Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 79
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 79 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1 (F_yatay-x)Yatay kuvvet bileşeninin yer değiştirmeye bağlı grafiği.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
F_yatay=F·cos37°=1·0,8=0,8 N sabittir; grafik x eksenine paralel çizilir.
- Verilenler: F = 1 N, yatayla 37°, cos37° = 0,8, yer değiştirme 15 m; istenen yatay bileşenin F-x grafiği.
- Yatay bileşen: F_yatay = F·cos37° = 1·0,8 = 0,8 N.
- Açı ve kuvvet değişmediğinden bu bileşen hareket boyunca sabittir.
- Grafik 0,8 N hizasında, 0 ile 15 m arasında x eksenine paralel yatay doğrudur.
- Yatay bileşen için sin37° kullanarak 0,6 N bulmak — yatay eksene komşu bileşen F·cos37° ile hesaplanır.
- Bileşeni hesaplamadan grafiği doğrudan 1 N düzeyinde çizmek — grafik toplam kuvvetin değil, yatay bileşenin grafiğidir.
Kendini kontrol et: F_yatay = 0,8 N ve F_düşey = 0,6 N bileşenlerinin kareleri toplamının karekökü toplam kuvvet 1 N'u veriyor mu?
1 (F_düşey-x)Düşey kuvvet bileşeninin yer değiştirmeye bağlı grafiği.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
F_düşey=F·sin37°=1·0,6=0,6 N sabittir; grafik x eksenine paralel çizilir.
- Verilenler: F = 1 N, yatayla 37°, sin37° = 0,6, yer değiştirme 15 m; istenen düşey bileşenin F-x grafiği.
- Düşey bileşen: F_düşey = F·sin37° = 1·0,6 = 0,6 N.
- Açı ve kuvvet değişmediğinden bu bileşen hareket boyunca sabittir.
- Grafik 0,6 N hizasında, 0 ile 15 m arasında x eksenine paralel yatay doğrudur.
- Düşey bileşen iş yapmıyor diye F_düşey-x grafiğini 0 N üzerinde çizmek — düşey kuvvet bileşeni sıfır değil, 0,6 N sabittir.
- sin37° yerine cos37° kullanarak 0,8 N bulmak — yatayla 37° yapan kuvvetin düşey bileşeni F·sin37° ile bulunur.
Kendini kontrol et: Grafikte yatay eksende 0-15 m aralığını, düşey eksende ise F·sin37° = 0,6 N sabit değerini gösterdin mi?
1 (yorum)Kuvvet yönünün yer değiştirmeye etkisini grafiklerle yorumlama.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Yatay bileşen yer değiştirmeyle aynı yönlüdür, düşey bileşen dik olduğu için iş yapmaz.
- Kızak yatay doğrultuda 15 m ilerlediği için yalnızca yatay bileşen (F_yatay = 0,8 N) yer değiştirme doğrultusundadır.
- F_yatay-x grafiğinin altındaki alan hesaplanarak yatay bileşenin yaptığı iş bulunur: W = 0,8·15 = 12 J.
- Düşey bileşen (0,6 N) yatay yer değiştirmeye dik olduğundan düşeyde yol aldırmaz ve fiziksel anlamda iş yapmaz (W_düşey = 0 J).
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hareket yatay olduğundan yalnız yatay kuvvet bileşeni yer değiştirmeye katkı sağlar ve 12 J iş yapar; dik olan düşey bileşen iş yapmaz. (Kuvvet yönünün hareket ve iş üzerindeki etkisini eşdeğer biçimde yorumladığında)
- F_düşey-x grafiğinin altındaki 0,6·15 = 9 J çarpımını iş sanmak — kuvvet bileşeni yer değiştirmeye dik olduğunda yapılan iş sıfırdır.
- Toplam kuvvetle yer değiştirmeyi doğrudan çarpıp 1·15 = 15 J bulmak — yalnız hareket doğrultusundaki kuvvet bileşeni iş yapar.
Kendini kontrol et: W = F·cos37°·Δx = 1·0,8·15 işlemini yaptığında yatay bileşen grafiğinin alanı olan 12 J değerini buluyor musun?
2a (1. boşluk)Kuvvetin artması ile ... artar boşluğu.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Grafikte kuvvet x ile birlikte artıyor; kuvvet arttıkça yer değiştirme artar.
- Grafiğin 0-20 m aralığı incelenir: kuvvet 0 N'dan 40 N'a doğru artarken yatay eksendeki konum da 0'dan 20 m'ye artmaktadır.
- Cümlenin devamında 'yapılan ... artar' ifadesi iş kavramına karşılık geldiğinden ilk boşluk için kutucuklardaki uygun büyüklük seçilir.
- Kuvvetin artmasıyla artan ve kutucuklarda yer alan büyüklük 'yer değiştirme' olduğundan boşluğa 'yer değiştirme' yazılır.
- İlk boşluğa 'iş' yazmak — ikinci boşlukta 'cisim üzerinde yapılan ... artar' kalıbı bulunduğundan 'iş' ikinci boşluğa, 'yer değiştirme' ilk boşluğa gelmelidir.
Kendini kontrol et: Boşluklara sırasıyla 'yer değiştirme' ve 'iş' yazdığında cümle hem dil bilgisi hem fiziksel anlam bakımından bütünlük sağlıyor mu?
2a (2. boşluk)Dolayısıyla cisim üzerinde yapılan ... artar boşluğu.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Grafiğin altındaki alan büyüdükçe yapılan iş artar.
- İlk cümlede kuvvet ve yer değiştirmenin birlikte arttığı belirlenmiştir.
- F-x grafiğinde hem kuvvet hem yer değiştirme büyüdüğünde grafiğin altındaki alan büyür.
- F-x grafiğinin altındaki alan fiziksel olarak yapılan işi verdiğinden 'cisim üzerinde yapılan ... artar' boşluğuna 'iş' yazılır.
- Boşluğa 'kuvvet' yazmak — 'cisim üzerinde yapılan' ifadesi kuvvet için değil, enerji aktarımı olan 'iş' kavramı için kullanılır.
Kendini kontrol et: Grafikte 0-10 m ile 0-20 m arasındaki üçgen alanları karşılaştırdığında yapılan işin arttığını doğrulayabiliyor musun?
2b20-30 m arasında kuvvetin yaptığı iş boşluğu.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Alan üçgendir: ½·10 m·40 N=200 J.
- F-x grafiğinin 20 m ile 30 m arasındaki bölümü incelenir: kuvvet 40 N'dan 0 N'a doğrusal azalarak bir dik üçgen oluşturur.
- Üçgenin tabanı Δx = 30 − 20 = 10 m, yüksekliği ise F = 40 N olarak okunur.
- Grafik altındaki üçgen alan hesaplanarak yapılan iş bulunur: W = ½·10·40 = 200 J.
- Üçgen alanı yerine dikdörtgen alanı hesaplayıp 10·40 = 400 J bulmak — kuvvet 40 N'dan 0'a indiği için alan ½·taban·yükseklik ile bulunur.
- Tabanı 10 m yerine 30 m almak — yalnızca 20-30 m aralığı sorulduğundan taban 30−20 = 10 m alınmalıdır.
Kendini kontrol et: Ortalama kuvvet F_ort = (40 + 0)/2 = 20 N ile Δx = 10 m'yi çarptığında da 200 J buluyor musun?
2cKuvvet 20 N olduğunda yapılan iş boşluğu.
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
0-10 m arasındaki üçgen alan: ½·10·20=100 J.
- Grafikte durgun cisme uygulanan kuvvetin 20 N değerine ulaştığı konum yatay eksenden okunur: x = 10 m.
- 0-10 m aralığında F-x grafiği ile yatay eksen arasında tabanı 10 m, yüksekliği 20 N olan bir dik üçgen oluşur.
- Üçgenin alanı hesaplanarak yapılan iş bulunur: W = ½·10·20 = 100 J.
- Üçgen formülündeki ½ katsayısını unutarak 10·20 = 200 J seçmek — kuvvet 0'dan 20 N'a düzgün arttığından alan ½·10·20 = 100 J'dür.
- Birimlere dikkat etmeyip kutucuklardaki '100 N' ifadesini seçmek — işin SI birimi newton (N) değil joule (J) olduğundan '100 J' yazılmalıdır.
Kendini kontrol et: Kutucuklardaki '100 N' ile '100 J' arasından iş birimi joule (J) olan '100 J' değerini seçtiğinden emin misin?