Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 122
Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 122 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
27Altın tepkimelerinde mol ilişkilerinden hatalı olanı seç
Çözüm Yolu
İkinci denklemde 2 mol Au için 1 mol Zn gerekir; 2 mol saf altın için 2 mol çinko yanlıştır. Diğer şıklar katsayılarla uyumludur.
- Sayfa 121'deki iki denkleştirilmiş tepkimede maddelerin katsayılarını mol oranları olarak incele.
- Birinci tepkimede 4Au : 8NaCN : 1O₂ : 2H₂O → 4Na[Au(CN)₂] : 4NaOH oranları A, C ve D seçeneklerini doğrular.
- İkinci tepkimede 2Na[Au(CN)₂] + 1Zn → 2Au(saf) katsayılarına göre E seçeneği doğrudur.
- 2 mol saf altın için 2 mol değil 1 mol Zn gerektiğinden B seçeneği hatalıdır.
- Zn'nin önünde sayı yazmadığı için katsayısını 2Au ile aynı sanmak — katsayı yazılmadığında 1 mol kabul edilir.
Kendini kontrol et: İkinci tepkimede Zn ve saf Au katsayılarının 1:2 olduğunu görerek 2 mol Au için 1 mol Zn gerektiğini doğrula.
2839,4 g altın için tepken-ürün mol ilişkisini gösteren zihin haritası
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
n(Au) = 39,4/197 = 0,2 mol. Buna göre 0,4 mol NaCN, 0,05 mol O₂, 0,1 mol H₂O gerekir; 0,2 mol Na[Au(CN)₂] ve 0,2 mol NaOH oluşur; 0,1 mol Zn ile 0,1 mol Na2[Zn(CN)₄] oluşur.Çözüm Yolu
Merkeze 0,2 mol Au yazılıp dallar katsayı oranlarıyla (4Au:8NaCN:1O₂:2H₂O:4NaOH; 2Au:1Zn) hesaplanır.
- Elde edilecek altının mol sayısını n = m/MA formülüyle hesapla: n(Au) = 39,4 / 197 = 0,2 mol.
- Zihin haritasının merkezine '0,2 mol (39,4 g) Au' yazarak iki tepkime basamağı için ana dallar çıkar.
- İlk tepkimedeki 4:8:1:2:4:4 oranını 20'ye bölerek 0,4 mol NaCN, 0,05 mol O₂, 0,1 mol H₂O, 0,2 mol Na[Au(CN)₂] ve 0,2 mol NaOH yaz.
- İkinci tepkimedeki 2:1:2:1 oranıyla 0,2 mol saf Au için 0,1 mol Zn harcandığını ve 0,1 mol Na2[Zn(CN)₄] oluştuğunu dallara ekle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Merkezde 0,2 mol Au yazılıp 1. ve 2. tepkime basamaklarının ayrı dallarda mol sayılarıyla gösterildiği şema (Stokiyometrik mol oranları (0,4 mol NaCN, 0,05 mol O₂, 0,1 mol H₂O, 0,2 mol NaOH, 0,1 mol Zn) korunduğunda geçerlidir.)
- İki tepkimeyi birbirine bağlarken Na[Au(CN)₂] katsayı farkını (4 ve 2) gözden kaçırmak — her madde kendi basamağındaki Au oranıyla hesaplanmalıdır.
- 39,4'ü 197'ye bölerken virgül kaydırıp 2 mol bulmak — 394/197 = 2 olduğundan 39,4/197 = 0,2 moldür.
Kendini kontrol et: 0,2 mol Au için NaCN'nin iki kat (0,4 mol), Zn'nin ise yarı mol (0,1 mol) olduğunu katsayı oranlarıyla doğrula.
29aTepkimede kullanılan NaCN mol sayısı
Çözüm Yolu
28. sorudaki 39,4 g altın 0,2 mol; 4 Au için 8 NaCN gerektiğinden 0,4 mol NaCN kullanılır.
- Birinci tepkime denkleminde 4 mol Au için katsayısı gereği 8 mol NaCN kullanıldığını belirle.
- 28. sorudaki 39,4 g altının n = 39,4 / 197 = 0,2 mol Au karşılığı olduğunu al.
- 4 mol Au için 8 mol NaCN harcandığından 0,2 mol Au için (0,2·8)/4 = 0,4 mol NaCN bulunur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: 0,4 mol (28. sorudaki 39,4 g (0,2 mol) altın miktarı temel alındığında geçerlidir.) · 8 mol (Doğrudan birinci denkleştirilmiş tepkimedeki stokiyometrik katsayı temel alındığında geçerlidir.)
- Au ile NaCN oranını 1:1 alıp 0,2 mol yazmak — denklemde 4Au'ya karşılık 8NaCN bulunduğundan oran 1:2'dir.
Kendini kontrol et: NaCN mol sayısının tepkimeye giren Au mol sayısının tam 2 katı (0,4 / 0,2 = 2) olduğunu kontrol et.
29bTepkimede oluşan NaOH mol sayısı
Çözüm Yolu
0,2 mol Au tepkimeye girer; Au ile NaOH oranı 4:4 olduğundan 0,2 mol NaOH oluşur.
- Birinci tepkime denkleminde 4 mol Au tepkimeye girdiğinde 4 mol NaOH oluştuğunu belirle.
- Au ile NaOH katsayıları 4:4 olduğundan aralarındaki mol oranının 1:1 olduğunu gör.
- 28. sorudaki 0,2 mol Au temel alındığında 1:1 oranıyla 0,2 mol NaOH (katsayıya göre 4 mol) elde edilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: 0,2 mol (28. sorudaki 39,4 g (0,2 mol) altın miktarı temel alındığında geçerlidir.) · 4 mol (Doğrudan birinci denkleştirilmiş tepkimedeki stokiyometrik katsayı temel alındığında geçerlidir.)
- 8 mol NaCN katsayısına bakıp 8 veya 0,4 mol NaOH yazmak — sodyumun yarısı Na[Au(CN)₂] kompleksine gittiğinden NaOH katsayısı 4'tür.
Kendini kontrol et: Oluşan NaOH mol sayısının harcanan Au mol sayısına eşit (0,2 mol = 0,2 mol) olduğunu doğrula.
29c5 ton cevherden altın elde edildiğine göre cevherin g/ton cinsinden saflık derecesi
Çözüm Yolu
28. soruda elde edilen 39,4 g altının 5 ton cevherden geldiği varsayılırsa 39,4/5 = 7,88 g altın/ton cevher olur. Soruda altın miktarı açıkça verilmediği için varsayıma dayanır.
- Verilen: 28. sorudaki 39,4 g altının 5 ton cevherden elde edildiği kabul edilir. İstenen: 1 ton cevherdeki altın.
- Saflık derecesi (g/ton) = altın kütlesi / cevher kütlesi.
- Hesap: 39,4 g / 5 ton = 7,88 g/ton.
Kabul edilebilir başka cevaplar: 157,6 g/ton (Denklemdeki 4 mol Au katsayısı temel alınıp m = 4·197 = 788 g altın 5 tona bölündüğünde geçerlidir.)
- 5 tonu grama çevirip (5·10⁶ g) bölmek — sonuç g/g değil g/ton istendiğinden payda ton biriminde kalmalıdır.
Kendini kontrol et: Bulduğun 7,88 g/ton değerini 5 ton ile çarptığında başlangıçtaki 39,4 g altın kütlesini verdiğini kontrol et.
3018 ayar 10,5 g altın yüzük için gereken NaCN kütlesi
Çözüm Yolu
Saf altın = 10,5 x 18/24 = 7,875 g; mol = 7,875/197 ≈ 0,04. 4Au:8NaCN oranıyla NaCN = 0,08 mol; M(NaCN)=49 g/mol; kütle ≈ 3,92 g.
- Verilen: 18 ayar 10,5 g yüzük; 24 g altın alaşımda 18 g saf altın bulunur. İstenen: NaCN kütlesi.
- Saf altın kütlesi: 10,5 × 18/24 = 7,875 g.
- Altının mol sayısı: 7,875 / 197 ≈ 0,04 mol.
- Denkleme göre 4 mol Au için 8 mol NaCN gerekir; 0,04 mol Au için 0,08 mol NaCN.
- NaCN mol kütlesi: 23 + 12 + 14 = 49 g/mol.
- NaCN kütlesi: 0,08 × 49 ≈ 3,9 g.
- 10,5 g yüzüğün tamamını saf altın alıp 197'ye bölmek — 18 ayar alaşımda önce 18/24 oranıyla saf altın kütlesi bulunmalıdır.
- Au ile NaCN mol oranını 1:1 almak — birinci tepkimede 4Au için 8NaCN gerektiğinden altın molü 2 ile çarpılmalıdır.
Kendini kontrol et: 3,92 g NaCN'yi 49'a bölüp (0,08 mol) yarısını aldığında 0,04 mol (≈7,88 g) saf altına ulaştığını doğrula.