Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 268
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 268 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
4-Değişkenlerle ilgili hipotezSu ve ses dalgaları için değişkenlerle ilgili hipotez satırı
Çözüm Yolu
Her dalga için bağımsız değişken (derinlik, ortam/sıcaklık) ve bağımlı değişken (sürat) belirtilir.
- Tablodaki Su Dalgaları ve Ses Dalgaları sütunları için bağımsız ve bağımlı değişkenleri belirle.
- Su dalgalarında bağımsız değişken olarak su derinliğini, bağımlı değişken olarak yayılma süratini seçip hipotez kur.
- Ses dalgalarında ortamın cinsini veya sıcaklığını bağımsız değişken seçerek yayılma süratiyle ilişkilendiren hipotez yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Su: su sığlaştıkça yayılma sürati azalır. Ses: katı ortamda yayılma sürati gaz ortamdan büyüktür. (Su için derinliği, ses için ortam cinsini veya sıcaklığını yayılma süratiyle ilişkilendiren test edilebilir hipotezler geçerlidir.)
- Frekans veya genlik değişince süratin değişeceğini yazmak — aynı ortamda dalga sürati kaynağa değil yalnız ortam özelliklerine bağlıdır.
Kendini kontrol et: Kurduğun hipotezler hem su hem ses dalgası için ortam özelliği ile sürat arasındaki ilişkiyi sınanabilir biçimde ifade ediyor mu?
4-Test edilecek ortamlarla ilgili hipotezYayılma süratinin test edileceği ortamlar hipotezi satırı
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
4-Yapılan gözlemlerDeneyde yapılan gözlemler satırı
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
4-TasarımSu ve ses dalgaları için deney tasarımı satırı
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
4-Sürat karşılaştırmasıDalgaların süratlerinin farklı ortamlarda karşılaştırılması satırı
Çözüm Yolu
Genel olarak ses yoğun ve esnek ortamda hızlanır; su dalgası derinlikle hızlanır.
- Su dalgalarının derin ve sığ bölgelerdeki ilerleyişini karşılaştırarak derin ortamda süratin daha büyük olduğunu belirt.
- Ses dalgalarında tanecik sıklığını dikkate alarak katı, sıvı ve gaz ortamlardaki süratleri büyükten küçüğe sırala.
- Tablonun iki sütununa sırasıyla derin > sığ ve katı > sıvı > gaz karşılaştırmalarını yaz.
- Ses süratini gaz > sıvı > katı şeklinde ters sıralamak — ışık süratiyle karıştırılmamalı, ses katıda en hızlı yayılır.
- Sığ suda dalgaların hızlandığını sanmak — kıyıya yaklaşan su dalgaları sığlaştığı için yavaşlar.
Kendini kontrol et: Su dalgası için derin ortamı, ses dalgası için katı ortamı en süratli ortam olarak yazdın mı?
4-Etkiyen etmenlerYayılma süratine etki eden etmenler satırı
Çözüm Yolu
Mekanik dalgaların sürati ortamın özelliklerine bağlıdır; dalga kaynağına değil.
- Mekanik dalgaların yayılma süratinin kaynağın frekansına değil, yayıldığı ortamın özelliklerine bağlı olduğunu hatırla.
- Su dalgaları sütununa deneyde sürati değiştiren temel etmen olan su derinliğini yaz.
- Ses dalgaları sütununa sürati belirleyen ortamın cinsi (katı, sıvı, gaz) ve sıcaklığı etmenlerini ekle.
- Kaynağın frekansını veya genliğini sürati etkileyen etmen olarak yazmak — frekans ve genlik aynı ortamda yayılma süratini değiştirmez.
Kendini kontrol et: Yazdığın etmenlerin tümü dalga kaynağına değil ortamın fiziksel özelliklerine mi ait, kontrol ettin mi?
5-1 BoşlukElektromanyetik dalgaların boşluktaki sürati tahmini
Çözüm Yolu
Boşlukta ortam etkisi yoktur; sürat dalga türüne bağlı değildir. Geçerlilik sütunu öğrencinin değerlendirmesidir.
- Elektromanyetik dalgaların yayılmak için maddesel ortama ihtiyaç duymadığını hatırla.
- Boşlukta tüm elektromanyetik dalga türlerinin frekansından bağımsız olarak ışık süratiyle (yaklaşık 3x10⁸ m/s) yayıldığını belirt.
- Sınıf tartışması sonunda tahminini bu bilimsel bilgiyle karşılaştırarak geçerlilik sütununu değerlendir.
- Gama ışınlarının boşlukta radyo dalgalarından daha hızlı yayıldığını sanmak — boşlukta tüm elektromanyetik dalgaların sürati eşittir.
- Elektromanyetik dalgaların boşlukta yayılamayacağını düşünmek — boşlukta yayılamayanlar yalnızca mekanik dalgalardır.
Kendini kontrol et: Boşlukta tüm elektromanyetik dalgaların eşit ve en büyük süratle (3x10⁸ m/s) yayıldığını belirttin mi?
5-2 Maddesel ortamElektromanyetik dalgaların maddesel ortamdaki sürati tahmini
Çözüm Yolu
Işık havadan sudan, sudan camdan daha hızlı geçer; ortam sürati azaltır. Geçerlilik sütunu öğrencinin değerlendirmesidir.
- Elektromanyetik dalgaların hava, su ve cam gibi saydam maddesel ortamlarda da ilerleyebildiğini dikkate al.
- Maddesel ortamda taneciklerle etkileşim nedeniyle süratin boşluktaki ışık süratinden daha küçük olduğunu belirt.
- Ortam yoğunlaştıkça (örneğin havadan suya, sudan cama geçtikçe) elektromanyetik dalga süratinin azaldığını yaz.
- Ses dalgaları gibi elektromanyetik dalgaların da yoğun ortamda hızlanacağını sanmak — elektromanyetik dalgalar yoğun saydam ortamda yavaşlar.
Kendini kontrol et: Maddesel ortamdaki süratin boşluktakinden küçük olduğunu ve ortam yoğunlaştıkça süratin azaldığını yazdın mı?