Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 165 Cevapları

Çözünen su ile tepkimeye girip yeni madde (HSO₃-) oluşturur.

1. SO₂(g) + H₂O(s) ⇌ HSO₃-(suda) + H+(suda) denkleminde çözünen ile suyun etkileşimini inceleyin.
2. SO₂ gazı suyla tepkimeye girerek HSO₃- ve H+ gibi yeni kimyasal türlere dönüştüğü için kimyasal çözünme yazın.

Kendini kontrol et: Girenlerdeki SO₂ ve H₂O moleküllerinin bağ yapısının değişerek yeni iyonlara dönüştüğünü doğrulayın.

N₂O₅ su ile tepkimeye girerek NO₃- ve H+ oluşturur.

1. N₂O₅(g) + H₂O(s) ⇌ 2NO₃-(suda) + 2H+(suda) denkleminde giren ve çıkan maddeleri karşılaştırın.
2. Asidik oksit olan N₂O₅ suyla kimyasal tepkime verip nitrat (NO₃-) ve H+ iyonları oluşturduğundan kimyasal çözünme olarak belirleyin.

Kendini kontrol et: Hidrojen atomlarının H₂O molekülünden ayrılarak H+ iyonuna dönüştüğünü denklem üzerinden kontrol edin.

Madde suyla tepkimeye girmeden yalnızca iyonlarına ayrışır.

1. Al(OH)₃(k) →(su) Al3+(suda) + 3OH-(suda) denkleminde suyun tepkimeye girmediğini, yalnız çözücü ortam olduğunu gözlemleyin.
2. İyonik katı yapısındaki mevcut Al3+ ve OH- iyonları yalnızca birbirinden ayrıştığı için olayı fiziksel çözünme olarak yazın.

Kendini kontrol et: Çözeltideki Al3+ ve OH- iyonlarının zaten Al(OH)₃ katısının yapısında bulunan iyonlar olduğunu doğrulayın.

İyot benzende molekül olarak dağılır, yeni madde oluşmaz.

1. I₂(k) →(benzen) I₂(benzende) denkleminde iyot molekülünün çözünme öncesi ve sonrası formülünü karşılaştırın.
2. Apolar I₂ molekülleri apolar benzende kimyasal yapısı değişmeden dağıldığı için fiziksel çözünme olduğunu belirleyin.

Kendini kontrol et: Girenlerde ve ürünlerde aynı I₂ molekül formülünün korunduğunu kontrol edin.

CH₃OH, C₂H₅OH, glikoz ve sakkaroz kovalent bileşiklerdir; suda iyon oluşturmadan molekül olarak dağılır.

1. Suda iyon oluşturmadan molekül hâlinde dağılan nötr polar kovalent bileşikleri tabloda arayın.
2. İyonik tuz ve bazları (2, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 13, 14) iyonlarına ayrıştıkları için eleyin.
3. Suyla tepkimeye girerek iyon oluşturan NH₃ (1), SO₂ (3) ve CO₂ (15) gazlarını da eleyin.
4. Geriye kalan alkol ve şeker bileşiklerini seçin: CH₃OH (4), C₂H₅OH (11), C₆H₁₂O₆ (12) ve C₁₂H₂₂O₁₁ (16).

Kendini kontrol et: Seçtiğiniz 4, 11, 12 ve 16 numaralı bileşiklerin tamamının yalnızca ametal atomlarından oluşan alkol veya şeker olduğunu doğrulayın.

SO₂ su ile tepkimeye girerek yeni maddeler (HSO₃- ve H+) oluşturur; çözünen çözücüyle kimyasal tepkime verdiği için kimyasal çözünmedir.

1. Verilen tepkime denkleminde çözünen SO₂ gazı ile çözücü H₂O sıvısının etkileşimini inceleyin.
2. Ürünlerde başlangıçtan farklı yeni kimyasal türlerin (HSO₃- ve H+ iyonları) oluştuğunu belirleyin.
3. Çözünen madde çözücüyle kimyasal tepkimeye girerek çözündüğü için olayı kimyasal çözünme olarak adlandırın.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kimyasal ve iyonik çözünme (Suyla kimyasal tepkime gerçekleşmesinin yanında ortamda iyon oluştuğu da belirtildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Denklemde H₂O okun üzerinde değil tepkimeye girenler tarafında yer alıyor ve yeni türler oluşuyor mu kontrol edin.

Glikoz suda molekül olarak dağılır, yeni madde oluşmaz. NaCl(k) → Na+(suda) + Cl-(suda) gibi bir tuz denklemi de fiziksel çözünmeye örnektir.

1. Tablodan suyla kimyasal tepkimeye girmeden çözünen bir katı veya sıvı bileşik seçin (örneğin 12. kutudaki C₆H₁₂O₆).
2. Seçilen madde kovalent şeker veya alkol ise okun üzerine 'su' yazarak suda moleküler dağılma denklemini gösterin.
3. Denklemi C₆H₁₂O₆(k) →(su) C₆H₁₂O₆(suda) biçiminde fiziksel hâl indisleriyle birlikte yazın.

Kabul edilebilir başka cevaplar: NaCl(k) →(su) Na+(suda) + Cl-(suda) (Tablodaki tuz veya bazlardan birinin suda iyonlarına ayrışma denklemi doğru yazıldığında geçerlidir.) · C₂H₅OH(s) →(su) C₂H₅OH(suda) (Tablodaki alkol veya sakkaroz gibi moleküler çözünen bir maddenin denklemi yazıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığınız denklemde çözücüyle kimyasal tepkime sonucu yeni bir bileşik oluşmadığını kontrol edin.

CCl₄ apolardır; benzer benzeri çözer ilkesine göre apolar moleküller çözünür. Tablodaki apolar madde CO₂'dir.

1. Çözücü olan CCl₄ (karbon tetraklorür) sıvısının molekül yapısının apolar olduğunu belirleyin.
2. 'Benzer benzeri çözer' ilkesine göre apolar CCl₄ içinde apolar kovalent moleküllerin çözüneceğini hatırlayın.
3. Tablodaki iyonik katıları ve polar molekülleri eleyerek doğrusal apolar yapıdaki 15 numaralı CO₂ gazını seçin.

Kendini kontrol et: CO₂ molekülünde merkez karbon atomunda ortaklanmamış elektron çifti bulunmadığını ve dipollerin birbirini sıfırladığını doğrulayın.

MgCl₂ suda Mg2+ ve Cl- iyonlarına ayrışır.

1. Verilen MgCl₂(k) →(su) Mg2+(suda) + 2Cl-(suda) çözünme denkleminin ürünler tarafını inceleyin.
2. Sulu çözeltide yüklü Mg2+ katyonu ve Cl- anyonu oluştuğu için olayı iyonik çözünme olarak belirleyin.

Kendini kontrol et: Denklemin sağ tarafında artı (+) ve eksi (-) yüklü tanecikler yer alıyor mu kontrol edin.

Molekül olarak suda dağılır, iyon oluşmaz.

1. Verilen CH₃OCH₃(s) →(su) CH₃OCH₃(suda) denkleminin girenler ve ürünler tarafını karşılaştırın.
2. Bileşik suda iyonlarına ayrışmadan nötr moleküller hâlinde dağıldığı için çözünmeyi moleküler çözünme olarak yazın.

Kendini kontrol et: Ürünler tarafında herhangi bir katyon veya anyon yükü bulunmadığını doğrulayın.

HCl suyla tepkimeye girip H₃O+ ve Cl- iyonlarını oluşturur.

1. HCl(g) + H₂O(s) → H₃O+(suda) + Cl-(suda) tepkimesinde oluşan sulu çözelti türlerini inceleyin.
2. HCl kovalent bir gaz olsa da suyla etkileşerek H₃O+ ve Cl- iyonları oluşturduğundan iyonik çözünme olduğunu belirleyin.

Kendini kontrol et: Ürünlerde hidronyum (H₃O+) ve klorür (Cl-) iyonlarının yer aldığını kontrol edin.

Glikoz suda iyon vermeden molekül olarak çözünür.

1. C₆H₁₂O₆(k) →(su) C₆H₁₂O₆(suda) denkleminde glikoz katısının sudaki dağılma biçimini inceleyin.
2. Ortamda yüklü iyon oluşmayıp C₆H₁₂O₆ molekülleri bütünlüğünü koruduğu için moleküler çözünme olduğunu yazın.

Kendini kontrol et: Çözünen C₆H₁₂O₆ formülünün ürünler tarafında yük almadan aynı kaldığını kontrol edin.