Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 172
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 172 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Konuya Başlarken 1Maddenin fiziksel hâli ile çözünürlüğü arasında ilişki olup olmadığını tartışma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Gazların çözünürlüğü sıcaklık artınca düşer ve basınç artınca yükselir; katılarda basıncın etkisi önemsizdir.
- Sayfadaki bilgi notlarında katı (şeker, tuz) ve gaz (CO₂, O₂, N₂) maddelerin suda çözünme örneklerini karşılaştır.
- Sıcak suyun katı şekerin çözünürlüğünü artırdığını, soğuk ortamın ise CO₂ ve O₂ gazlarının çözünürlüğünü artırdığını belirle.
- Derin dalış örneğinden basıncın gazların çözünürlüğünü artırdığını, katılarda ise basıncın etkili olmadığını çıkar.
- Fiziksel hâle göre sıcaklık ve basıncın çözünürlüğe etkisinin değiştiğini örneklerle açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: İlişki vardır; basınç artışı gazların sudaki çözünürlüğünü artırırken katı ve sıvıların çözünürlüğünü etkilemez. (Fiziksel hâl ile çözünürlük ilişkisini basınç etkisi üzerinden doğru açıkladığında geçerlidir.)
- Sıcaklık artışının tüm maddelerin çözünürlüğünü artırdığını sanmak — gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır.
- Basıncın katıların çözünürlüğünü de değiştirdiğini düşünmek — basınç değişimi yalnızca gazların çözünürlüğünü belirgin biçimde etkiler.
Kendini kontrol et: Cevabında hem katı hem de gaz hâlindeki maddelerin sıcaklık veya basınç karşısındaki çözünürlük farkına örnek verdin mi?
Konuya Başlarken 2Çözünürlüğün ayırt edici özellik olmasının günlük hayattaki avantaj ve dezavantajları
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Her maddenin çözünürlüğü farklı olduğundan karışımlar ayrılabilir; ancak düşük çözünürlük bazı uygulamaları zorlaştırabilir.
- Çözünürlüğün her madde için farklı olmasının karışımları ayırma ve madde tanımadaki rolünü düşün.
- Avantaj olarak şeker pancarından sıcak suyla şeker özütlenmesi veya deniz kabuklarındaki CaCO₃'ün suda çözünmemesi gibi örnekler belirle.
- Dezavantaj olarak ilaç etken maddesinin az çözünmesi veya dalgıçların kanında yüksek basınçta azot çözünmesi gibi durumları değerlendir.
- Günlük yaşamdan en az bir avantaj ve bir dezavantaj örneğini gerekçesiyle ifade et.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Avantaj: CaCO₃'ün suda az çözünmesiyle deniz kabuklarının korunması. Dezavantaj: derine dalan dalgıçların kanında azot gazının çözünmesi. (Sayfadaki örneklerden hem avantaj hem dezavantaj durumu bilimsel olarak doğru açıklandığında geçerlidir.)
- Yalnızca avantaj veya yalnızca dezavantaj yazmak — soru her iki yönün de örneklerle değerlendirilmesini ister.
- Çözünme hızı ile çözünürlüğü karıştırmak — ayırt edici olan karıştırma süresi değil, belirli şartta çözünebilen maksimum madde miktarıdır.
Kendini kontrol et: Yanıtında çözünürlük farkının hem yararlı hem de zorluk çıkaran günlük hayat sonuçlarına en az birer örnek verdin mi?
Konuya Başlarken 3Çözünürlüğün dış etkenlerle değiştirilip değiştirilemeyeceğini örneklerle tartışma
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Sıcak suda şeker daha çok çözünür; soda şişesi açılınca basınç düşer ve CO₂ çıkar.
- Sayfadaki örneklerde çözünen madde miktarını değiştiren dış koşulları (sıcaklık ve basınç) incele.
- Sıcaklık etkisine örnek olarak sıcak suda şekerin, soğuk suda ise CO₂ ve O₂ gazlarının daha çok çözünmesini göster.
- Basınç etkisine örnek olarak derinlere dalan dalgıçlarda artan basınçla azot gazının kanda çözünmesini belirt.
- Çözünürlüğün sıcaklık ve (gazlar için) basınç gibi dış etkenlerle değiştirilebildiği sonucunu örneklerle özetle.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Mümkündür; pancardan şeker eldesinde su ısıtılarak katı çözünürlüğü, gazlı içeceklerde ise yüksek basınç ve soğutmayla CO₂ çözünürlüğü artırılır. (Sıcaklık veya basınç etkisini doğru günlük hayat örnekleriyle açıkladığında geçerlidir.)
- Karıştırmak veya katıyı toz hâline getirmek çözünürlüğü artırır demek — bu işlemler yalnız çözünme hızını artırır, çözünürlüğü değiştirmez.
- Çözücü eklemenin çözünürlüğü artırdığını sanmak — su eklemek çözünen madde miktarını artırsa da birim hacimdeki çözünürlüğü değiştirmez.
Kendini kontrol et: Verdiğin dış etkenler yalnız çözünme hızını mı yoksa birim çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarını mı değiştiriyor?