Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 125
Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 125 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
35 tablo I. hipotezTabloda birinci hipotez için bağımlı, bağımsız ve kontrol değişkenlerini yazma
Çözüm Yolu
Birinci etapta hacmin azalması için basınç artırılır; basınç değişirken hacim ölçülür, sıcaklık ve madde miktarı sabit tutulur.
- I. etaba bakıldı: hacmin azalması için doğru petek 'balon sabit sıcaklıkta daha yüksek basınçlı ortama konmalı'.
- Değiştirilen (bağımsız) değişken: basınç.
- Ölçülen (bağımlı) değişken: hacim.
- Sabit tutulanlar (kontrol): sıcaklık ve mol sayısı; hipotez: basınç artarsa hacim azalır.
- Bağımlı ve bağımsız değişkeni karıştırmak — değiştirilen dış basınç bağımsız, buna bağlı değişen hacim bağımlı değişkendir.
- Kontrol değişkenine yalnız sıcaklığı yazmak — gazın mol sayısı (1 mol) da sabit tutulduğundan kontrol değişkenidir.
Kendini kontrol et: Basınç değiştiğinde hacim etkilendiğine göre sabit kalan iki niceliğin sıcaklık ve mol sayısı olduğunu yazdın mı?
35 tablo II. hipotezTabloda ikinci hipotez için değişkenleri yazma
Çözüm Yolu
Sıcaklık artırıldığında elastik balonun hacmi artar; basınç ve mol sayısı sabit tutulur.
- II. etaba bakıldı: balonun sıcaklığı artırılıyor; elastik balonda doğru petek 'balonun hacmi artar'.
- Değiştirilen (bağımsız) değişken: sıcaklık.
- Ölçülen (bağımlı) değişken: hacim.
- Sabit tutulanlar (kontrol): basınç ve mol sayısı; hipotez: sıcaklık artarsa hacim artar.
- Elastik balonda basıncın değiştiğini sanmak — elastik balonda iç basınç dış basınca eşitlendiğinden basınç kontrol değişkenidir.
- Sıcaklığı bağımlı değişken yazmak — deneyde artırılan etken sıcaklık olduğu için sıcaklık bağımsız değişkendir.
Kendini kontrol et: Elastik balonda ısıtma yapılırken basıncın ve 1 mol gaz miktarının sabit kaldığını kontrol ettin mi?
35 tablo III. hipotezTabloda üçüncü hipotez için değişkenleri yazma
Çözüm Yolu
Hacim sabitken sıcaklık artınca gaz basıncı artar; basınç-sıcaklık ilişkisi bu şekilde sınanır.
- Soruda istenen üçüncü ilişki basınç-sıcaklık ilişkisidir.
- Bu ilişkiyi sınamak için sıcaklık değiştirilir; bağımsız değişken sıcaklıktır.
- Ölçülen (bağımlı) değişken: gazın basıncı.
- Sabit tutulanlar (kontrol): hacim ve mol sayısı; hipotez: sabit hacimde sıcaklık artarsa basınç artar.
- Kontrol değişkenine hacim yerine basıncı yazmak — basınç-sıcaklık ilişkisi incelenirken hacim ve mol sayısı sabit tutulmalıdır.
- Bağımlı değişkene sıcaklık yazmak — sıcaklık değiştirilip basınçtaki değişim gözlendiğinden bağımlı değişken basınçtır.
Kendini kontrol et: Dört gaz niceliğinden (P, V, n, T) ikisi değişirken hacim ve mol sayısının sabit kaldığını doğruladın mı?
35 tablo IV. hipotezTabloda dördüncü hipotez için değişkenleri yazma
Çözüm Yolu
Balona gaz eklenince sabit basınç ve sıcaklıkta hacim artar.
- IV. etaba bakıldı: balona bir miktar daha gaz ekleniyor; doğru petek 'sabit sıcaklıkta balonun hacmi artar'.
- Değiştirilen (bağımsız) değişken: gaz miktarı (mol sayısı).
- Ölçülen (bağımlı) değişken: balonun hacmi.
- Sabit tutulanlar (kontrol): sıcaklık ve basınç; hipotez: mol sayısı artarsa hacim artar.
- Madde miktarını kontrol değişkeni saymak — IV. etapta balona gaz eklendiği için mol sayısı bağımsız değişkendir.
- Elastik balonda gaz eklenince basıncın arttığını yazmak — esnek balonda basınç sabit kalır, hacim artar.
Kendini kontrol et: Balona gaz eklendiğinde yalnız mol sayısı ve hacmin değişip basınçla sıcaklığın sabit kaldığını yazdın mı?
35 1. hipotezBasınç-hacim ilişkisini gösteren hipotez cümlesini yazma
Çözüm Yolu
Basınç ile hacim ters orantılıdır.
- I. hipotez tablosunda belirlediğin kontrol değişkenlerini (sabit sıcaklık ve sabit mol sayısı) cümlenin başında belirt.
- I. ve III. etaptaki balon davranışından basınç ile hacmin ters orantılı değiştiğini belirle.
- Bağımsız değişken olan basınç arttığında bağımlı değişken olan hacmin azalacağını kurallı bir hipotez cümlesiyle yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit sıcaklık ve madde miktarında gazın üzerindeki basınç azalırsa hacmi artar. (Sıcaklık ve mol sayısı sabitken basınç ile hacmin ters orantılı olduğunu ifade etmesi koşuluyla)
- Basınç artarsa hacim de artar demek — sabit sıcaklıkta sıkıştırılan gazın hacmi büyüyemez, ters orantılı olarak küçülür.
- Sabit tutulan değişkenleri cümlede belirtmemek — sıcaklık veya mol sayısı değişirse yalnız basınç-hacim ilişkisi sınanamaz.
Kendini kontrol et: Hipotez cümlende sabit kalan nicelikler (T, n) ve ters yönlü değişim (P artarken V azalır) yer alıyor mu?
35 2. hipotezSıcaklık-hacim ilişkisini gösteren hipotez cümlesini yazma
Çözüm Yolu
Kelvin sıcaklığı ile hacim doğru orantılıdır.
- II. hipotezde sabit tutulan basınç ve mol sayısı değişkenlerini hipotez koşulu olarak belirle.
- II. etapta elastik balon ısıtıldığında balon hacminin arttığını dikkate al.
- Sabit basınç ve mol sayısında sıcaklık arttıkça gaz hacminin de artacağını belirten hipotez cümlesini kur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit basınç ve madde miktarında gazın sıcaklığı azalırsa hacmi de azalır. (Basınç ve mol sayısı sabitken sıcaklık ile hacim arasındaki doğru orantıyı belirtmesi koşuluyla)
- Sıcaklık artınca elastik balonda yalnız basıncın artacağını yazmak — esnek kapta basınç sabit kalır ve hacim büyür.
Kendini kontrol et: Cümlende basınç ve mol sayısı sabitken sıcaklıkla hacmin aynı yönde değiştiğini ifade ettin mi?
35 3. hipotezBasınç-sıcaklık ilişkisini gösteren hipotez cümlesini yazma
Çözüm Yolu
Basınç ile Kelvin sıcaklığı doğru orantılıdır.
- III. hipotezde kontrol değişkeni olan hacim ve mol sayısının sabit tutulduğunu belirt.
- Kapalı ve sabit hacimli kapta ısıtılan gaz taneciklerinin çepere daha hızlı ve sık çarptığını düşün.
- Sabit hacim ve mol sayısında sıcaklık artarsa gaz basıncının da artacağını hipotez cümlesi olarak yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit hacim ve madde miktarında gazın sıcaklığı azaltılırsa basıncı da azalır. (Hacim ve mol sayısı sabitken sıcaklık ile basıncın doğru orantılı değiştiğini belirtmesi koşuluyla)
- Sabit hacim koşulunu unutmak — kap esnek olursa sıcaklık artışıyla basınç yerine hacim artar.
Kendini kontrol et: Hipotezinde hacim ve mol sayısı sabitken sıcaklıkla basıncın doğru orantılı arttığını belirttin mi?
35 4. hipotezHacim-madde miktarı ilişkisini gösteren hipotez cümlesini yazma
Çözüm Yolu
Hacim ile mol sayısı doğru orantılıdır.
- IV. hipotezde sabit tutulan basınç ve sıcaklık değişkenlerini koşul olarak yaz.
- IV. etapta elastik balona gaz eklendiğinde balon hacminin büyüdüğünü göz önüne al.
- Sabit basınç ve sıcaklıkta gazın mol sayısı arttığında hacminin de artacağını hipotez cümlesiyle ifade et.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit basınç ve sıcaklıkta balondaki gazın mol sayısı azaltılırsa hacmi azalır. (Basınç ve sıcaklık sabitken madde miktarı ile hacmin doğru orantılı olduğunu ifade etmesi koşuluyla)
- Gaz eklenince sabit hacimde basıncın arttığını yazmak — soruda hacim-mol ilişkisi istendiğinden basınç sabit tutulmalıdır.
Kendini kontrol et: Hipotezinde basınç ve sıcaklık sabitken madde miktarı (mol) ile hacmin birlikte arttığını yazdın mı?