Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 35 Cevapları

Hız 0'dan 8 m/s'ye çıkar; 8/4 = 2 m/s².

1. A aracı doğuya gider; tabloya göre hızı 0 m/s'den 8 m/s'ye çıkar, yani hızlanır.
2. Hız değişimi: Δv = v_son − v_ilk = 8 − 0 = +8 m/s; büyüklüğü 8 m/s.
3. Doğu (+) yön alındığından pozitif hız değişimi doğu yönündedir.
4. Birim zamandaki hız değişimi: 8 m/s ÷ 4 s = 2 m/s².

Kendini kontrol et: Birim zamandaki hız değişimi 2 m/s² ile toplam süre 4 s çarpıldığında 8 m/s hız değişimi veriyor mu?

Hareket yönünde artan kuvvet, aynı yönde daha büyük ivme verir.

1. Gaz pedalına basıldığında aracın hareket yönünde hızlandığını (hız büyüklüğünün arttığını) düşün.
2. Hız hareket yönünde arttığı için hız değişiminin ve ivmenin hareketle aynı yönlü olduğunu belirle.
3. Pedala daha çok basıldığında birim zamandaki hız artışı büyüyeceğinden ivme büyüklüğünün de artacağını açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Gaz pedalına basıldığında araç hareket yönünde hızlandığından ivme hareket yönündedir ve birim zamandaki hız artışı büyüdüğü için ivmenin büyüklüğü artar. (İvmenin hareket yönünde olduğunu ve büyüklüğünün arttığını belirten açıklamalar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Hem ivmenin yönünü (hareket yönünde) hem de büyüklüğünün değişimini (artar) soruya uygun şekilde yazdın mı?

Sabit ivmede hız eşit zaman aralıklarında eşit miktarda değişir.

1. Sabit ivmenin, eşit zaman aralıklarında eşit miktarda hız değişimi anlamına geldiğini hatırla.
2. Günlük hayattan düzgün hızlanan veya düzgün yavaşlayan somut bir hareket örneği seç.
3. Seçtiğin örnekte her 1 saniyede hızın aynı miktarda arttığını veya azaldığını sayısal ya da sözel olarak açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Yeşil ışıkta kalkış yapan bir otobüsün hızının her saniye 2 m/s artması, 2 m/s² sabit ivmeli harekete örnektir. (Eşit zaman aralıklarında eşit hız değişimi içeren her doğru günlük hayat örneği geçerlidir.) · Hava direncinin önemsenmediği ortamda serbest bırakılan bir topun hızının her saniye yaklaşık 10 m/s artması sabit ivmeli harekettir. (Düzgün hızlanan veya düzgün yavaşlayan gerçekçi örnekler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Verdiğin örnekte cismin hızı sabit kalmak yerine her saniye eşit miktarda artıyor veya azalıyor mu?

Doğuya giderken hız 8'den 0'a düşer; Δv = −8 yani batı yönündedir.

1. B aracı doğuya gider; hızı 8 m/s'den 0 m/s'ye düşer, yani yavaşlar.
2. Hız değişimi: Δv = 0 − 8 = −8 m/s; büyüklüğü 8 m/s.
3. Negatif işaret, hız değişiminin batı yönünde (hareketin tersine) olduğunu gösterir.
4. Birim zamandaki hız değişimi: 8 m/s ÷ 4 s = 2 m/s².

Kendini kontrol et: Δv = 0 − (+8) = −8 m/s işleminin işareti batı yönünü, 8 ÷ 4 işlemi de 2 m/s²'yi doğruluyor mu?

Batıya giderken hız 0'dan 8 m/s'ye çıkar.

1. C aracı batıya gider; hızı 0 m/s'den 8 m/s'ye çıkar, yani hızlanır.
2. Batı (−) alınırsa v_son = −8 m/s, v_ilk = 0; Δv = −8 − 0 = −8 m/s.
3. Büyüklük 8 m/s; negatif işaret hız değişiminin batı yönünde olduğunu gösterir.
4. Birim zamandaki hız değişimi: 8 m/s ÷ 4 s = 2 m/s².

Kendini kontrol et: Hızlanan C aracında hareket yönü ile hız değişiminin yönü aynı (ikisi de batı) oldu mu?

Batıya giderken hız 8'den 0'a düşer; hız değişimi doğu yönündedir.

1. D aracı batıya gider; hızı 8 m/s'den 0 m/s'ye düşer, yani yavaşlar.
2. Batı (−) alınırsa v_ilk = −8 m/s, v_son = 0; Δv = 0 − (−8) = +8 m/s.
3. Hız değişiminin büyüklüğü 8 m/s, işareti pozitif olduğu için yönü doğudur (hareketin tersi).
4. Birim zamandaki hız değişimi: 8 m/s ÷ 4 s = 2 m/s².

Kendini kontrol et: Yavaşlayan D aracında bulduğun hız değişimi yönü (doğu), hareket yönüne (batı) zıt mı?

Hareket yönündeki hız artışı, hareket yönüyle aynı yönde ivme demektir.

1. 4. basamaktaki tablodan A ve C araçlarının hareket durumunu, hız değişimi büyüklüğünü ve yönünü oku.
2. İki aracın da hızlandığını ve (0−4) s'deki hız değişimi büyüklüklerinin eşit (8 m/s, birim zamanda 2 m/s²) olduğunu belirle.
3. A doğuya, C batıya hızlandığı için hız değişimlerinin yönlerinin birbirine zıt olduğunu yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: A ve C araçlarının birim zamandaki hız değişimi büyüklükleri eşit (2 m/s²) olup ikisi de kendi hareket yönünde hızlanır; ancak A'nınki doğu, C'ninki batı yönündedir. (Büyüklüklerin eşit, yönlerin zıt olduğunu ve her ikisinin hızlandığını belirten ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Karşılaştırmanda hem büyüklüklerin eşitliğini (8 m/s veya 2 m/s²) hem de yönlerin zıtlığını (doğu-batı) belirttin mi?

Yavaşlayan cismin hız değişimi hareket yönüne terstir.

1. 4. basamaktaki tablodan B ve D araçlarının hareket durumunu, hız değişimi büyüklüğünü ve yönünü incele.
2. Her iki aracın da yavaşladığını ve hız değişimi büyüklüklerinin eşit (8 m/s, birim zamanda 2 m/s²) olduğunu saptayarak karşılaştır.
3. Yavaşlayan araçlarda hız değişimi harekete ters olduğundan B'nin hız değişiminin batı, D'ninkinin doğu yönünde olduğunu belirt.

Kabul edilebilir başka cevaplar: B ve D araçlarının ikisi de düzgün yavaşlar; hız değişimlerinin büyüklüğü 8 m/s (ivme büyüklüğü 2 m/s²) ile eşit, yönleri ise hareketlerine ters olduğundan birbirine zıttır. (İkisinin de yavaşladığını, büyüklüklerin eşit ve yönlerin zıt olduğunu içeren cevaplar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: B için batı, D için doğu yönünü ve her ikisi için eşit büyüklüğü (8 m/s, 2 m/s²) yazdın mı?

Tüm araçlarda hız değişimi 2 m/s her saniye ve ivme 2 m/s² bulundu; ivme birim zamandaki hız değişimidir.

1. 4. basamaktaki tabloda yer alan hız değişimi ve birim zamandaki hız değişimi (ivme) sütunlarını karşılaştır.
2. Belirli bir sürede hız değişimi büyüklüğü arttıkça birim zamandaki hız değişiminin (ivmenin) de artacağını çıkar.
3. Hız değişiminin vektörel yönü ile ivmenin yönünün her zaman aynı olduğunu tablodaki doğu-batı verileriyle destekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İvme birim zamandaki hız değişimidir; aynı sürede hız değişimi büyüdükçe ivme büyür ve ivme daima hız değişimiyle aynı yönlüdür. (Tablo verisine dayanarak ivme ile hız değişimi arasındaki doğru orantıyı ve eş yönlülüğü belirten ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tahmininde ivmenin büyüklüğünü hız değişimi miktarıyla, yönünü de hız değişiminin yönüyle ilişkilendirdin mi?

Hız değişimi büyüdükçe ivme artar, süre uzadıkça azalır.

1. Etkinlikteki hesaplamalardan yararlanarak birim zamandaki hız değişiminin ivme kavramını verdiğini ifade et.
2. İvmeyi matematiksel olarak hız değişiminin geçen zamana oranı (a = Δv/Δt) biçiminde tanımla.
3. Eşit zaman aralıklarında hız eşit miktarda değiştiğinde ivmenin sabit kaldığını ve yönünün Δv ile aynı olduğunu belirterek genelle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Birim zamandaki hız değişimine ivme denir (a⃗ = Δv⃗/Δt); ivme vektörü her zaman hız değişimi vektörüyle aynı yönlüdür. (İvmeyi birim zamandaki hız değişimi olarak tanımlayıp yön ilişkisini doğru kuran genellemeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Genellemende a = Δv/Δt oranını ve ivme yönünün hız değişimi yönüyle aynı olduğunu belirttin mi?

Hareket yönüne ters net kuvvet hızı azaltır, ivmenin yönü de bu kuvvetle aynıdır.

1. Frene basıldığında aracın hız büyüklüğünün zamanla azaldığını (aracın yavaşladığını) belirle.
2. Son hız ilk hızdan küçük olduğu için hız değişimi vektörünün (Δv⃗) hareket yönüne zıt çıktığını kur.
3. İvme hız değişimiyle aynı yönlü olduğundan, yavaşlayan araçta ivmenin hareket yönüne ters oluştuğunu açıkla.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Frene basıldığında hız büyüklüğü azalır; hız değişimi ve dolayısıyla ivme aracın hareket yönüne ters yönde oluşur. (Hızın azaldığını ve ivmenin hareket yönüne zıt olduğunu belirten açıklamalar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Frene basılınca hızın azaldığını ve ivme yönünün hareket yönüne zıt olduğunu birlikte açıkladın mı?