Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 247
Fizik 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 247 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4.4-aAyşe'nin süratinin yüksek olmasının ilişkili olduğu fizik kavramı
Çözüm Yolu
Ayşe'nin ipi kısa olduğundan periyodu daha küçüktür; aynı sürede daha çok salınım yapar, yani frekansı büyüktür ve daha hızlı hareket ettiği izlenimi doğar.
- Salıncak bir basit sarkaç modeli oluşturur ve Ayşe kısa ipli salıncakta sallanmaktadır.
- Basit sarkaçta ip uzunluğu kısa olduğunda bir tam salınım süresi olan periyot küçük olur.
- Periyodun küçük olması birim zamandaki salınım sayısının, yani frekansın büyük olmasını ve salınım süratinin yüksek algılanmasını sağlar.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Periyot (kısa ipli salıncağın periyodunun küçük olması) (İp kısaldığında salınımın daha kısa sürede tamamlandığı açıklandığında geçerlidir.) · Frekans (birim zamandaki salınım sayısının büyük olması) (Kısa ipli salıncağın aynı sürede daha fazla salınım yaptığı belirtildiğinde geçerlidir.)
- Ayşe'nin hızlı sallanmasını kütlesinin 25 kg olmasına bağlamak — basit sarkaçta kütle salınım periyodunu etkilemez.
- Kısa ipin periyodu büyüttüğünü düşünmek — ip kısaldıkça periyot küçülür, frekans büyür.
Kendini kontrol et: Salıncak ipi kısaldığında bir tam gidip gelme süresi (periyot) azalıp frekans artıyor mu?
4.4-bÇocukların yer değiştirmesi sonrası periyotların ilk duruma göre değişimi
Çözüm Yolu
Basit sarkaçta periyot kütleye bağlı olmayıp ip uzunluğuna bağlıdır; ip uzunluğu arttıkça periyot artar. Yer değiştirdiklerinde Ahmet kısa ipli salıncağa geçtiği için periyodu azalır, Ayşe uzun ipli salıncağa geçtiği için periyodu artar.
- Salıncağın periyodu basit sarkaç modeline göre çocuğun kütlesine bağlı değildir; yalnızca ip uzunluğuna ve yer çekimi ivmesine bağlıdır.
- İp uzunluğu arttıkça periyot artar, ip uzunluğu azaldıkça periyot azalır; dolayısıyla uzun ipli salıncağın periyodu daha büyüktür.
- Yer değiştirdiklerinde kısa ipli salıncağa geçen Ahmet'in periyodu azalır, uzun ipli salıncağa geçen Ayşe'nin periyodu artar.
- Kütlesi büyük olan Ahmet'in geçtiği salıncağın periyodunu artıracağını sanmak — basit sarkaçta kütle değişimi periyodu etkilemez.
- Sürati büyük olan salıncağın periyodunu da büyük sanmak — kısa ipli salıncak bir tam salınımı daha kısa sürede tamamlar.
Kendini kontrol et: Ahmet ve Ayşe'nin ilk ve son durumdaki salıncak ip uzunluklarını karşılaştırıp ipi uzayan çocuğun periyodunun arttığını kontrol et.
4.5-1Basit sarkacın periyodu ... ve yer çekimine bağlıdır
Çözüm Yolu
Basit sarkacın periyodu ip uzunluğu ve yer çekimi ivmesine bağlıdır.
- Cümlede basit sarkacın periyodunu etkileyen iki değişkenden birinin yer çekimi olduğu verilmiştir.
- Basit sarkacın periyodu yalnızca yer çekimi ivmesine ve sarkacın ip uzunluğuna bağlıdır.
- Verilen kutucuklardaki sözcükler arasından boşluğa 'ip uzunluğu' ifadesi yazılır.
- Boşluğa 'kütle' yazmak — kütle yay sarkacının periyodunu etkiler ancak basit sarkacın periyodunu etkilemez.
- Boşluğa 'yay sabiti' yazmak — basit sarkaçta yay bulunmaz, ip ve kütle bulunur.
Kendini kontrol et: Yazdığın kavram kutucuklarda yer alıyor ve yalnızca basit sarkacın fiziksel yapısına mı ait?
4.5-2Yay sarkacının periyodu, kütle ve ... değerlerine bağlıdır
Çözüm Yolu
Yay sarkacında periyot kütle ve yay sabitine bağlıdır.
- Cümlede yay sarkacının periyodunu belirleyen iki nicelikten birinin kütle olduğu belirtilmiştir.
- Yay sarkacının periyodu, yaya bağlı kütleye ve yayın sertliğini gösteren yay sabitine bağlıdır.
- Kutucuklardaki kavramlar arasından boşluğa 'yay sabiti' ifadesi seçilir.
- Yer çekimini veya ip uzunluğunu düşünmek — yay sarkacının periyodu yer çekimi ivmesine bağlı değildir ve sistemde ip yoktur.
Kendini kontrol et: Yay sertleştiğinde yay sarkacının periyodu değiştiğine göre boşluğa 'yay sabiti' uyuyor mu?
4.5-3Basit sarkaçta ip uzunluğu arttıkça ... artar
Çözüm Yolu
İp uzunluğu arttıkça periyot artar.
- Basit sarkaçta ipin uzunluğu arttığında kütle bir uçtan diğer uca daha uzun sürede gidip gelir.
- Bir tam salınım için geçen süre uzadığından artan nicelik periyottur; kutucuklardan 'periyot' seçilir.
- Boşluğa 'frekans' yazmak — ip uzadıkça salınım yavaşlar; periyot artarken frekans azalır.
Kendini kontrol et: Daha uzun ipli bir salıncağın bir tam gidip gelme süresi (periyodu) daha uzun sürer mi?
4.5-4Basit sarkaçta ... değişimi periyodu etkilemez
Çözüm Yolu
Basit sarkaçta kütle periyodu etkilemez.
- Basit sarkaçta periyot yalnızca ip uzunluğuna ve ortamın yer çekimi ivmesine bağlıdır.
- Sarkacın ucuna asılan cismin kütlesi değiştirildiğinde bir tam salınım süresi sabit kalır.
- Verilen kutucuklar arasından periyodu etkilemeyen nicelik olarak 'kütle' seçilir.
- Boşluğa 'ip uzunluğu' yazmak — ip uzunluğu basit sarkaç periyodunu doğrudan değiştiren temel değişkendir.
Kendini kontrol et: İp uzunluğu sabit tutulup uçtaki kütle artırıldığında basit sarkacın periyodu sabit kalır mı?
4.5-5Periyot artarsa ... azalır
Çözüm Yolu
Frekans periyodun tersidir; periyot artarsa frekans azalır.
- Periyot bir tam salınım için geçen süre, frekans ise birim zamandaki salınım sayısıdır.
- Periyot ile frekans birbiriyle ters orantılıdır (T·f = 1); bir salınım uzadıkça saniyedeki salınım sayısı düşer.
- Periyot arttığında azalan kavram kutucuklardaki 'frekans' sözcüğüdür.
- Periyot ile frekansın doğru orantılı olduğunu sanmak — salınım süresi uzadığında birim zamanda yapılan salınım sayısı azalır.
Kendini kontrol et: Periyot iki katına çıktığında birim zamandaki salınım sayısı (frekans) yarıya düşer mi?