Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 269
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 269 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Sürat ile dalgaların yayılma sürati arasındaki ilişki nasıl yazılır
Çözüm Yolu
Dalga ilerlerken birim sürede kat ettiği yol, sürat kavramıyla aynı mantıktadır; dalganın yayılma sürati ise tepe veya çukurun ortamda ilerleme hızıdır.
- Hareket konusundaki sürat tanımını hatırla: birim zamanda alınan yol (v = yol/zaman).
- Dalgada ilerleyenin ortam tanecikleri değil, sarsıntı ve enerji (dalga tepesi veya çukuru) olduğunu düşün.
- Yayılma süratini, dalga sarsıntısının birim zamanda ortamda aldığı yol olarak sürat kavramıyla ilişkilendir.
- Ortam taneciklerinin dalgayla birlikte sürüklenip yol aldığını yazmak — ilerleyen madde değil, titreşim ve enerjidir.
Kendini kontrol et: Her iki kavramın da birim zamanda alınan yolu (v = yol/zaman) ifade ettiğini açıkladın mı?
2Etkinlik sonucunda günlük hayatta dalga sürati ile ilgili fark ettiklerini yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
3Morötesi, gama ve x ışını teleskopları neden uzaya kurulur
Çözüm Yolu
Atmosfer ve ozon tabakası bu yüksek enerjili ışınları tutar; teleskopların ışınları algılayabilmesi için atmosfer dışına çıkarılması gerekir.
- Morötesi, X ve gama ışınlarının elektromanyetik spektrumdaki yüksek enerjili dalgalar olduğunu hatırla.
- Dünya atmosferinin ve ozon tabakasının bu ışınları büyük ölçüde soğurarak yeryüzüne geçişini engellediğini düşün.
- Yeryüzüne ulaşamayan bu ışınları doğrudan algılayabilmek için teleskopların atmosfer dışına (uzaya) kurulduğunu açıkla.
- Yalnızca gök cisimlerine daha yakın olmak için uzaya kurulduğunu sanmak — asıl neden atmosferin bu ışınları soğurmasıdır.
Kendini kontrol et: Cevabında Dünya atmosferinin bu ışınları soğurduğunu (tuttuğunu) ve yüzeye ulaşamadıklarını belirttin mi?
4Ses dalgalarının katılarda daha kısa sürede yayılmasının sebebi
Çözüm Yolu
Katı ortamda tanecikler sık ve sıkı bağlı olduğundan titreşim komşu taneciklere çabuk aktarılır; bu yüzden ses katıda sıvı ve gazdan daha süratli yayılır.
- Katı, sıvı ve gaz hâllerindeki tanecikler arası boşluğu ve bağ kuvvetini karşılaştır.
- Katılarda taneciklerin birbirine çok yakın olması nedeniyle titreşimin komşu taneciklere çok çabuk aktarıldığını belirt.
- Yayılma sürati büyüdüğü için sesin katı ortamda aynı mesafeyi daha kısa sürede aldığını açıkla.
- Katıların tanecikleri arası boşluk az olduğu için sesin zor geçip yavaşlayacağını sanmak — ses boşluktan değil tanecik titreşimiyle iletilir.
Kendini kontrol et: Katılarda taneciklerin birbirine yakınlığını ve titreşimin hızlı aktarıldığını cevabında vurguladın mı?
5Dalga süratinin ortama bağlı olduğunu yansıtan slogan oluşturma
Çözüm Yolu
Dalganın yayılma sürati ortamın özelliklerine bağlıdır; slogan bu fikri kısa ve akılda kalıcı biçimde vurgular. Öğrenci kendi sloganını yazabilir.
- Etkinlik boyunca ulaştığın temel ilkeyi özetle: dalganın yayılma süratini belirleyen şey yayıldığı ortamdır.
- Bu bilimsel ilkeyi kısa, ritimli ve akılda kalıcı anahtar sözcüklerle bir cümleye dönüştür.
- Sloganın bilimsel olarak doğru olduğundan (sürati kaynağa değil ortama bağladığından) emin ol.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaynağa değil ortama bak, dalganın süratini ortamdan yakala! (Dalga süratinin ortam özelliklerine bağlı olduğunu doğru ve akılda kalıcı biçimde vurgulayan özgün sloganlar geçerlidir.) · Derin suda hızlanır su dalgası, ortam belirler her dalganın hızını! (Ortam değişimi ile dalga sürati arasındaki bilimsel ilişkiyi doğru yansıtan kısa sloganlar geçerlidir.)
- Sloganda 'frekans artarsa dalga hızlanır' gibi bilimsel olarak yanlış bir ifade kullanmak — sürati kaynak değil ortam belirler.
Kendini kontrol et: Yazdığın slogan kısa, akılda kalıcı mı ve dalga süratinin ortama bağlı olduğunu doğru yansıtıyor mu?