Kitavuz

Hızlı Sayfa Bul

Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 107

Sayfa 107 5 Çözümlü Madde

Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 107 Cevapları

Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

Tüm cevaplar ve mevcut çözüm rehberleri ücretsiz. Önce dene; sonra ilk adımı, cevabı ve çözüm yolunu aç.

Kontrol Noktası 1Helyum ve argon balonlarından helyumun daha fazla sönmesinin nedenini gerekçeyle açıklama

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Helyumun mol kütlesi küçük olduğundan balon duvarındaki gözeneklerden daha hızlı efüzyona uğrar.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

He (4 g/mol) Ar'dan (40 g/mol) çok hafiftir; aynı sıcaklıkta tanecikleri daha hızlıdır. Efüzyon hızı mol kütlesinin kareköküyle ters orantılıdır, He yaklaşık 3,2 kat hızlı sızar.

  1. Gazın balon çeperindeki mikroskobik gözeneklerden dışarı sızmasının bir efüzyon olayı olduğunu belirle.
  2. Aynı ortam sıcaklığındaki iki gazın mol kütlelerini karşılaştır: He = 4 g/mol ve Ar = 40 g/mol olduğundan He çok daha hafiftir.
  3. Graham yasasına göre efüzyon hız oranını bul: v(He)/v(Ar) = kök(40/4) = kök(10) ≈ 3,16 kat.
  4. Helyum tanecikleri gözeneklerden yaklaşık 3,2 kat hızlı sızdığı için 12 saat sonunda helyum balonunun daha fazla söndüğünü açıkla.
Sık yapılan hatalar
  • Helyumun Ar'dan 10 kat hızlı sızdığını yazmak — efüzyon hızı mol kütlelerinin oranıyla (40/4) değil, kareköküyle (kök10 ≈ 3,16) ters orantılıdır.
  • Olayı yalnızca difüzyon olarak adlandırmak — kapalı balondaki gazın küçük gözeneklerden dışarı sızması efüzyondur.

Kendini kontrol et: Açıklamanda hem olayın gözeneklerden sızma (efüzyon) olduğunu hem de He'nin küçük mol kütlesi nedeniyle daha hızlı hareket ettiğini belirttin mi?

Kontrol Noktası 2aTüpte B noktasında NH₄Cl katısının oluşma nedenini açıklama

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
NH₃ hafif olduğu için daha hızlı yayılır; iki gaz B noktasında karşılaşıp tepkimeye girer.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

NH₃ (17 g/mol) HCl'den (36 g/mol) hafif olduğundan difüzyon hızı büyüktür, daha uzun mesafe alır (48 cm). Gazlar B'de karşılaşınca NH₃ + HCl → NH₄Cl(k) oluşur.

  1. Tüpün uçlarındaki pamuklardan buharlaşan NH₃ ve HCl gazlarının difüzyonla birbirine doğru hareket ettiğini belirle.
  2. Mol kütlelerini hesapla: NH₃ = 14+3·1 = 17 g/mol, HCl = 1+35 = 36 g/mol; hafif olan NH₃ daha hızlı yayılır.
  3. 40 saniyede hızlı olan NH₃ 48 cm, yavaş olan HCl 32 cm yol alarak HCl ucuna daha yakın olan B noktasında karşılaşır.
  4. B noktasında karşılaşan iki gaz NH₃(g) + HCl(g) → NH₄Cl(k) tepkimesini vererek beyaz katı halkayı oluşturur.
Sık yapılan hatalar
  • Katının yavaş gaza değil hızlı gaz olan NH₃ ucuna yakın oluşacağını sanmak — hızlı gaz aynı sürede daha çok yol alıp karşı uca yaklaşır.

Kendini kontrol et: Alınan yolların oranı (48/32 = 1,5), hafif olan NH₃ gazının daha fazla yol aldığını doğruluyor mu?

Kontrol Noktası 2bGazların difüzyon hızlarının farklı olma nedenlerini açıklama

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Gazların mol kütleleri farklıdır; NH₃ daha hafif olduğu için HCl'den hızlı yayılır.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Aynı sıcaklıkta ortalama kinetik enerji eşittir. Kütlesi küçük tanecik daha hızlı hareket eder. Hız oranı kök(36/17) ≈ 1,45 ve uzaklık oranı 48/32 = 1,5 ile uyumludur.

  1. Aynı tüp içindeki NH₃ ve HCl gazlarının aynı sıcaklıkta olduğunu ve ortalama kinetik enerjilerinin eşit olduğunu hatırla.
  2. Gazların mol kütlelerini karşılaştır: NH₃ = 17 g/mol iken HCl = 36 g/mol olduğundan tanecik kütleleri farklıdır.
  3. Kinetik enerjileri eşit olan taneciklerden kütlesi küçük olan NH₃ taneciklerinin ortalama hızı daha büyüktür.
  4. Graham yasasıyla hız oranını doğrula: v(NH₃)/v(HCl) = kök(36/17) ≈ 1,46 (deneydeki 48/32 = 1,5 oranıyla uyumludur).
Sık yapılan hatalar
  • Aynı sıcaklıktaki iki gazın ortalama hızlarının da eşit olduğunu düşünmek — aynı sıcaklıkta hızlar değil, ortalama kinetik enerjiler eşittir.

Kendini kontrol et: Hesapladığın hız oranı kök(36/17) ≈ 1,46 ile deneydeki yol oranı 48/32 = 1,5 birbirine yakın çıkıyor mu?

Kontrol Noktası 2cNH₄Cl katısının borunun tam orta noktasında oluşmasının sağlanıp sağlanamayacağını yorumlama

Birden Fazla Geçerli Cevap (Ücretsiz)
Aynı koşullarda hayır; NH₃ daha hızlı olduğundan katı HCl ucuna daha yakın oluşur.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Tam ortada oluşması için hızların eşit olması gerekir, ancak mol kütleleri farklıdır. Ancak HCl'yi daha sıcak, NH₃'ü daha soğuk tutmak ya da HCl'yi önce başlatmak gibi koşul değişiklikleriyle yaklaştırılabilir.

  1. Tam orta noktada (40 cm - 40 cm) karşılaşma olması için iki gazın eşit sürede eşit yol alması gerektiğini belirle.
  2. Gazların mol kütlelerini hesapla: NH₃ = 17 g/mol ve HCl = 36 g/mol olduğundan aynı sıcaklıkta hızları eşit olamaz.
  3. Aynı sıcaklıkta ve aynı anda başlatılan deneyde NH₃ daha hızlı yayılacağından katının tam ortada oluşamayacağını, HCl ucuna yakın oluşacağını belirt.
  4. Ancak HCl ucunu ısıtıp NH₃ ucunu soğutmak veya HCl'yi tüpe daha önce bırakmak gibi koşul değişiklikleriyle karşılaşma noktasının ortaya taşınabileceğini ekle.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Evet; HCl ucu ısıtılıp NH₃ ucu soğutularak iki gazın difüzyon hızları eşitlenirse katı tam ortada oluşabilir. (Deneyde tüpün iki ucunda sıcaklık farkı oluşturulmasına izin verildiğinde geçerlidir.) · Evet; yavaş yayılan HCl gazı tüpe NH₃ gazından belirli bir süre önce bırakılırsa tam ortada karşılaşmaları sağlanabilir. (Gazların tüpe aynı anda değil farklı zamanlarda gönderilmesine izin verildiğinde geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar
  • Tüpün boyunu uzatmanın karşılaşma noktasını ortaya getireceğini düşünmek — hız oranı değişmediğinden karşılaşma yine HCl ucuna aynı oranda yakın olur.
  • NH₃ tarafını ısıtarak katıyı ortaya çekebileceğini sanmak — hızlı olan NH₃ ısıtılırsa daha da hızlanır ve katı HCl ucuna iyice yaklaşır.

Kendini kontrol et: Yanıtında mol kütleleri farkı yüzünden aynı koşullarda hızların eşitlenemeyeceğini (veya hangi koşul değiştirilirse ortada buluşabileceklerini) gerekçelendirdin mi?

Kontrol Noktası 3SF₆ atmosferli gezegende konserde seslerin Dünya'ya göre nasıl duyulacağını açıklama

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Sesler daha kalın (pes) duyulur.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

SF₆ havadan yaklaşık 6 kat ağırdır; ses bu ağır gazda daha yavaş yayılır ve ses telleri/enstrümanların oluşturduğu titreşim frekansı düşer. Bu yüzden sesler daha pes ve kalın algılanır.

  1. SF₆ gazının havadan yaklaşık 6 kat ağır olduğunu, bu nedenle aynı sıcaklıkta taneciklerinin havaya göre çok daha yavaş hareket ettiğini belirle.
  2. Ağır ve yoğun olan SF₆ atmosferinde ses dalgalarının yayılma hızının Dünya havasına göre belirgin biçimde düştüğünü çıkar.
  3. Ses yolu ve üflemeli çalgılarda rezonans frekansı ses hızıyla doğru orantılı azaldığından seslerin Dünya'ya göre daha kalın (pes) duyulacağını açıkla.
Sık yapılan hatalar
  • Helyum gazındaki gibi sesin ince (tiz) çıkacağını düşünmek — helyum havadan hafif olduğu için sesi inceltir, ağır SF₆ ise kalınlaştırır.
  • Gaz ağır olduğu için sesin daha hızlı yayılacağını sanmak — gazlarda mol kütlesi arttıkça tanecik hızı ve ses hızı azalır.

Kendini kontrol et: Hafif helyum gazının sesi incelttiğini hatırlayarak, havadan 6 kat ağır SF₆ gazının tam tersi etkiyle sesi kalınlaştıracağını doğruladın mı?