Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 310
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 310 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
5çDoğrusal su dalgasının kırılması ve yansımasıyla ilgili yanlış genelleme
Çözüm Yolu
Sığdan derine geçen dalga hızlanır ve normalden uzaklaşarak kırılır. D şıkkındaki 'yaklaşarak' ifadesi yanlıştır.
- Su dalgalarının yayılma sürati derin ortamda büyük, sığ ortamda küçüktür; frekans sabit olduğundan derinlik azaldıkça dalga boyu azalır (A ve B doğrudur).
- Düz engele gelen doğrusal su dalgalarında gelme açısı yansıma açısına eşittir; paralel gelen dalgalar yine paralel yansır (C ve E doğrudur).
- Sığ ortamdan derin ortama geçen su dalgaları hızlandığı için yüzey normalinden uzaklaşarak kırılır; 'yaklaşarak kırılır' diyen D seçeneği yanlıştır.
- Su dalgasının kırılmasını ışığın kırılmasıyla karıştırıp derini çok yoğun ortam sanmak — su dalgaları derinde hızlanır ve normalden uzaklaşır.
Kendini kontrol et: Sığ P bölgesinden derin R bölgesine geçişte görseldeki dalga ilerleme doğrultusunun normalden uzaklaştığını şekil üzerinden kontrol et.
6a-1Görseldeki 1 numaralı alanın kavramı ve tanımı
Çözüm Yolu
Yüzeyde, odağın tam üstünde kalan nokta merkez üssüdür; hasar en çok orada görülür.
- Görseldeki 1 numaralı noktanın yer kabuğunun yüzeyinde ve yer altındaki deprem kaynağının (3) tam üstünde yer aldığını belirle.
- Odak noktasının yeryüzündeki bu dik izdüşümüne 'merkez üssü (episantr)' denir ve depremin yüzeyde en şiddetli hissedildiği noktadır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Dış merkez: Odak noktasına en yakın yeryüzü noktasıdır. (Merkez üssü yerine eş anlamlı 'dış merkez' terimi ve eşdeğer tanımı yazıldığında geçerlidir.)
- 1 numaralı yüzey noktasını odak noktası sanmak — odak noktası yer altındadır (3), yüzeydeki izdüşümü ise merkez üssüdür (1).
Kendini kontrol et: 1 numaralı noktanın yeryüzünde ve 3 numaralı odak noktasının tam düşey doğrultusunda olup olmadığını görselden doğrula.
6a-2Görseldeki 2 numaralı alanın kavramı ve tanımı
Çözüm Yolu
2 numaralı nokta, yüzeyde görülen kırığın ucunda yer alıyor. Yer kabuğundaki kırılmanın yeryüzüne ulaştığı bu çizgi fay hattıdır.
- Merkez üssü ile karıştırmak: merkez üssü, odağın tam üstündeki yüzey noktasıdır (1 numara).
6a-3Görseldeki 3 numaralı alanın kavramı ve tanımı
Çözüm Yolu
Dalgaların halkalar halinde yayıldığı yer altındaki merkez odak noktasıdır.
- Görselde 3 numaralı noktanın yer kabuğunun içinde, fay hattı üzerinde ve halkasal dalgaların merkezinde bulunduğunu incele.
- Deprem enerjisinin yer altında ilk açığa çıktığı ve sarsıntının başladığı bu noktayı 'odak noktası (hiposantr)' olarak tanımla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: İç merkez: Deprem enerjisinin yer altında açığa çıktığı nokta. (Odak noktası yerine eş anlamlı 'iç merkez' terimi ve eşdeğer tanımı yazıldığında geçerlidir.)
- Odak noktası ile merkez üssünü karıştırmak — odak noktası yerin altında kırılmanın başladığı yerdir, merkez üssü ise yüzeydedir.
Kendini kontrol et: 3 numaralı noktanın tüm deprem dalgası halkalarının ortak merkezi olduğunu görsel üzerinden kontrol et.
6a-4Görseldeki 4 numaralı alanın kavramı ve tanımı
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?
6bRezonans ve depremle ilgili merak edilen soruları yazma
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
6cRezonansın deprem sırasında binalara etkisi ve azaltma yapı teknikleri
Çözüm Yolu
Rezonansta bina daha şiddetle sallanır. Temele izolatör koymak, kütle sönümleyici kullanmak ve yapıyı rijitleştirmek doğal frekansı değiştirir veya enerjiyi azaltır.
- Deprem dalgalarının frekansı binanın doğal frekansıyla eşleştiğinde rezonans oluştuğunu ve titreşim genliğinin büyüyerek yıkım riskini artırdığını açıkla.
- Binaya iletilen sarsıntıyı azaltmak veya doğal frekansı değiştirmek için sismik izolatör ve sönümleyici sistemlerin kullanıldığını belirt.
- Yapı dayanımını ve rijitliğini artıran perde duvar ile çelik çapraz bağlantı gibi yapı tekniklerini ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Rezonans binanın salınım genliğini aşırı büyütüp hasara yol açar; temel izolasyonu, çelik çaprazlar ve kütle sönümleyicilerle bu etki azaltılır. (Genlik artışı/yıkım riskini ve geçerli mühendislik önlemlerini kendi cümleleriyle doğru açıklayan yanıtlar geçerlidir.)
- Sismik izolatörün depremi tamamen yok ettiğini yazmak — izolatör depremi engellemez, yalnız binaya aktarılan sarsıntı genliğini azaltır.
Kendini kontrol et: Yanıtında hem rezonansın bina üzerindeki etkisini (genlik ve hasar artışı) hem de azaltıcı yapı tekniklerini yazdığını kontrol et.