Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 173
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 173 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1-1Dipte çözünmeden kalan katının tamamının çözünmesi için yapılabilecekler
Çözüm Yolu
Çözünme hızını artıran işlemler ve doygunluğu aşmamak için çözücü miktarını artırmak katının çözünmesini sağlar. Çoğu katıda sıcaklık artışı çözünürlüğü de artırır.
- Dipte katı kalmasının nedenini değerlendir: çözünme henüz tamamlanmamış olabilir veya su doygunluğa ulaşmış olabilir.
- Çözelti henüz doymamışsa çözünmeyi hızlandırmak için karışımı karıştır veya katıyı toz hâline getir.
- Çözelti doymuşsa dipteki katıyı çözmek için kaba daha fazla su (çözücü) ekle.
- Çoğu katının çözünürlüğü sıcaklıkla arttığından çözeltiyi ısıtarak kalan katının çözünmesini sağla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaba sabit sıcaklıkta bir miktar daha saf su eklemek veya çözeltiyi ısıtmak. (Çözelti doygunluğa ulaşmışsa çözücü ekleme ve sıcaklığı değiştirme önerileri tek başına geçerlidir.)
- Dipteki katıyı çözmek için aynı katıdan eklemek — doygun çözeltiye katı eklemek çözünmeyen miktarı yalnızca artırır.
- Basıncı artırmanın dipteki katıyı çözeceğini düşünmek — katıların sudaki çözünürlüğü basınç değişiminden etkilenmez.
Kendini kontrol et: Önerdiğin işlemler doygunluğu aşmak için su ekleme/ısıtma veya çözünme sürecini hızlandırma ilkelerine uygun mu?
1-2Gazlı içecek açılırken gazın hızlı çıkışını engellemek için yapılabilecekler
Çözüm Yolu
Gazların çözünürlüğü sıcaklıkla ters orantılıdır; soğuk içecekte gaz daha iyi çözünür. Basıncın aniden düşmesi gaz çıkışını hızlandırır, yavaş açmak bunu azaltır.
- Asitli içecekteki CO₂ gazının yüksek basınç altında çözündüğünü ve kapak açılınca basıncın düştüğünü belirle.
- Gazların sudaki çözünürlüğü düşük sıcaklıkta arttığı için içeceği açmadan önce soğut.
- Basıncın aniden düşmesini önlemek için şişe kapağını yavaşça aç ve şişeyi çalkalamaktan kaçın.
Kabul edilebilir başka cevaplar: İçeceği buzdolabında soğuttuktan sonra çalkalamadan yavaşça açmak. (Sıcaklığı düşürme veya ani basınç kaybını önleme ilkelerinden en az birini doğru belirttiğinde geçerlidir.)
- İçeceği ısıtmanın gazı içeride tutacağını sanmak — sıcaklık artışı gazların çözünürlüğünü azaltarak gaz çıkışını hızlandırır.
Kendini kontrol et: Yazdığın önlemler gaz çözünürlüğünü yüksek tutma (soğutma) ve ani basınç düşüşünü önleme ilkesiyle uyumlu mu?
1-3Sıcaklığın şekerin çözünürlüğüne etkisi
Çözüm Yolu
Katıların çoğunda sıcaklık artınca çözünürlük artar; bu yüzden ısıtılan çayda şeker daha çok ve daha hızlı çözünür.
- Örnek olayda çayda çözünmeden kalan şekerin, çay ısıtıldığında çözünmeye başladığına dikkat et.
- Isıtma işlemiyle aynı miktar çayda çözünebilen maksimum şeker miktarının arttığını çıkar.
- Sonuç olarak sıcaklık arttıkça katı şekerin sudaki çözünürlüğünün arttığını ifade et.
- Şekeri gazlarla karıştırıp ısınınca çözünürlüğünün azalacağını yazmak — şeker katıdır ve sıcaklıkla çözünürlüğü artar.
- Sıcaklığın yalnız çözünme hızını etkileyip çözünürlüğü değiştirmediğini sanmak — ısıtma şekerin çözünürlüğünü de artırır.
Kendini kontrol et: Soğuk çaya göre sıcak çayda daha fazla şeker çözünebildiği günlük gözleminle yanıtın örtüşüyor mu?
1-4Balıkların akvaryum suyunun yüzeyinde toplanma sebebi
Çözüm Yolu
Gazların çözünürlüğü sıcaklıkla azalır. Isınan suda çözünmüş oksijen miktarı düşer; balıklar yüzeye yakın, oksijence zengin kısma toplanır.
- Balıkların solunum için suda çözünmüş oksijen (O₂) gazına ihtiyaç duyduğunu hatırla.
- Akvaryum suyunun sıcaklığı arttığında O₂ gazının sudaki çözünürlüğünün azaldığını belirle.
- Sudaki oksijen azaldığı için balıkların havayla temas eden, oksijence daha zengin su yüzeyine toplandığını açıkla.
- Isınan suda oksijenin daha çok çözündüğünü düşünmek — gazların sudaki çözünürlüğü sıcaklık arttıkça azalır.
Kendini kontrol et: Cevabında su sıcaklığının artmasıyla çözünmüş oksijen gazı miktarının azalması arasındaki ters ilişkiyi kurdun mu?
1-5Maddelerin farklı miktarlarda çözünmesinin sebebi
Çözüm Yolu
Etkileşimler güçlüyse çözünürlük fazla, zayıfsa azdır. Çözünürlük bu yüzden maddeler için ayırt edici bir özelliktir.
- Aynı çözücü (su) ve aynı koşullarda farklı iyonik katıların çözünme miktarlarının karşılaştırıldığını fark et.
- Çözünürlüğün maddeler için ayırt edici bir özellik olduğunu ve maddenin cinsine bağlı değiştiğini hatırla.
- İyonlar arası çekim ile su-iyon (çözücü-çözünen) etkileşim kuvvetlerinin her maddede farklı olması nedeniyle çözünürlüğün değiştiğini açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Çözünürlüğün maddenin cinsine ve tanecik yapısına bağlı ayırt edici bir özellik olmasıdır. (Farklı çözünme miktarını madde cinsi veya tanecikler arası çekim kuvveti farkıyla açıkladığında geçerlidir.)
- Tüm iyonik bileşiklerin suda eşit ve çok çözündüğünü sanmak — CaCO₃ gibi bazı iyonik katılar suda çok az çözünür.
Kendini kontrol et: Yanıtında maddenin cinsine bağlı olarak tanecikler arası etkileşim kuvvetlerinin farklılaştığını belirttin mi?