Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 258
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 258 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Konuya Başlarken-1Günlük hayattaki tüm dalgalar aynı özelliklere sahip mi
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Örneğin su ve ses dalgaları ortam ister, ışık boşlukta da yayılır.
- Metindeki yağmur damlasının oluşturduğu su dalgası, ses dalgası ve ışık örnekleri karşılaştırılır.
- Su ve ses dalgalarının maddesel ortama ihtiyaç duyduğu, ışığın ise boşlukta da yayılabildiği ve süratlerinin farklı olduğu belirlenir.
- Dalgaların yayılma ortamı, sürati, titreşim doğrultusu ve taşıdığı enerji bakımından farklı özelliklere sahip olduğu açıklanır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hayır; örneğin ışık boşlukta çok hızlı yayılırken ses ve su dalgaları maddesel ortama ihtiyaç duyar ve süratleri farklıdır. (Dalgalar arasındaki ortam, sürat veya titreşim doğrultusu farklarını bilimsel olarak doğru açıklaması koşuluyla geçerlidir.)
- Enerji taşımaları ortak olduğu için tüm dalgaları aynı özellikte sanmak — dalgaların ortam gereksinimi, sürati ve titreşim yönü farklıdır.
Kendini kontrol et: Yanıtında dalgaların birbirinden ayrıldığı en az iki özelliği (ortam, sürat, titreşim doğrultusu) belirttin mi?
2-gSuya düşen damla halkaları görseli
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
2-hMikrodalga fırın görseli
Çözüm Yolu
Fırın yiyecekleri mikrodalga ile ısıtır; mikrodalga elektromanyetik spektrumdadır.
- Görsel h'de besinleri ısıtmak için kullanılan mikrodalga fırın yer almaktadır.
- Fırının ürettiği mikrodalgalar, su moleküllerini titreştirerek enerji aktaran elektromanyetik spektrum bileşenidir.
- Yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duymadığından elektromanyetik dalga (mikrodalga) sınıfında yer alır.
- Fırının içindeki havadan dolayı mikrodalgayı ses gibi mekanik dalga sanmak — mikrodalga boşlukta da yayılabilen elektromanyetik dalgadır.
Kendini kontrol et: Mikrodalga, radyo dalgaları ve ışık gibi elektromanyetik spektrumda yer alan bir dalga türü müdür?
Konuya Başlarken-2Su yüzeyindeki dalga ile ses dalgası arasındaki benzerlik ve farklar
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?
2-aDeniz dalgası görselinin ilişkili olduğu dalga türü
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
2-bHoparlör ve kulak görseli, titreşim yönüne paralel yayılım
Çözüm Yolu
Hava parçacıkları dalganın yayılma yönünde titreşir; ses boyuna mekanik dalgadır.
- Görsel b'de hoparlörden kulağa ilerleyen dalgada hava taneciklerinin sıkışıp seyrelerek sesi ilettiği görülür.
- Yayılmak için hava gibi maddesel ortama ihtiyaç duyduğundan bu dalga mekanik dalgadır.
- Titreşim yönü oku yayılma doğrultusuna paralel olduğundan ses dalgası boyuna dalga sınıfındadır.
- Ses dalgasını enine veya elektromanyetik dalga sanmak — ses boşlukta yayılamaz ve tanecikler yayılma doğrultusuna paralel (boyuna) titreşir.
Kendini kontrol et: Görseldeki titreşim yönü oku, hoparlörden kulağa gidiş doğrultusuna paralel mi?
2-cGerilmiş yayda ilerleme yönüne paralel titreşim görseli
Çözüm Yolu
Sıkışma ve genişlemeler yayın boyunca ilerler; titreşim yönü yayılma yönüyle aynıdır.
- Görsel c'de gerilmiş yayın uçtan ileri-geri itilip çekilmesiyle halkalarda sıkışma ve gevşeme bölgeleri oluştuğu görülür.
- Esnek yay ortamında yayıldığı için bu dalga mekanik bir yay dalgasıdır.
- Halkaların titreşim doğrultusu dalganın ilerleme yönüne paralel olduğundan boyuna dalgadır.
- Yay dalgalarını her zaman enine sanmak — yay ileri-geri sıkıştırıldığında titreşim yayılma yönüne paralel olur ve boyuna dalga oluşur.
Kendini kontrol et: Görsel c'deki oklar yayın uzanım doğrultusuna paralel mi yoksa dik mi gösterilmiş?
2-çMerkez üssü ve odak noktası gösteren deprem görseli
Çözüm Yolu
Deprem dalgaları yer kabuğunda yayılan mekanik dalgalardır.
- Görsel ç'de yer kabuğundaki odak noktasından merkez üssüne ve çevreye yayılan sismik sarsıntı gösterilmektedir.
- Yer kabuğu gibi maddesel bir ortamda yayıldığı için deprem dalgası mekanik dalgadır.
- Deprem dalgalarının bir kısmı enine, bir kısmı boyuna (veya her ikisi birlikte) titreşim özelliği gösterir.
- Deprem dalgalarını tek bir titreşim yönüyle sınırlamak — deprem dalgaları türüne göre hem enine hem boyuna özellik gösterebilir.
Kendini kontrol et: Deprem dalgalarının yayılması için kayaç ve toprak gibi maddesel bir ortam gerekiyor mu?
2-dTermal kamera görseli
Çözüm Yolu
Termal kamera cisimlerin yaydığı kızılötesi ışımayı algılar; bu bir elektromanyetik dalgadır.
- Görsel d'de cisimlerin sıcaklıklarına bağlı olarak yaydığı ışımayı algılayan bir termal kamera yer almaktadır.
- Termal kameralar görünür ışık dışındaki kızılötesi ışınımları algılayarak görüntü oluşturur.
- Kızılötesi ışınım, yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duymayan bir elektromanyetik dalgadır.
- Termal kameranın ses veya mekanik ısı dalgası algıladığını sanmak — algılanan kızılötesi ışıma elektromanyetik spektrumdadır.
Kendini kontrol et: Kızılötesi ışınlar boşlukta da yayılabildiğine göre mekanik mi yoksa elektromanyetik dalga mıdır?
2-eGerilmiş yayda yukarı aşağı titreşim görseli
Çözüm Yolu
Titreşim yönü yayılma yönüne diktir; bu yüzden enine mekanik dalgadır.
- Görsel e'de gerilmiş yayın ucu düşey doğrultuda yukarı-aşağı sallanarak dalga tepeleri ve çukurları oluşturulmuştur.
- Dalga esnek yay ortamında ilerlediği için mekanik bir yay dalgasıdır.
- Düşey titreşim yönü (↕) yatay ilerleme doğrultusuna dik olduğundan bu dalga enine dalgadır.
- Görsel c ile e'yi karıştırmak — e'de el yukarı-aşağı (yayılma yönüne dik) hareket ettiğinden dalga boyuna değil eninedir.
Kendini kontrol et: Görsel e'deki çift yönlü titreşim oku, dalganın yatay ilerleme yönüne dik mi?
2-fKırmızı lazer ışınları görseli
Çözüm Yolu
Lazer ışığı görünür bölgedeki bir elektromanyetik dalgadır ve boşlukta yayılır.
- Görsel f'de doğrusal demetler hâlinde yayılan kırmızı lazer ışığı gösterilmektedir.
- Görünür ışık bölgesindeki lazer ışını, maddesel ortama gerek duymadan boşlukta da yayılabilen bir elektromanyetik dalgadır.
- Tüm elektromanyetik dalgalarda olduğu gibi ışıkta da titreşim doğrultusu yayılma yönüne diktir, yani enine dalgadır.
- Işığın yalnızca havada yayıldığını düşünüp mekanik dalga saymak — ışık boşlukta da yayılan enine bir elektromanyetik dalgadır.
Kendini kontrol et: Güneş ve lazer ışığı uzay boşluğunda yayılabildiğine göre elektromanyetik dalga sınıfında mıdır?