Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 179
Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 179 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2.bA, B, C, D katılarının sıcaklık-çözünürlük grafiğini inceleyip hangilerini içeren karışımların saflaştırılabileceğini gerekçelendirme
Çözüm Yolu
A, B sıcaklıkla artar; C azalır; D neredeyse sabittir. Soğutma/ısıtmada biri çökerken diğeri çözeltide kalır.
- Grafikte her katının çözünürlüğünün sıcaklıkla nasıl değiştiğine bakarız.
- A ve B'nin çözünürlüğü sıcaklıkla belirgin artar, C'ninki azalır, D'ninki neredeyse sabit kalır.
- İlke: Çözünürlükleri sıcaklıkla farklı değişen katılar, ısıtma-soğutmayla biri çökerken diğeri çözeltide kalacağı için ayrılabilir.
- Bu yüzden A veya B ile C ya da D içeren karışımlar saflaştırılabilir; C ile D de kısmen ayrılabilir.
- A ile B benzer biçimde arttığından bu ikisinin karışımı bu yöntemle zor saflaştırılır.
- A ve B'nin eğrileri kesişmiyor diye kolayca ayrılacağını sanmak — ikisi de soğutulunca birlikte çökeceğinden ayrımsal kristallendirme zorlaşır.
- C maddesinin de soğutulunca çökeceğini düşünmek — C'nin çözünürlüğü sıcaklıkla azaldığı için soğutmada değil ısıtmada çöker.
Kendini kontrol et: Eğrilerin sıcaklık değişimine tepkisinin zıt veya çok farklı olduğu madde çiftlerini seçtin mi?
2.cKatı karışımların kristallendirmeyle saflaştırılmasının kullanım yerleri ve amaçları, örneklerle
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kristallendirme, istenen katıyı safsızlıklarından ayırmak için kullanılır. Örneğin ilaç hammaddelerinin saflaştırılması, şeker pancarı özütünden şeker, deniz suyundan sofra tuzu elde edilmesi.
- Yukarıdaki işlemin çözünürlük farkına dayalı kristallendirme (ayrımsal kristallendirme) ile katıları saflaştırma yöntemi olduğu belirlenir.
- Bu yöntemin temel amacının katı bir maddeyi içindeki safsızlıklardan ayırarak yüksek saflıkta kristal elde etmek olduğu açıklanır.
- Gıda (şeker ve tuz üretimi), ilaç sanayisi ve kimya laboratuvarları gibi kullanım alanlarından somut örnekler yazılır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Gübre ve madencilik sanayisinde potasyum nitrat veya bor tuzları gibi cevherlerin safsızlıklardan arındırılması. (Çözünürlük farkıyla katı saflaştırma ilkesine dayanan endüstriyel örnek verildiğinde geçerlidir.) · Yarı iletken ve elektronik sanayisinde yüksek saflıkta katı kimyasalların ve kristallerin üretilmesi. (Katı maddenin kristallendirme yoluyla saflaştırılması amacını açıkladığında geçerlidir.)
- Sıvı-sıvı karışımları ayırma örnekleri vermek — petrolün damıtılması kaynama noktası farkına dayanır, kristallendirme katıların saflaştırılmasında kullanılır.
Kendini kontrol et: Yanıtında hem kristallendirmenin kullanım amacını hem de en az bir somut uygulama örneğini belirttin mi?
3.aSolunuma yardımcı cihazların çalışma prensibini gazların çözünürlüğüyle ilişkilendirme
Çözüm Yolu
Gazların çözünürlüğü basınçla doğru orantılıdır (Henry yasası). Basınçlı hava akciğerlerde oksijenin kana geçişini artırır; hastanın yeterli oksijen alması sağlanır.
- Metinden solunuma yardımcı cihazların hastaya basınçlı hava uyguladığı bilgisi belirlenir.
- Gazların sıvılardaki çözünürlüğünün basınç artışıyla doğru orantılı olarak arttığı ilkesi hatırlanır.
- Artan hava basıncı sayesinde akciğerlerden kana geçen ve kanda çözünen oksijen miktarının arttığı, gaz alışverişinin desteklendiği açıklanır.
- Basınç artışının gaz çözünürlüğünü azalttığını yazmak — basınç arttıkça sıvıda çözünen gaz miktarı artar.
- Cihazın çalışma ilkesini yalnız sıcaklıkla açıklamak — metinde vurgulanan temel etken basınçlı hava uygulamasıdır.
Kendini kontrol et: Açıklamanda basınç artışı ile oksijen gazının kandaki çözünürlüğünün artması arasındaki ilişkiyi kurdun mu?
3.bGazların çözünürlüğünün basınç ve sıcaklıkla değişmesinin avantajlarını örneklerle açıklama
Çözüm Yolu
Gazlı içecekler yüksek basınçla gaz yüklenerek üretilir, kapak açılınca gaz çıkar. Soğuk saklanan içecek gazını daha iyi korur. Isıtma ile sudan çözünmüş gazlar uzaklaştırılabilir.
- Gaz çözünürlüğünün yüksek basınçta ve düşük sıcaklıkta arttığı, düşük basınçta ve yüksek sıcaklıkta azaldığı hatırlanır.
- Basınç etkisine gazlı içecek üretimi veya basınçlı solunum tedavisi gibi avantajlı örnekler seçilir.
- Sıcaklık etkisine soğuk sularda balıkların daha çok oksijen bulması veya suyun ısıtılarak çözünmüş gazlardan arındırılması örnek verilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Soğuk deniz ve göllerde oksijen çözünürlüğünün yüksek olması sayesinde su ekosistemlerinde zengin canlı yaşamının desteklenmesi. (Düşük sıcaklığın gaz çözünürlüğünü artırma avantajını örneklediğinde geçerlidir.) · Hiperbarik oksijen tedavisinde yüksek basınç altında plazmada çözünen oksijenin artırılarak doku iyileşmesinin hızlandırılması. (Yüksek basıncın gaz çözünürlüğünü artırma avantajını örneklediğinde geçerlidir.)
- Yalnız basıncı veya yalnız sıcaklığı örneklemek — soru her iki değişkenin sağladığı avantajların açıklanmasını istemektedir.
- Gazlı içeceklerin sıcakta gazını daha iyi koruduğunu yazmak — sıcaklık artışı gaz çözünürlüğünü azalttığından içecek soğuk saklanmalıdır.
Kendini kontrol et: Hem basınç değişiminin hem de sıcaklık değişiminin sağladığı avantajlara en az birer doğru örnek verdin mi?