Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 154 Cevapları

Suyun kısmi yüklü uçları Na+ ve Cl- iyonlarını sarar, kristal dağılır.

1. Kanıt Kartı 1'e bakıyoruz: yemek tuzu suda Na+ ve Cl- iyonlarına ayrışıyor, yani çözünüyor.
2. NaCl iyonik bir katıdır; su ise kısmi yüklü uçları olan polar bir moleküldür.
3. Suyun kısmi negatif oksijen ucu Na+ iyonunu, kısmi pozitif hidrojen uçları Cl- iyonunu sarar.
4. Bu iyon-dipol etkileşimi kristali dağıtır.

Kendini kontrol et: Alt mikro gösterimde su moleküllerinin Na+ ve Cl- iyonlarını ayrı ayrı sardığını doğruladın mı?

Polar ve apolar maddeler genellikle birbiri içinde çözünmez.

1. Tablonun 3. satırı: çözücü H₂O, çözünen I₂ (Kanıt Kartı 3).
2. Su polar moleküler bir maddedir.
3. I₂ aynı iki atomdan oluşan apolar moleküler bir maddedir.
4. Polar ve apolar maddelerin etkileşimleri benzemediğinden kartta iyot dipte kalıyor.

Kendini kontrol et: Polar su ile apolar iyodun birbiri içinde çözünmediğini tabloya doğru işledin mi?

İkisi arasında London kuvveti oluşur.

1. Tablonun 4. satırı: çözücü C₆H₆, çözünen I₂ (Kanıt Kartı 4).
2. Benzen apolar moleküler bir maddedir.
3. I₂ de apolar moleküler bir maddedir.
4. Kartta iyot benzende dağılıyor; iki apolar madde arasında London kuvvetleri oluşur.

Kendini kontrol et: C₆H₆ ve I₂ için 'apolar moleküler' yazıp çözünme durumunu 'çözünür' olarak belirttin mi?

Yapılar ve etkileşimler farklı olduğundan çözünme olmaz.

1. Tablonun 5. satırı: çözücü C₆H₆, çözünen C₁₂H₂₂O₁₁ (Kanıt Kartı 5).
2. Benzen apolar moleküler bir maddedir.
3. Şeker -OH grupları içeren polar moleküler bir maddedir.
4. Polar ve apolar maddelerin etkileşimleri farklı olduğundan kartta şeker dibe çöküyor.

Kendini kontrol et: Benzenin apolar, şekerin polar moleküler olduğunu ve karışımın çözünmediğini kontrol ettin mi?

Apolar çözücü iyonları saramaz.

1. Tablonun 6. satırı: çözücü C₆H₆, çözünen NaCl (Kanıt Kartı 6).
2. Benzen apolar moleküler bir maddedir.
3. NaCl iyonik bir katıdır.
4. Apolar benzen yüklü iyonları saramaz; kartta NaCl kristali dağılmadan kalıyor.

Kendini kontrol et: Çözücüye 'apolar moleküler', çözünene 'iyonik' ve duruma 'çözünmez' yazdığını doğruladın mı?

Şeker polar yapıdadır, -OH grupları su ile hidrojen bağı yapar.

1. Kanıt Kartı 2'ye bakıyoruz: çay şekeri suda moleküller hâlinde dağılıyor, yani çözünüyor.
2. Şeker molekülleri -OH grupları içeren polar moleküllerdir; su da polardır.
3. Şekerin -OH grupları ile su molekülleri arasında hidrojen bağları kurulur.
4. Bu bağlar şeker moleküllerini birbirinden ayırıp suya dağıtır.

Kendini kontrol et: Sembolik gösterimde C₁₂H₂₂O₁₁ formülünün iyonlaşmadan 'suda' fazına geçtiğini kontrol ettin mi?

İyotta yalnız London kuvveti, suda hidrojen bağı vardır; kuvvetler benzemediği için karışmazlar.

1. Kanıt Kartı 3'e bakıyoruz: iyot suya konuyor, sembolik gösterimde 'çözünmez' yazıyor.
2. Su polar moleküllerden oluşur; molekülleri arasında hidrojen bağı vardır.
3. I₂ apolar bir moleküldür; tanecikleri arasında yalnız London kuvvetleri bulunur.
4. Su molekülleri arasındaki güçlü çekim, iyotla kurulabilecek zayıf etkileşimle yer değiştirmez.

Kendini kontrol et: Kanıt Kartı 3'teki beherde iyot katısının çözünmeden dipte kaldığını kontrol ettin mi?

Benzer yapılı ve benzer etkileşimli maddeler birbiri içinde çözünür.

1. Kanıt Kartı 4'e bakıyoruz: iyot benzene konuyor ve I₂(benzende) oluşuyor, yani çözünüyor.
2. I₂ apolar bir moleküldür; tanecikleri arasında London kuvvetleri vardır.
3. Benzen de apolardır; onun tanecikleri arasında da London kuvvetleri bulunur.
4. Benzer etkileşimli maddelerde iyot ile benzen arasında da London kuvvetleri kurulur.

Kendini kontrol et: İki apolar maddenin birbiri içinde London kuvvetleriyle çözündüğünü belirttin mi?

Şekerdeki hidrojen bağları benzenin London kuvvetleriyle yer değiştiremez.

1. Kanıt Kartı 5'e bakıyoruz: çay şekeri benzene konuyor, sembolik gösterimde 'çözünmez' yazıyor.
2. Şeker polar moleküllerden oluşur; molekülleri birbirine hidrojen bağlarıyla tutunur.
3. Benzen (C₆H₆) apolardır; yalnız zayıf London kuvvetleri oluşturabilir.
4. Benzen şeker molekülleri arasındaki hidrojen bağlarını koparıp yerine benzer güçte etkileşim kuramaz.

Kendini kontrol et: Kanıt Kartı 5'te polar şeker moleküllerinin apolar benzende çözünmeden kaldığını doğruladın mı?

Benzen iyonlarla iyon-dipol etkileşimi kuramaz, iyonlar arası çekim güçlü kalır.

1. Kanıt Kartı 6'ya bakıyoruz: yemek tuzu benzene konuyor, sembolik gösterimde 'çözünmez' yazıyor.
2. NaCl iyonik bir katıdır; iyonları arasında güçlü çekim vardır.
3. Benzen apolardır; yüklü uçları olmadığı için iyonlarla iyon-dipol etkileşimi kuramaz.
4. İyonlar arasındaki güçlü çekim yenilemez ve kristal dağılmaz.

Kendini kontrol et: Alt mikro gösterimde NaCl kristal örgüsünün benzen içinde dağılmadan kaldığını kontrol ettin mi?

Çözücü-çözücü, çözünen-çözünen ve çözücü-çözünen etkileşimleri benzerse madde çözünür; polar polar, apolar apolar içinde çözünür.

1. Kanıt kartlarında çözünen (1, 2, 4) ve çözünmeyen (3, 5, 6) karışımları karşılaştır.
2. Maddelerin iyonik/moleküler ve polar/apolar olma özelliklerinin çözünmeyi belirlediğini tespit et.
3. Çözücü ve çözünen tanecikleri arasındaki etkileşim türlerinin benzerliğini temel ölçüt olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Tanecikler arası etkileşim türlerinin benzerliği ('benzer benzeri çözer' ilkesi) ve kimyasal türlerin polarlığı. (Kimyasal türlerin polarlık ve etkileşim benzerliğini ölçüt olarak belirten yanıtlar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Belirlediğin ölçüt hem su-şeker çözünmesini hem de benzen-tuz çözünmemesini açıklayabiliyor mu?

Polar su iyonik NaCl'yi iyon-dipol etkileşimiyle çözer.

1. Tablonun 1. satırı: çözücü H₂O, çözünen NaCl (Kanıt Kartı 1).
2. Su molekülünde kısmi yüklü uçlar vardır; su polar moleküler bir maddedir.
3. NaCl, Na+ ve Cl- iyonlarından oluşan iyonik bir katıdır.
4. Kartta NaCl suda iyonlarına ayrışıyor; polar su iyonları sarar.

Kendini kontrol et: Üç sütunu da sırasıyla (polar moleküler / iyonik / çözünür) eksiksiz doldurdun mu?

İkisi de hidrojen bağı yapabilir.

1. Tablonun 2. satırı: çözücü H₂O, çözünen C₁₂H₂₂O₁₁ (çay şekeri, Kanıt Kartı 2).
2. Su polar moleküler bir maddedir.
3. Şeker molekülleri -OH grupları içerir; şeker de polar moleküler bir maddedir.
4. Kartta şeker suda moleküller hâlinde dağılıyor; ikisi arasında hidrojen bağı kurulur.

Kendini kontrol et: Çözücü ve çözünenin ikisinin de polar moleküler olduğunu ve çözündüğünü yazdın mı?