyor ve zamanı karşılaştırmaya yarayacak düzenli bir değişim içeriyor mu?

Hareketin tekrar süresi sabit olduğundan sayılabilir bir ölçü birimi oluşur; sarkaçlı ve zemberekli saatler bu ilkeyle çalışır.

1. Metnin ikinci paragrafında daha hassas zaman ölçümleri için periyodik hareketlerin kullanıldığını oku.
2. Periyodik hareketin temel özelliğinin her tekrarı eşit ve sabit sürede tamamlaması olduğunu belirle.
3. Bu sabit tekrar süresinin sayılabilir, eşit zaman aralıkları oluşturarak hassas saatlerin çalışmasına temel sağladığını açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Güneş ve Ay döngülerinden çok daha küçük zaman dilimlerini standart ve hassas biçimde ölçmeyi mümkün kılar. (Periyodik hareketin standart birim oluşturma ve ölçüm hassasiyetini artırma işlevini belirten cevaplar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında hareketin sabit sürede tekrarlanmasının eşit ve güvenilir zaman aralıkları oluşturduğunu vurguladın mı?

Sarkaç her salınımı sabit sürede yapar, yay ise enerjiyle düzenli hareket eder. İkisinde de saat bu tekrar sayısına göre ilerler.

1. Üçüncü paragrafta sarkaçlı saatte sarkacın sabit süreli salınımını, zemberekli saatte yayın döngüsel hareketini incele.
2. Metindeki 'Her iki mekanizmada da temel unsur, düzenli şekilde tekrar eden hareketlerdir' bilgisini belirle.
3. Her iki saatin de eşit zaman aralıklarıyla tekrarlanan periyodik mekanik harekete dayanarak zamanı ölçtüğünü ifade et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İkisi de mekanik yapıya sahiptir ve depolanan enerjiyi düzenli döngüsel harekete çevirerek dişli çarkları ilerletir. (İki saatin ortak mekanik ve döngüsel enerji aktarım ilkesini doğru belirten cevaplar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın benzerlik hem sarkaçlı saatin salınımı hem de zemberekli saatin yay mekanizması için ortak bir çalışma ilkesi mi?

Sarkaçlı ve zemberekli saatler mekanik parçalara dayanır. Dijital saatler kristal titreşimi, atom saatleri atom geçişleri kullanır; daha doğru ölçerler.

1. Sarkaçlı ve zemberekli saatlerin sarkaç, yay ve dişli gibi mekanik parçalara dayandığını hatırla.
2. Dijital, dokunmatik ve atom saatlerinin elektronik devreler, kristal titreşimleri veya atomik geçişlerle çalıştığını düşün.
3. İki grubu çalışma mekanizması (mekanik-elektronik/atomik), ölçüm hassasiyeti ve dış etkilere duyarlılık açısından karşılaştır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sarkaçlı ve zemberekli saatler sürtünme ve yer çekiminden etkilenip hata yapabilirken atom ve dijital saatler çok daha küçük hata payıyla çalışır. (Hassasiyet, enerji kaynağı veya çevresel etkilere dayanıklılık farklarını bilimsel olarak doğru açıklayan cevaplar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabında hem mekanik-elektronik yapı farkına hem de modern saatlerin daha yüksek ölçüm hassasiyetine değindin mi?

Galileo sarkacın salınım süresinin değişmediğini nabzıyla doğrulamıştır. Sabit süre eşit zaman aralığı verir; bu da periyodu zaman ölçümünde kullanışlı yapar.

1. 4.1. Etkinlik'teki metinde Galileo'nun nabzını sayarak sarkacın her ileri geri salınımını aynı sürede tamamladığını doğruladığını oku.
2. Salınım süresinin (periyodun) değişmemesinin her tam salınımı sabit bir zaman birimi hâline getirdiğini çıkar.
3. Bu sabit periyot özelliği sayesinde salınım sayısı sayılarak geçen zamanın güvenilir biçimde ölçülebildiğini yorumla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Değişmeyen periyot her salınımda eşit süre geçmesini sağladığı için mekanik saatlerde güvenilir bir zaman birimi olarak kullanılır. (Metne dayanarak periyodun sabitliği ile eşit zaman aralığı ölçümü arasındaki bağı kuran yorumlar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yorumunda Galileo'nun keşfettiği 'salınım süresinin sabit kalması' gözlemini zaman ölçümüyle açıkça ilişkilendirdin mi?