Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 124 Cevapları

Yüksek basınçta tanecikler arası boşluk azdır; kutucuk taneciklerle yoğun doldurulur.

1. Metindeki bilgiyi incele: 25 °C ve 67 atm'de sıvılaşan CO₂, 20 °C ve 67 atm basınçta da sıkışarak sıvı hâldedir.
2. Yüksek basınç altında tanecikler arası boşluk çok azaldığı için kutucuğa birbirine çok yakın ve yoğun tanecikler çiz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kutunun alt kısmında birbirine çok yakın dizilmiş çok sayıda tanecik çizimi (Yüksek basınç altında sıvılaşmış CO₂ taneciklerinin çok yakın ve sık olduğunu göstermesi koşuluyla)

Kendini kontrol et: Çizimindeki tanecikler arası boşluk, 1 atm'deki gaz çizimine göre belirgin biçimde daha az ve yoğun mu?

Basınç düşünce gaz genleşir, tanecikler arası uzaklık artar.

1. Tüpün vanası açıldığında basıncın 67 atm'den 1 atm'e düştüğünü ve sıcaklığın 30 °C olduğunu dikkate al.
2. Basınç azalıp gaz genleştiği için tanecikleri kutunun her yerine dağılmış, birbirinden uzak ve seyrek biçimde çiz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kutunun tamamına rastgele dağılmış, aralarında geniş boşluklar bulunan az sayıda tanecik çizimi (Düşük basınçta gaz hâlindeki taneciklerin birbirinden uzak ve düzensiz dağıldığını göstermesi koşuluyla)

Kendini kontrol et: Tanecikleri kutunun tamamına yayılmış ve ilk kutudakinden çok daha aralıklı çizdin mi?

CO₂ yüksek basınçta ve düşük sıcaklıkta sıvı hâldedir. Basınç azalıp sıcaklık artınca sıvıdan gaza hâl değişimi olur; bu yüzden ikinci modelde tanecikler çok seyrek ve düzensiz görünür.

1. İlk durumu incele: 20 °C ve 67 atm, CO₂'nin sıvılaştığı koşuldur (25 °C ve 67 atm'de bile sıvıdır).
2. Sıvı hâlde taneciklerin birbirine yakın olduğunu ve birbiri üzerinden kayarak hareket ettiğini modelde göster.
3. İkinci durumu incele: vana açılınca basınç 1 atm'e düşer, sıcaklık 30 °C olur; bu koşulda CO₂ gazdır.
4. Gaz hâlde tanecikler arası boşluğun çok arttığını, taneciklerin düzensiz ve serbestçe hareket ettiğini belirt.
5. Farkın nedenini yaz: basınç düşüp sıcaklık artınca CO₂ sıvıdan gaza geçer.

Kendini kontrol et: İki modelde tanecik sayısı ve boyutu aynı, yalnız aralarındaki boşluk ve düzen farklı mı?

Yüksek basınçta gaz hacmi küçülür.

1. Şemanın merkezindeki 'Gazların Özellikleri' başlığını ve önceki sayfadaki poster örneklerini incele.
2. Gaz tanecikleri arasındaki boşluğun fazla olması sayesinde gazların yüksek basınçta sıkıştırılabildiğini hatırla.
3. Bu özelliğe günlük hayattan yangın söndürme tüpleri veya dalış tüpleri gibi uygun bir örnek yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: LPG veya oksijen tüplerinde gazın yüksek basınçla sıkıştırılarak depolanması (Şemadaki diğer kutularla tekrar etmeyecek biçimde gazların sıkıştırılabilirlik özelliğine doğru örnek verilmesi koşuluyla)

Kendini kontrol et: Yazdığın örnek gazların basınçla küçülen hacme sığdırılmasını açıkça gösteriyor mu?

Gaz taneciklerinin serbest hareketi nedeniyle şekil ve hacim kabın şeklini alır.

1. Gaz taneciklerinin her yöne serbest ve sürekli öteleme hareketi yaptığını hatırla.
2. Bu hareket nedeniyle gazların konuldukları kabın veya ortamın hacmini ve şeklini tamamen aldığını belirle.
3. Odaya sıkılan parfüm ya da yemek kokusunun tüm odaya yayılması gibi günlük bir örnek yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bisiklet lastiğine basılan havanın lastiğin iç kısmına eşit dağılması (Şemadaki diğer kutulardan farklı olmak üzere gazların kabı tamamen doldurma özelliğini örneklemesi koşuluyla)

Kendini kontrol et: Verdiğin örnek gazın bulunduğu ortamın her yerine dağıldığını doğruluyor mu?

Gaz tanecikleri kabın çeperlerine çarparak her yöne basınç yapar.

1. Posterdeki bisiklet ve araba lastiklerine hava pompalanması örneğini incele.
2. Hareketli gaz taneciklerinin kabın iç yüzeyine çarparak her noktaya eşit basınç uyguladığını hatırla.
3. Şişirilmiş araç lastiği, top veya balon gibi gaz basıncına dayalı bir örnek yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Isıtılan kapalı kamp tüpünde gaz basıncının artması (Diğer kutulardaki örneklerden farklı olarak gazların bulundukları kaba basınç uygulamasını göstermesi koşuluyla)

Kendini kontrol et: Örneğin kapalı bir yüzeyin içindeki gaz çarpmalarıyla gergin veya şişkin kalmasını anlatıyor mu?

Havadan hafif gaz yukarı çıkar.

1. Posterdeki helyum (He) gazıyla doldurulmuş uçan balon örneğini incele.
2. Gazların yoğunluğunun katı ve sıvılara göre çok düşük olduğunu, farklı gazların da yoğunluk farkı gösterdiğini belirle.
3. Havadan daha düşük yoğunluklu He gazıyla şişirilen balonun yükselmesini örnek olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Isınan havanın yoğunluğunun azalarak sıcak hava balonunu yükseltmesi (Diğer kutularla çakışmadan gazların düşük yoğunluk özelliğine doğru örnek verilmesi koşuluyla)

Kendini kontrol et: Seçtiğin örnek gazların düşük yoğunluk özelliğini günlük yaşamla doğru ilişkilendiriyor mu?

Çözünmüş gaz basınç düşünce kabarcık olarak ayrılır.

1. Posterdeki gazlı içeceklerde karbon dioksit (CO₂) gazı kullanılması örneğini incele.
2. Uygun basınç ve sıcaklıkta gazların sıvılar içinde çözünebildiğini, basınç düşünce kabarcıklarla ayrıldığını hatırla.
3. Gazlı içeceklerde çözünmüş CO₂ veya suda çözünmüş oksijen gibi uygun bir örnek yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Suda çözünmüş oksijen gazı sayesinde balıkların solunum yapması (Şemadaki diğer kutulardan farklı bir gaz özelliği/örneği olarak doğru yazılması koşuluyla)

Kendini kontrol et: Yazdığın örnekte bir gazın sıvı içinde çözünmesi veya sıvıdan ayrılması yer alıyor mu?