Ana sayfa›Kitaplar›Fizik 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 91
Fizik 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 91 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3 aTeknenin I, II, III bölgelerindeki hareketini hız ile ilişkilendirerek yorumlama
Çözüm Yolu
Net kuvvetin işareti işin işaretini, işin işareti kinetik enerji (hız) değişimini belirler. Sahile yanaşınca durması III bölgesinde hızın sıfıra inmesiyle uyumludur.
- Grafikte üç bölgeye bakılır: I (0-5 m) F = +20 N, II (5-10 m) F = 0, III (10-15 m) F = -30 N.
- I. bölgede kuvvet hareket yönünde, iş 20·5 = +100 J; kinetik enerji artar, tekne hızlanır.
- II. bölgede net kuvvet sıfır, iş yapılmaz; kinetik enerji değişmez, tekne sabit hızla ilerler.
- III. bölgede kuvvet harekete zıt, iş -30·5 = -150 J; kinetik enerji azalır, tekne yavaşlar.
- Tekne sahilde durduğuna göre III. bölge sonunda hız sıfıra iner; bu, negatif işin hızı azaltmasıyla uyumludur.
- II. bölgede kuvvet sıfır olduğu için teknenin durduğunu sanmak — hareket hâlindeki cisim net kuvvet sıfırken sabit hızla yoluna devam eder.
- I. bölgede kuvvet sabit olduğu için hızın sabit kaldığını düşünmek — sabit pozitif kuvvet pozitif iş yapar ve hızı artırır.
Kendini kontrol et: II. bölgede tekne dursaydı 5 m'den 10 m'ye yer değiştiremeyeceğini düşünerek bu bölgede sabit hızla gittiğini doğruladın mı?
3 bÜç bölgede kuvvetlerin yaptığı işleri hesaplayıp karşılaştırma
Çözüm Yolu
Her bölge 5 m: W1=20·5=100 J, W2=0·5=0, W3=-30·5=-150 J. Net iş negatif olduğundan tekne durmuş, ilk kinetik enerjisi 50 J'dür.
- Her bölge 5 m'lik yer değiştirmedir; iş = kuvvet · yer değiştirme (grafik alanı).
- I. bölge: W1 = 20 · 5 = +100 J.
- II. bölge: kuvvet sıfır, W2 = 0 J.
- III. bölge: W3 = -30 · 5 = -150 J.
- Karşılaştırma: |W3| > W1 > W2; net iş 100 + 0 - 150 = -50 J.
- III. bölgede yer değiştirmeyi 15 m alıp -30·15 = -450 J hesaplamak — III. bölge 10 m ile 15 m arası yalnızca 5 m'dir.
- İş büyüklüklerini karşılaştırırken -150 J değerini en az iş sanmak — eksi işareti enerji kaybını gösterir, işin büyüklüğü 150 J ile en fazladır.
Kendini kontrol et: Her bölgenin yatay genişliğini 5 m alarak alanları (+100 J, 0 J, -150 J) bulup toplam net işin -50 J çıktığını kontrol ettin mi?
4Valiz için net işi sıfırlamak amacıyla zıt yönde 2 N'luk kuvvetin kaç m daha uygulanması gerektiği
Çözüm Yolu
0-15 m alanı 25+50+25=+100 J; 15-30 m negatif alan -10-10=-20 J. Net iş 80 J. Zıt 2 N kuvvetle W=-2·d, 80/2=40 m.
- 0-15 m arası alan (yamuk): 0-5 üçgen 25 J, 5-10 dikdörtgen 50 J, 10-15 üçgen 25 J; toplam +100 J.
- 15-25 m arası üçgen: -(10 · 2)/2 = -10 J; 25-30 m arası dikdörtgen: -2 · 5 = -10 J.
- 30 m sonunda net iş: 100 - 20 = 80 J.
- Net işin sıfır olması için zıt yönlü 2 N kuvvet -80 J iş yapmalı: 2 · d = 80.
- d = 80 / 2 = 40 m daha uygulanmalıdır.
- 15-25 m aralığını 5 m sanmak — ölçekte 15'ten doğrudan 25'e geçildiği için üçgenin tabanı 25 - 15 = 10 m'dir.
- Toplam yolu soruyor sanıp 30 + 40 = 70 m yazmak — soruda altı çizili olarak kaç m 'daha' uygulanması gerektiği sorulmaktadır.
Kendini kontrol et: 30 m sonundaki +80 J net işe, 40 m boyunca uygulanan -2 N kuvvetin yaptığı -80 J işi ekleyince toplam iş sıfır oluyor mu?
5 aUçağa etki eden sabit 3000 N net kuvvetin 20 km yol için F-x grafiğini çizme
Çözüm Yolu
Net kuvvet sabit olduğu için F-x grafiği yatay bir doğrudur; çizginin altında kalan dikdörtgen alan yapılan işi verir.
- Dikey ekseni kuvvet F (N), yatay ekseni yer değiştirme x (m) veya x (km) olarak adlandırıp birimleri yaz.
- 20 km yer değiştirmeyi 20 000 m olarak (veya km birimiyle 20 olarak) yatay eksende, 3000 N değerini dikey eksende işaretle.
- Net kuvvet hareket boyunca sabit olduğundan F = 3000 N hizasından x = 0 ile x = 20 000 m arasında yatay doğru çiz.
- Grafiği orijinden başlayan eğik doğru olarak çizmek — net kuvvet artmıyor, hareket boyunca 3000 N değerinde sabit kalıyor.
- Eksenlerin yanına fiziksel büyüklük sembollerini ve birimlerini (N, m veya km) yazmayı unutmak — birimsiz eksen okumada karışıklığa yol açar.
Kendini kontrol et: Çizdiğin doğrunun her konumda 3000 N değerini gösterdiğini ve eksen birimlerinin (N ve m veya km) açıkça yazıldığını kontrol ettin mi?